Quản lý tài chính đầu tư công: Kinh nghiệm của Hàn Quốc, Trung Quốc và bài học cho Việt Nam

1. Đặt vấn đề

Đàu tư công (ĐTC) luôn đóng vai trò quan trọng đối với sự tăng trưởng và phát triển của mỗi quốc gia. Việc tăng cường quản lý ĐTC sẽ góp phần nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động ĐTC, qua đó nhằm giải quyết thiếu hụt cơ sở hạ tầng, tác động tích cực tới phát triển và tăng trưởng kinh tế.

Theo Quỹ tiền tệ Quốc tế (IMF), các quốc gia có khuôn khổ quản lý ĐTC hiệu quả hơn có thể kỳ vọng các khoản đầu tư của mình sẽ mang lại hiệu ứng tăng trưởng kinh tế cao hơn. Các quốc gia có các khoản ĐTC hiệu quả nhất sẽ có hiệu ứng tăng trưởng gấp đôi so với các quốc gia kém hiệu quả nhất.

Do đó, trong những năm gần đây, nhiều quốc gia đã có những cải tiến nhằm nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý dự án ĐTC nói chung, đặc biệt với công tác thanh tra, giám sát tài chính đối với dự án ĐTC nói riêng. 

Từ việc tham khảo kinh nghiệm của Hàn Quốc và Trung Quốc (hai quốc gia có nhiều điểm tương đồng về cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý tài chính công, ĐTC và có hệ thống thanh tra tài chính mạnh mẽ) giúp kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng ngân sách nhà nước trong ĐTC, bài báo rút ra kinh nghiệm hữu ích cho Việt Nam những năm tới. 

2. Kinh nghiệm của Hàn Quốc và Trung Quốc trong quản lý và thanh tra, giám sát tài chính dự án ĐTC và bài học cho Việt Nam 

2.1. Kinh nghiệm của Hàn Quốc

Công tác quản lý ĐTC nói chung, công tác thanh tra, giám sát tài chính đối với dự án ĐTC nói riêng của Hàn Quốc được đánh giá là có nhiều điểm tương đồng và gần gũi với với nhiều nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

Về kế hoạch đầu tư và quy hoạch phát triển: Tại Hàn Quốc, với đặc điểm hệ thống ngân sách được thực hiện và quản lý tập trung, Bộ Chiến lược và Tài chính giữ vai trò chủ đạo trong việc lập kế hoạch ngân sách cũng như chuẩn bị và thực hiện các chương trình, dự án ĐTC.

Sau khi có thỏa thuận giữa cơ quan có thẩm quyền và cơ quan Bộ có nhu cầu sử dụng vốn, từ đó các quyết định liên quan tới ngân sách sẽ được đưa ra. Chính phủ ban hành Khung chỉ tiêu trung hạn cùng với chính sách ngân sách từ trên xuống, việc phân bổ năm ngân sách bắt đầu bằng việc thảo luận về kế hoạch ngân sách đầu tư cho 5 năm.

Về tổ chức quản lý đầu tư và thẩm định dự án: Trung tâm Quản lý đầu tư hạ tầng công - tư thuộc Viện Phát triển Hàn Quốc là cơ quan chịu trách nhiệm tiến hành lập Báo cáo Nghiên cứu tiền khả thi đối với các dự án ĐTC có quy mô lớn.

Bộ Chiến lược và Tài chính chịu trách nhiệm thẩm định, thông qua và quyết định việc loại bỏ hoặc chuyển sang giai đoạn nghiên cứu khả thi các dự án này. Sau khi Bộ Chiến lược và Tài chính thẩm định, Báo cáo nghiên cứu khả thi các dự án nêu trên sẽ được trình ra Quốc hội Hàn Quốc xem xét, quyết định.

Thẩm định ở Trung ương: Trung tâm Quản lý đầu tư cơ sở hạ tầng công và tư nhân (PIMAC) thực hiện thẩm định tất cả các dự án ở trên một mức nhất định. Bắt đầu tư năm 2004, Hàn Quốc đã đưa ra Khung Chi tiêu trung hạn (MTEF). 

Về thanh tra, giám sát, đánh giá đầu tư: Tại Hàn Quốc, Hệ thống Quản lý tổng chi phí dự án là một công cụ giúp Bộ Ngân sách theo dõi chi phí của các dự án ĐTC và thanh tra các khoản tăng chi phí dự án trong toàn bộ vòng đời dự án từ khi lập kế hoạch đến khi hoàn tất thi công. Việc thanh tra, đánh giá hoàn thành dự án được thực hiện thông qua chính sách hậu kiểm. 

Cơ quan Thanh tra và Kiểm toán Hàn Quốc (BAI) được thành lập ngày 20/3/1963 theo Đạo luật về Cơ quan Thanh tra và Kiểm toán năm 1963, là cơ quan công quyền có vị trí, chức năng và tổ chức được quy định trong Hiến pháp Hàn Quốc. BAI được thành lập theo Hiến pháp, trực thuộc Tổng thống, độc lập về nghiệp vụ trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình.

Bộ máy lãnh đạo của BAI là Ủy ban Thanh tra, kiểm toán (TTKT), gồm 7 thành viên, đứng đầu là Chủ tịch Ủy ban do Tổng thống bổ nhiệm; trong Ủy ban có một ủy viên thường trực và một số ủy viên kiêm nhiệm; Chủ tịch Ủy ban có vị thế chính trị rất cao, chỉ đứng sau Tổng thống và Thủ tướng Chính phủ. Ủy ban TTKT BAI là cơ quan có quyền quyết định cao nhất đối với các chính sách TTKT, kế hoạch TTKT, kết luận cuối cùng về kết quả TTKT của BAI.

BAI là cơ quan trực thuộc Tổng thống nhưng có quyền hạn độc lập, kết luận TTKT của BAI được thông qua và quyết định tập thể bởi Uỷ ban TTKT và có hiệu lực thi hành. Một trong những chức năng, nhiệm cụ của BAI là: Thanh tra việc thu chi ngân sách, quyết toán thu chi thuế của quốc gia, cơ quan công và báo cáo kết quả trình lên Tổng thống và Quốc hội.

* Chức năng nhiệm vụ của BAI:

- Giám sát nghiệp vụ, xử lý kết quả thanh tra và kiểm toán và đề nghị người đứng đầu của cơ quan liên quan xử lý trách nhiệm của những tổ chức, cá nhân vi phạm và có biện pháp khắc phục; yêu cầu cơ quan công tố tiến hành thủ tục truy tố khi có dấu hiệu tội phạm được phát hiện qua hoạt động thanh tra hoặc kiểm toán;

- Nghiên cứu, phân tích những chương trình, dự án lớn của Chính phủ để từ đó đưa ra những khuyến nghị về cải cách hoạt động;

- Thực hiện TTKT theo yêu cầu của Quốc hội và yêu cầu của người dân (khi có 300 người dân yêu cầu trở lên).

* Hoạt động thanh tra: 

Hoạt động thanh tra của BAI được tiến hành đồng thời với hoạt động kiểm toán. Các cuộc TTKT được thực hiện theo kế hoạch hoặc đột xuất theo yêu cầu của Quốc hội (nghị sĩ) và người dân (dân nguyện). 

- Việc xây dựng kế hoạch TTKT thông qua các bước thu thập thông tin, khảo sát, phân tích tài liệu, dự kiến phương thức tiến hành và soạn thảo kế hoạch TTKT.

- Các bước tiến hành một cuộc TTKT của BAI khá tương đồng với các bước tiến hành cuộc thanh tra của cơ quan Thanh tra Nhà nước Việt Nam; gồm các bước: Lập kế hoạch TTKT; thực hiện TTKT hiện trường; báo cáo kết quả TTKT; ban hành, công khai kết luận TTKT và cuối cùng là quản lý thực hiện kết quả sau TTKT.

- Hình thức xử lý trong TTKT của BAI bao gồm: Bồi thường thiệt hại; yêu cầu kỷ luật (sa thải, miễn chức, giáng chức, đình chỉ…); yêu cầu khôi phục, khuyến cáo, cảnh báo; yêu cầu cải thiện (chuyển vụ việc sang cơ quan tiến hành tố tụng). BAI không có quyền điều tra, cưỡng chế, bắt giữ, tịch thu, truy xét, giam giữ (giống các cơ quan Thanh tra Nhà nước của Việt Nam). Trong trường hợp lo ngại về việc mất, xóa chứng cứ thì thực hiện nghiệp vụ yêu cầu sự hợp tác từ cơ quan tư pháp tiến hành điều tra nhanh.

* Quản lý chất lượng thanh tra và thực hiện kết luận thanh tra:

- Việc quản lý chất lượng TTKT của BAI hết sức chặt chẽ và ở tất cả các giai đoạn trong hoạt động TTKT: Từ lập kế hoạch (Kế hoạch TTKT lĩnh vực trọng điểm rủi ro cao, kế hoạch TTKT hàng năm và kế hoạch TTKT cá biệt); xây dựng kế hoạch cho một cuộc TTKT cụ thể; trong quá trình tiến hành TTKT trên thực tế và cuối cùng là quản lý chất lượng của báo cáo TTKT trước khi có ý kiến chính thức của Hội đồng Ủy ban TTKT BAI.

- Vụ hỗ trợ TTKT thực hiện thanh tra thực trạng việc thực hiện kết luận TTKT và yêu cầu thực hiện kết quả TTKT 6 tháng một lần. Đối với các kết luận yêu cầu bồi thường thì trong vòng 3 tháng, người bị kết luận bồi thường phải hoàn trả số tiền theo kết luận; đối với yêu cầu kỷ luật thì trong vòng 1 tháng Ủy ban kỷ luật phải có quyết định kỷ luật; đối với yêu cầu sửa chữa thì trong vòng 2 tháng phải thực hiện việc sửa chữa đầy đủ theo kết luận TTKT.

Đối với các hạng mục kết luận TTKT yêu cầu thực hiện mà chưa thực hiện thì BAI gửi văn bản yêu cầu thực hiện, nếu không có lý do chính đáng cho việc không thực hiện kết luận TTKT thì sẽ bị xử lý theo quy trình xử lý sau TTKT. Đối với các hạng mục không thể thực hiện theo kết luận TTKT thì BAI có quyền yêu cầu xử lý tái thẩm định.

Về cơ bản, việc quản lý thực hiện kết quả TTKT của BAI giống với hoạt động đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện kết luận thanh tra, quyết định xử lý về thanh tra của Thanh tra Việt Nam.

2.2. Kinh nghiệm của Trung Quốc

Về kế hoạch đầu tư và quy hoạch phát triển: Ở Trung Quốc có luật riêng về quy hoạch. Tất cả các dự án ĐTC đều phải nằm trong quy hoạch đã được duyệt mới được chuẩn bị đầu tư. Ủy ban Phát triển và Cải cách Nhà nước Trung Quốc là cơ quan đầu mối tổ chức thẩm định, tổng hợp, lập báo cáo thẩm định về các quy hoạch phát triển, trình Quốc Vụ viện (Chính phủ) phê duyệt; kiểm tra, tổng hợp kết quả thực hiện các quy hoạch đã được duyệt.

Các bộ, ngành, địa phương căn cứ vào các quy hoạch phát triển đã được duyệt để đề xuất, xây dựng kế hoạch đầu tư và danh mục các dự án đầu tư. Đặc biệt, khâu chủ trương đầu tư dự án của Trung Quốc rất được coi trọng với tất cả các dự án ĐTC đều phải lập Báo cáo đề xuất dự án. Ngoài ra, việc điều chỉnh dự án như về mục tiêu, quy mô, tổng mức đầu tư nằm trong quy hoạch đã được phê duyệt phải được sự chấp thuận của cơ quan phê duyệt quy hoạch đó. 

Về tổ chức quản lý đầu tư và thẩm định dự án: Ở Trung Quốc, quản lý ĐTC được phân quyền theo 4 cấp ngân sách: Cấp Trung ương, cấp tỉnh, cấp thành phố và cấp huyện, trấn. Cấp có thẩm quyền của từng cấp ngân sách có toàn quyền quyết định đầu tư các dự án sử dụng vốn từ ngân sách của cấp mình.

Việc thẩm định các dự án đầu tư ở tất cả các bước về chủ trương đầu tư, báo cáo khả thi, thiết kế kỹ thuật và tổng khái toán, thiết kế thi công và tổng dự toán, đấu thầu… đều thông qua Hội đồng thẩm định của từng cấp và lấy ý kiến thẩm định của các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan cùng cấp và cấp trên nếu có sử dụng vốn hỗ trợ của ngân sách cấp trên.

Hội đồng thẩm định của từng cấp do cơ quan được giao kế hoạch vốn đầu tư thành lập. Thành viên Hội đồng thẩm định bao gồm các chuyên gia có chuyên môn sâu thuộc lĩnh vực dự án yêu cầu, được lựa chọn theo hình thức rút thăm từ danh sách các chuyên gia được lập, quản lý ở từng cấp theo từng phân ngành.

Về thanh tra, giám sát đánh giá đầu tư: Việc tổ chức giám sát các dự án ĐTC ở Trung Quốc được thực hiện thông qua nhiều cấp, nhiều vòng giám sát khác nhau. Mục đích giám sát đầu tư của cơ quan Chính phủ là đảm bảo đầu tư đúng mục đích, đúng dự án, đúng quy định và có hiệu quả.

Cơ quan có dự án phải bố trí người thực hiện giám sát dự án thường xuyên theo quy định pháp luật. Cơ quan chịu trách nhiệm là Ủy ban phát triển và cải cách từng cấp thực hiện tổ chức giám sát các dự án đầu tư thuộc phạm vi quản lý của cấp mình, có bộ phận giám sát đầu tư riêng.

Trong trường hợp cần thiết sẽ thành lập tổ đặc nhiệm để thực hiện giám sát trực tiếp tại nơi thực hiện dự án, đồng thời còn có sự tham gia của các cơ quan tài chính, chống tham nhũng, quản lý chuyên ngành cùng cấp và các cơ quan, địa phương có liên quan.

Ngoài ra, trong đổi mới ĐTC Trung Quốc đưa ra cần phân định ranh giới giữa Chính phủ và thị trường. Chính phủ sẽ rút dần các dự án ĐTC, tăng cường tính cạnh tranh, mở rộng mức độ dịch vụ công. Đối với thị trường, mở rộng đối tượng tham gia, xóa bỏ độc quyền của doanh nghiệp nhà nước, khuyến khích vốn đầu tư của xã hội. Đối với những lĩnh vực đan xen giữa Chính phủ và thị trường, sản phẩm dịch vụ công, khuyến khích đầu tư theo hình thức công - tư (PPP).

Công tác thanh tra, kiểm tra tài chính và phòng chống tham nhũng hiện nay được Đảng và Chính phủ Trung quốc quan tâm đặc biệt. Từ sau Đại hội XVIII của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Trung ương Đảng chủ trương kiên quyết chống tham nhũng “không có vùng cấm, bao phủ toàn diện, không khoan nhượng”, quyết tâm “đả hổ”, “diệt ruồi”, “săn cáo”.

Đến Đại hội XIX, Đảng tiếp tục yêu cầu xây dựng và hoàn thiện hệ thống cơ quan giám sát nằm dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng, bao phủ toàn diện, đạt hiệu quả cao, thông qua việc xây dựng Luật Giám sát.

Nghị quyết Đại hội XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc xác định, Trung Quốc sẽ tiếp tục kiện toàn hệ thống giám sát do Đảng thống nhất lãnh đạo, bao phủ toàn diện, uy tín và hiệu quả cao. Hội nghị Toàn thể lần thứ 3 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XX đã thành lập cơ quan giám sát chống tham nhũng mới với nhiệm vụ đặc biệt nhằm đưa tất cả các hoạt động tài chính vào giám sát trên cơ sở Luật Tài chính mới.

* Cơ quan Thanh tra:

Cơ quan Thanh tra tài chính là một trong những Bộ và cơ quan tương đương. Tổng Thanh tra Tài chính là Ủy viên Bộ Chính trị, do Thủ tướng chỉ định và Quốc hội phê chuẩn, điều này thể hiện vị trí và tầm quan trọng đặc biệt của Cơ quan Thanh tra Tài chính cũng như hoạt động thanh tra tài chính nói chung. 

Trung Quốc cũng có nhiều cơ quan thực hiện chức năng thanh tra, kiểm tra, giám sát, nhưng các cơ quan này có sự phối hợp chặt chẽ, trong đó đặc biệt là sự phối hợp giữa cơ quan kiểm tra của Đảng với các cơ quan Giám sát hành chính, Thanh tra tài chính và Kiểm toán nhà nước trong việc giám sát và xử lý sai phạm của cán bộ, đảng viên. Tính liêm chính, minh bạch của cán bộ, công chức nói chung và thanh tra viên nói riêng rất được đề cao, không chỉ được tuyên truyền, giáo dục thường xuyên mà còn được thể chế hóa. 

* Hoạt động thanh tra:

Trong lĩnh vực quản lý dự án ĐTC của Nhà nước, một trong 5 biện pháp cải cách quản lý là tăng cư­ờng kiểm soát, theo dõi, quản lý tài vụ xây dựng cơ bản: Dựa vào việc thanh tra nguồn vốn, hạn mức và tình hình cung cấp vốn cho các công trình xây dựng để kịp thời điều tiết và sử dụng linh hoạt, hiệu quả các nguồn vốn đầu t­ư của Nhà n­ước; tích cực thanh tra tình hình sử dụng vốn tại các công trình xây dựng nhằm ngăn chặn những hành động điều hòa và sử dụng vốn đầu t­ư xây dựng không đúng chuẩn mực, sai chế độ.

Trung Quốc đã xây dựng hệ thống chỉ tiêu tổng hợp để thanh tra, đánh giá tình hình đầu tư­ xây dựng cơ bản và hệ thống thông tin hai chiều làm cơ sở quan trọng để theo dõi, quản lý và điều tiết, kiểm soát vĩ mô vốn đầu t­ư xây dựng cơ bản của Nhà nước.

Đặc biệt, với việc theo dõi thường xuyên đối với các dự án ĐTC, các cơ quan TTKT của Trung Quốc được quyền cử cán bộ của mình tham gia vào các bước công việc quan trọng trong quá trình thực hiện dự án để tìm hiểu và đưa ra ý kiến, kiến nghị về tăng cường quản lý, nâng cao tính hiệu quả của dự án và ngăn ngừa tham nhũng.

Tính chuyên môn hóa trong quản lý dự án ĐTC ở Trung Quốc khá cao, thể hiện ở việc thành lập cơ quan chuyên trách về đấu thầu và thành lập cơ quan giám định chất lượng công trình xây dựng. Đó là các cơ quan chuyên môn, không chỉ trực tiếp tham gia vào các khâu của quá trình đầu tư xây dựng mà còn tham gia theo dõi, giám sát đối với các dự án sử dụng vốn nhà nước. 

3. Bài học kinh nghiệm về giám sát, thanh tra tài chính đối với dự án ĐTC cho Việt Nam

Qua nghiên cứu kinh nghiệm của hai quốc gia Hàn Quốc và Trung Quốc trong công tác quản lý ĐTC nói chung, công tác thanh tra giám sát tài chính các dự án ĐTC nói riêng, có thể rút ra một số bài học kinh nghiệm về thanh tra, giám sát tài chính đối với dự án ĐTC cho Việt Nam như sau:

Thứ nhất, dưới góc độ quản lý, ĐTC thường chỉ được coi là hiệu quả khi có đủ năng lực và kỷ luật thực hiện ở tất cả các giai đoạn, bao gồm: Chuẩn bị, thẩm định, thực hiện và đánh giá hiệu quả của dự án ĐTC.

Kinh nghiệm ở các quốc gia trên cho thấy để quản lý ĐTC hiệu quả thì phải thực hiện đầy đủ các bước cơ bản trong quy trình quản lý ĐTC. Vì vậy, để đạt được hiệu quả quản lý tài chính dự án ĐTC đòi hỏi cần có cơ chế thanh tra giám sát tài chính trong suốt giai đoạn thực hiện của dự án ĐTC. Đồng thời, cần phân định chức năng, trách nhiệm của các chủ thể tham gia trong thanh tra giám sát tài chính với dự án ĐTC một cách đúng đắn và rõ ràng.  

Thứ hai, trong công tác quản lý tài chính công nói chung, yếu tố về quản lý hiệu quả kinh tế - xã hội cần được coi là chủ chốt và quan trọng nhất. Điều này đòi hỏi công tác thanh tra, giám sát tài chính với dự án ĐTC cần tập trung vào phương pháp nhằm đo lường, đánh giá hiệu quả kinh tế, cũng như hiệu quả xã hội. Hơn nữa, do đặc điểm của dự án ĐTC là tạo ra những tài sản cơ sở hạ tầng của đất nước nên việc xây dựng hoàn thiện thể chế quản lý ĐTC có hiệu lực, hiệu quả là ưu tiên hàng đầu.

Vì vậy, quá trình đổi mới công tác thanh tra, giám sát tài chính dự án ĐTC thực chất là quá trình áp dụng các thông lệ quốc tế và kiến thức khoa học vào việc công tác thanh tra đối với các dự án ĐTC.

Thứ ba, để tạo nên hệ thống thanh tra, giám sát tài chính hoạt động có hiệu quả, hiệu lực cần nâng cao địa vị pháp lý của các cơ quan chức năng, phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn và có mối quan hệ phối hợp chặt chẽ trong hoạt động.

Các cơ quan thanh tra, giám sát tài chính ở các nước có địa vị pháp lý cao, được pháp luật quy định nhiều quyền năng, hoạt động độc lập (đặc biệt là ở Trung Quốc). Điều này thể hiện rõ vị trí, vai trò quan trọng của các cơ quan này trong hệ thống quản lý nhà nước.

Các cơ quan có chức năng thanh tra, giám sát tài chính nhất định phải có sự phân công hợp lý, tránh sự chồng chéo, bỏ sót đối tượng. Các chủ thể tham gia vào quá trình quản lý vốn đầu tư phải được phân định rõ quyền hạn và trách nhiệm, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức.

Các cơ quan thanh tra, giám sát phải có phối hợp với nhau, chi viện lẫn nhau, đồng thời kiểm soát chất lượng hoạt động lẫn nhau để tạo nên hệ thống thanh tra - giám sát tài chính hoạt động có hiệu quả, hiệu lực.

Thứ tư, các hệ thống và phương pháp thanh tra, giám sát cải tiến chỉ có thể phát huy hiệu quả khi đội ngũ cán bộ tại cơ quan thanh tra, giám sát được đào tạo đầy đủ. Song hành với việc hoàn thiện pháp luật về ngân sách, đầu tư về các thủ tục, công cụ lập kế hoạch và ngân sách cho ĐTC, các quốc gia đều chú trọng cần tiếp tục củng cố các phương pháp luận phục vụ việc thanh tra, giám sát với dự án ĐTC.

Cùng với đó tập trung đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ chuyên môn thực hiện nhiệm vụ thanh tra, giám sát. Với rất nhiều yêu cầu mới đặt ra trong quy trình quản lý tài chính đối với dự án ĐTC, việc đào tạo tăng cường chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng cho các cán bộ công chức tại cơ quan thực hiện nhiệm vụ thanh tra, giám sát rất quan trọng nâng cao hiệu quả công việc.

Thứ năm, cần tập trung tăng cường quản lý các dự án ĐTC theo ngành, lĩnh vực. Trong công tác thanh tra tài chính các dự án ĐTC cần có thông tin để kiểm soát, xem xét, đánh giá toàn diện công tác quản lý tài chính đối với dự án ĐTC. Vì vậy, các quốc gia đều hoàn thiện hệ thống thông tin chung về giám sát và đánh giá đầu tư, đặc biệt để theo dõi ĐTC theo ngành, lĩnh vực.

Hàn Quốc đã phát triển các hệ thống thông tin theo dõi dự án và đã triển khai chúng trong rất nhiều năm. Một số bài học kinh nghiệm từ việc triển khai hệ thống ở những quốc gia này có thể hữu ích đối với Việt Nam.

Thứ sáu, các quốc gia đều duy trì cuộc chiến chống tham nhũng, trong đó điều kiện để thực hiện thành công cuộc chiến này không chỉ cần có sự cam kết từ các nhà lãnh đạo, mà vấn đề then chốt là môi trường pháp lý minh bạch, quy định rõ trách nhiệm giải trình trong quản lý, sử dụng các nguồn lực công và cơ chế thanh tra, giám sát hoạt động có hiệu lực, hiệu quả.

Cùng với đó, việc huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội tham gia hỗ trợ công tác giám sát, thanh tra của cơ quan nhà nước có vai trò quan trọng. Vì vậy, một mặt cần có cơ chế khuyến khích người dân và báo chí tham gia theo dõi, giám sát quá trình quản lý, thực hiện các dự án ĐTC.

Mặt khác, phải có chế tài hình phạt nghiêm minh đối với sai phạm và hành vi tham nhũng được phát hiện nhằm tạo ra tính răn đe cao, đồng thời có chế độ đãi ngộ hợp lý đối với cán bộ công chức nói chung và công chức làm công tác thanh tra nói riêng; có cơ chế động viên, khen thưởng xứng đáng và bảo đảm an toàn cho những người tố cáo tham nhũng.

4. Kết luận

Có thể thấy rằng ĐTC luôn là vấn đề hệ trọng đối với mỗi quốc gia. Với các nước có nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam thì ĐTC càng đóng vai trò quan trọng và cấp thiết. Việc nghiên cứu kinh nghiệm của các nước quản lý ĐTC hiệu quả, với bối cảnh thực tế tại Việt Nam thì cần tăng cường công tác quản lý ở các khâu thực hiện dự án đầu tư, trong đó đổi mới phương pháp quản lý, phương pháp thanh tra, giám sát có vị trí quan trọng nhằm nâng cao tính hiệu quả, hiệu lực hoạt động ĐTC, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế đất nước.

* Tiêu đề do Tòa soạn đặt - Mời xem file PDF tại đây

TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. GIZ (2022), Public Investment Management in Developing Countries: Experiences and Recommendations for German Development Cooperation.
[2]. Thanh tra Chính phủ (2014), Một số kinh nghiệm quốc tế về công tác phòng, chống tham nhũng, NXB. Lao động.
[3]. Thiên Bình (2024), Cơ cấu tổ chức và hoạt động kiểm toán, thanh tra của Ủy ban Kiểm toán và Thanh tra Hàn Quốc, Tạp trí Thanh tra Chính phủ.