Chính phủ lần đầu quy định cụ thể 3 nhóm dự án đầu tư kinh doanh phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, đồng thời liệt kê 9 nhóm dự án có sử dụng đất, 2 nhóm dự án không sử dụng đất, cùng các trường hợp được miễn đấu thầu. 
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 274/2026/NĐ-CP, ngày 7/7/2026, quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh.
Nghị định số 274/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày ký, cụ thể hóa các quy định của Luật Đấu thầu năm 2023, đồng thời thống nhất với Luật Đất đai năm 2024 trong việc xác định phạm vi các dự án phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
3 nhóm dự án phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư
Điểm đáng chú ý nhất của Nghị định số 274/2026/NĐ-CP là lần đầu tiên quy định rõ 3 nhóm dự án đầu tư kinh doanh thuộc trường hợp bắt buộc phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Cụ thể, gồm: (1) dự án đầu tư có sử dụng đất theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 126 Luật Đất đai; (2) dự án đầu tư có sử dụng đất thuộc trường hợp phải tổ chức đấu thầu theo pháp luật quản lý ngành, lĩnh vực; và (3) dự án đầu tư không sử dụng đất nhưng thuộc trường hợp phải đấu thầu theo pháp luật chuyên ngành, không thuộc trường hợp đấu giá tài sản công.
Đối với nhóm dự án có sử dụng đất, Nghị định số 274/2026/NĐ-CP xác định 9 loại hình dự án thuộc diện đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, gồm: (i) Công trình xử lý chất thải rắn sinh hoạt; (Iì) Công trình cấp nước; (iii) Dự án xây dựng chợ; (iv) Dự án đầu tư trạm dừng nghỉ; (v) Dự án đầu tư xây dựng cảng hàng không mới; (vi) Dự án thuộc lĩnh vực giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường khi có từ 2 nhà đầu tư trở lên cùng đăng ký thực hiện; (vii) Dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư khi có từ 2 nhà đầu tư trở lên quan tâm; (viii) Dự án đầu tư kinh doanh điện lực khi có từ 2 nhà đầu tư trở lên đăng ký thực hiện; (ix) Các dự án khác thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 Luật Đất đai đồng thời thuộc diện phải đấu thầu theo pháp luật chuyên ngành.
Đối với dự án đầu tư không sử dụng đất, Nghị định số 274/2026/NĐ-CP quy định 2 loại dự án phải tổ chức đấu thầu, gồm: (i) dự án nạo vét kết hợp thu hồi sản phẩm đối với kết cấu hạ tầng hàng hải, đường thủy nội địa; (ii) và các dự án thuộc lĩnh vực: giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao, môi trường khi có từ 2 nhà đầu tư trở lên cùng quan tâm đăng ký thực hiện.
Việc quy định cụ thể 3 nhóm dự án, 11 loại hình đầu tư cùng tiêu chí "từ 2 nhà đầu tư trở lên quan tâm" được đánh giá sẽ tạo căn cứ thống nhất cho các địa phương và cơ quan quản lý trong việc xác định trường hợp phải đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, tránh cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa Luật Đấu thầu, Luật Đất đai và các luật chuyên ngành.
3 trường hợp được miễn đấu thầu
Bên cạnh việc xác định phạm vi dự án phải đấu thầu, Nghị định số 274/2026/NĐ-CP cũng quy định 3 trường hợp không phải tổ chức đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Theo đó, (i) dự án thuộc trường hợp giao đất hoặc cho thuê đất không đấu giá theo quy định của pháp luật; (Iì) dự án không sử dụng vốn ngân sách Nhà nước mà nhà đầu tư lựa chọn phương án thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất, không đề xuất Nhà nước thu hồi đất; (iii) hoặc trường hợp người đang có quyền sử dụng đất được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư theo quy định của pháp luật về đầu tư thì không phải tổ chức đấu thầu.
Về chính sách khuyến khích đầu tư, Nghị định số 274/2026/NĐ-CP quy định 4 nhóm đối tượng được hưởng ưu đãi khi đánh giá hồ sơ dự thầu.
Trong đó, nhà đầu tư áp dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao hoặc công nghệ thân thiện với môi trường đối với dự án có nguy cơ tác động xấu đến môi trường và doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được hưởng mức ưu đãi 5%. Nhà đầu tư cam kết chuyển giao công nghệ và nhà đầu tư nước ngoài cam kết chuyển giao công nghệ cho đối tác trong nước được hưởng mức ưu đãi 2% khi đánh giá hồ sơ dự thầu.
Về trình tự thực hiện, Nghị định số 274/2026/NĐ-CP quy định 2 quy trình lựa chọn nhà đầu tư tương ứng với 2 phương thức đấu thầu theo Luật Đấu thầu. Đối với phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ, quy trình gồm 6 bước, từ công bố dự án, chuẩn bị và tổ chức đấu thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu đến phê duyệt kết quả và ký kết hợp đồng.
Đối với phương thức hai giai đoạn một túi hồ sơ, áp dụng cho các dự án có yêu cầu đặc thù về phát triển kinh tế - xã hội, quy trình cũng gồm 6 bước, trong đó bổ sung riêng các bước chuẩn bị và tổ chức đấu thầu cho giai đoạn một và giai đoạn hai trước khi đánh giá hồ sơ, phê duyệt kết quả và ký kết hợp đồng.
