Nghị quyết của Quốc hội phân cấp cho Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội phê duyệt và điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô; cưỡng chế khi đạt tối thiểu 75% đồng thuận; và bồi thường gấp 2 lần quy định nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự cấp bách trên địa bàn. 
Sáng ngày 11/12, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô, với 431/435 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.
Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 12/12/2025 và tạo cơ sở pháp lý để Hà Nội chủ động hơn trong công tác cải tạo, chỉnh trang, tái thiết đô thị; thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; triển khai GPMB theo dự án độc lập; và phân cấp mạnh thẩm quyền phê duyệt, điều chỉnh các loại quy hoạch cấp chiến lược của Thành phố.
Cho phép cưỡng chế với 75% đồng thuận
Trước khi Quốc hội biểu quyết thông qua, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng đã trình bày báo cáo giải trình, tiếp thu và làm rõ sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm đáp ứng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ các dự án lớn theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Thành ủy Hà Nội, đặc biệt là việc cho phép triển khai thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư như một dự án độc lập và thực hiện trước khi quyết định chủ trương đầu tư.
Nghị quyết quy định UBND Thành phố được quyết định các biện pháp cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị theo quy hoạch đã được phê duyệt. Các biện pháp này bao gồm: phá dỡ các nhà chung cư thuộc diện phải phá dỡ theo pháp luật về nhà ở; cải tạo, chỉnh trang, tái thiết một ô phố hoặc nhiều ô phố đô thị; giao chủ đầu tư lập quy hoạch chi tiết dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Cơ quan phê duyệt quy hoạch được quyết định các chỉ tiêu về quy hoạch, kiến trúc và dân số của dự án trong khu vực nội đô lịch sử, trong trường hợp cần thiết có thể cao hơn chỉ tiêu quy định tại quy hoạch chung và quy hoạch phân khu đô thị. Việc điều chỉnh này phải bảo đảm cân đối tổng thể dân số theo quy hoạch, phù hợp với khả năng đáp ứng của hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và bảo đảm kết nối đồng bộ với hạ tầng khu vực xung quanh.
Trên cơ sở danh mục các dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị do HĐND Thành phố quyết định, UBND Thành phố được quyền phê duyệt kế hoạch cải tạo, xây dựng lại khu chung cư. Khi đã tổ chức kiểm định, đánh giá đại diện nhà chung cư và xác định thuộc diện phải phá dỡ, UBND Thành phố không phải kiểm định, đánh giá lại toàn bộ các tòa nhà trong khu chung cư đó.
Đáng chú ý, đối với các dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị, Nghị quyết cho phép thực hiện cưỡng chế thu hồi trong trường hợp chủ đầu tư đạt được sự đồng thuận của tối thiểu 75% số chủ sở hữu nhà, người sử dụng đất, đồng thời phần diện tích đồng thuận chiếm ít nhất 75% tổng diện tích khu vực thuộc dự án, trên cơ sở phương án quy hoạch, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đã được phê duyệt.
Cho phép bồi thường vượt khung gấp 2 lần
Nghị quyết giao HĐND Thành phố quyết định tiêu chí và mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án trên địa bàn. Cụ thể, đối với các dự án thuộc điểm a khoản 2 Điều 1 của Nghị quyết, mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có thể tối đa bằng 2 lần mức quy định hiện hành. Đối với các dự án khác, mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư không được vượt quá 2 lần mức quy định.
Ngoài các trường hợp thu hồi đất đã được quy định tại Điều 79 của Luật Đất đai, HĐND Thành phố được quyền quyết định từng trường hợp thu hồi đất cụ thể để thực hiện các dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết. HĐND Thành phố chịu trách nhiệm toàn diện về việc ban hành các nghị quyết thu hồi đất, bảo đảm phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, Nhà nước và doanh nghiệp.
Nghị quyết cho phép Thành phố tổ chức thực hiện công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư như một dự án độc lập, có thể triển khai trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư dự án xây dựng công trình chính. Để thực hiện nội dung này, Thành phố được sử dụng ngân sách Thành phố và các nguồn vốn hợp pháp khác để chi trả bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định.
Đối với các dự án thuộc điểm a khoản 2 Điều 1, Nghị quyết cho phép Thành phố được tạm giao một phần diện tích đất thuộc phạm vi dự án cho nhà đầu tư để khởi công xây dựng công trình. Nhà đầu tư phải đáp ứng đầy đủ điều kiện khởi công xây dựng và tuân thủ thời hạn theo quy định tại khoản 2 Điều 5 của Nghị quyết; trường hợp không thực hiện đúng quy định, nhà đầu tư phải chịu trách nhiệm theo pháp luật.
Chủ tịch Hà Nội được duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô
Đặc biệt, một trong những đột phá lớn nhất của Nghị quyết là quy định Chủ tịch UBND Thành phố được phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô và quyết định điều chỉnh Quy hoạch tổng thể Thủ đô sau khi đã lấy ý kiến các bộ, ngành liên quan và có nghị quyết thông qua của HĐND Thành phố. Đây là cơ sở pháp lý để Thành phố chủ động hơn trong việc tổ chức lập và điều chỉnh các loại quy hoạch cấp chiến lược của Thủ đô.
Trong trường hợp Quy hoạch tổng thể Thủ đô chưa được phê duyệt hoặc đang trong quá trình điều chỉnh, Chủ tịch UBND Thành phố được quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch Thủ đô, Quy hoạch chung Thủ đô theo trình tự, thủ tục quy định, bảo đảm phù hợp định hướng phát triển và đáp ứng yêu cầu triển khai các dự án đầu tư trên địa bàn.
Nghị quyết đồng thời xác định rõ, HĐND Thành phố chịu trách nhiệm toàn diện đối với nhiều nội dung then chốt, gồm: quyết định danh mục các dự án cải tạo, chỉnh trang, tái thiết khu vực đô thị; quyết định các trường hợp thu hồi đất để thực hiện dự án phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng theo Nghị quyết; quyết định tiêu chí và mức bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Khi ban hành các nghị quyết và tổ chức giám sát việc thực hiện, HĐND Thành phố phải bảo đảm hài hòa lợi ích của người dân, Nhà nước và doanh nghiệp; không để xảy ra thất thoát, lãng phí, lợi ích nhóm; không để phát sinh khiếu kiện đông người, phức tạp về an ninh, trật tự xã hội trên địa bàn.
