Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các Quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch 6 Vùng thời kỳ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, qua đó định hình lại không gian phát triển quốc gia theo hướng liên kết, đồng bộ và bền vững, tạo nền tảng thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của từng vùng. Định hình lại không gian phát triển vùng, nâng cao vai trò liên kết và điều phối
Thủ tướng Chính phủ đã ban hành các quyết định phê duyệt điều chỉnh quy hoạch đối với 6 vùng kinh tế - xã hội, gồm: Trung du và miền núi phía Bắc; Đồng bằng sông Hồng; Bắc Trung Bộ; Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên; Đông Nam Bộ; Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Việc điều chỉnh cho thấy một bước chuyển rõ nét trong tư duy phát triển vùng, từ phân tán sang liên kết, từ phát triển theo địa giới hành chính sang tổ chức theo không gian kinh tế. Các vùng được định hướng không chỉ phát huy lợi thế riêng mà còn đóng vai trò trong tổng thể mạng lưới phát triển quốc gia và kết nối quốc tế.
Tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc, định hướng phát triển tập trung vào tăng trưởng xanh, bền vững, gắn với thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các tiểu vùng, đồng thời phát huy vai trò cửa ngõ kết nối với Trung Quốc, Trung Á và châu Âu. Hạ tầng giao thông, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tuần hoàn được xác định là các trụ cột quan trọng.
Trong khi đó, vùng Đồng bằng sông Hồng được định vị là khu vực phát triển nhanh, bền vững, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số làm động lực chính. Không gian phát triển được tổ chức theo các hành lang kinh tế và chuỗi đô thị động lực, trong đó trục Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh - Bắc Ninh đóng vai trò trung tâm liên kết.
Đối với vùng Bắc Trung Bộ, định hướng phát triển nhấn mạnh kinh tế biển, kết hợp với hệ thống đô thị ven biển và các hành lang kinh tế Đông - Tây. Việc hình thành các trung tâm công nghiệp, dịch vụ quy mô lớn và phát triển hạ tầng đồng bộ được coi là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh của vùng.
Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên được định hướng phát triển theo mô hình liên kết “biển - cao nguyên - biên giới”, tận dụng tối đa lợi thế về du lịch, năng lượng, logistics và nông nghiệp công nghệ cao. Đây là khu vực được kỳ vọng trở thành điểm kết nối quan trọng giữa các hành lang kinh tế Bắc - Nam và Đông - Tây.
Đáng chú ý, vùng Đông Nam Bộ tiếp tục giữ vai trò động lực tăng trưởng lớn nhất cả nước, với định hướng trở thành trung tâm khoa học công nghệ, tài chính quốc tế và công nghiệp công nghệ cao. Việc hình thành các hành lang kinh tế, vành đai công nghiệp - đô thị - dịch vụ gắn với hạ tầng giao thông hiện đại được coi là giải pháp then chốt để phát huy tiềm năng của vùng.
Trong khi đó, vùng ĐBSCL được định vị là trung tâm kinh tế nông nghiệp bền vững, với trọng tâm là phát triển hệ thống hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu, tăng cường liên kết vùng và phát triển các hành lang đô thị - dịch vụ - công nghiệp gắn với đặc thù sinh thái.
Hướng tới mạng lưới đô thị liên kết
Một điểm nổi bật trong điều chỉnh quy hoạch lần này là việc nhấn mạnh vai trò của hệ thống đô thị trong phát triển vùng. Các đô thị không chỉ là trung tâm hành chính mà còn là hạt nhân tăng trưởng, đóng vai trò dẫn dắt phát triển kinh tế và kết nối các không gian chức năng.
Các vùng đều xác định rõ yêu cầu phát triển hệ thống đô thị theo hướng xanh, thông minh, có khả năng chống chịu và thích ứng với biến đổi khí hậu. Đồng thời, việc hình thành các hành lang kinh tế, chuỗi đô thị và cực tăng trưởng được coi là giải pháp để tăng cường liên kết nội vùng và liên vùng.
Bên cạnh đó, yếu tố thể chế và cơ chế điều phối vùng được đặt ra như một nội dung then chốt. Việc xây dựng các cơ chế liên kết vùng đủ mạnh, phân công rõ trách nhiệm giữa các địa phương và tăng cường vai trò điều phối của Trung ương được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng phát triển cục bộ, thiếu liên kết trong thời gian qua.
Các quy hoạch vùng cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển hạ tầng đồng bộ, đặc biệt là hạ tầng giao thông, năng lượng, đô thị và hạ tầng số. Đây là điều kiện tiên quyết để hình thành mạng lưới kết nối hiệu quả giữa các vùng, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Đồng thời, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực quan trọng để các vùng bứt phá trong giai đoạn tới. Nhiều vùng đặt mục tiêu hình thành các trung tâm khoa học công nghệ, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và các ngành kinh tế mới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Tầm nhìn đến năm 2050, hệ thống các vùng được định hướng phát triển theo mô hình liên kết chặt chẽ, cân đối giữa các khu vực, có khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời hình thành một số trung tâm đô thị và kinh tế có tầm ảnh hưởng quốc tế.
Việc điều chỉnh Quy hoạch 6 vùng thể hiện rõ định hướng tái cấu trúc không gian phát triển quốc gia. Khi các yếu tố về quy hoạch, hạ tầng, thể chế và liên kết vùng được triển khai đồng bộ, hệ thống đô thị và kinh tế vùng của Việt Nam sẽ có cơ sở để phát triển theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập sâu rộng.
