Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 374/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Việc làm về bảo hiểm thất nghiệp, với nhiều điểm mới liên quan đến đối tượng tham gia, mức đóng, mức hưởng và cơ chế hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Nghị định có hiệu lực từ ngày 0101/2026, được kỳ vọng góp phần tăng tính bao phủ, bảo đảm quyền lợi cho người lao động trong bối cảnh thị trường lao động còn nhiều biến động. Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định 374/2025/NĐ-CP là việc quy định cụ thể 6 trường hợp người lao động được xác định là đang đóng bảo hiểm thất nghiệp. Theo đó, không chỉ những người lao động đóng đủ tháng chấm dứt hợp đồng mới được xác nhận, mà cả các trường hợp đã đóng tháng liền kề trước khi chấm dứt hợp đồng cũng được tính.
Đáng lưu ý, Nghị định mở rộng việc công nhận thời gian tham gia bảo hiểm thất nghiệp đối với người lao động có thời gian nghỉ việc do ốm đau, thai sản; nghỉ không hưởng lương; hoặc tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng, với điều kiện được cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận.
Bên cạnh đó, người lao động nghỉ việc tại đơn vị sử dụng lao động không còn khả năng đóng bảo hiểm thất nghiệp cũng được đưa vào diện xem xét, qua đó hạn chế tối đa việc “đứt gãy” quyền lợi của người lao động khi doanh nghiệp gặp khó khăn.
Việc làm rõ các trường hợp này giúp thống nhất cách hiểu và cách áp dụng trên thực tế, giảm tranh chấp, khiếu nại liên quan đến điều kiện hưởng trợ cấp thất nghiệp.
Giữ nguyên mức đóng 1%, bổ sung cơ chế hỗ trợ và ưu đãi
Về mức đóng, Nghị định tiếp tục duy trì nguyên tắc người lao động đóng 1% tiền lương tháng; người sử dụng lao động đóng 1% quỹ tiền lương tháng của những người lao động tham gia bảo hiểm thất nghiệp.
Tuy nhiên, điểm mới nằm ở việc quy định chi tiết trách nhiệm đóng của từng nhóm người sử dụng lao động, từ đơn vị do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ, bảo đảm một phần, đến doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và các tổ chức khác.
Đối với các đơn vị sử dụng ngân sách, phần đóng bảo hiểm thất nghiệp được bố trí trong dự toán chi thường xuyên hằng năm, bảo đảm minh bạch nguồn chi. Với doanh nghiệp, khoản đóng được hạch toán vào chi phí sản xuất, kinh doanh, qua đó tạo sự rõ ràng trong quản trị tài chính.
Đáng chú ý, Nhà nước tiếp tục hỗ trợ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp nhằm duy trì số dư quỹ hằng năm bằng hai lần tổng chi của năm trước liền kề, nhưng mức hỗ trợ tối đa không vượt quá 1% quỹ tiền lương tháng của người lao động đang tham gia. Cơ chế chuyển kinh phí, thẩm định và quyết toán giữa Bảo hiểm xã hội Việt Nam và Bộ Tài chính cũng được quy định cụ thể, góp phần tăng cường kỷ luật tài chính và an toàn quỹ.
Khuyến khích doanh nghiệp sử dụng lao động là người khuyết tật
Nghị định 374/2025/NĐ-CP lần đầu tiên đưa ra cơ chế giảm mức đóng bảo hiểm thất nghiệp đối với người sử dụng lao động tuyển dụng và sử dụng người lao động là người khuyết tật. Theo đó, trong thời gian tối đa 12 tháng đầu kể từ khi tuyển mới, người sử dụng lao động được giảm mức đóng từ 1% xuống 0% đối với phần trách nhiệm đóng cho người lao động là người khuyết tật.
Quy định này không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí, mà còn thể hiện định hướng chính sách nhân văn, khuyến khích hòa nhập lao động và tạo thêm cơ hội việc làm bền vững cho người khuyết tật.
Về quyền lợi của người lao động, Nghị định quy định rõ mức hưởng trợ cấp thất nghiệp hằng tháng bằng 60% mức lương bình quân của 6 tháng liền kề có đóng bảo hiểm thất nghiệp trước khi thất nghiệp. Trường hợp có gián đoạn đóng trong những tháng cuối, tiền lương bình quân được tính trên 6 tháng đã đóng trước đó.
Mức hưởng tối đa không vượt quá 5 lần mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm chấm dứt hợp đồng lao động, bảo đảm sự cân đối giữa quyền lợi người lao động và khả năng chi trả của quỹ. Tháng hưởng trợ cấp được tính theo tháng dương lịch, với cách xác định thời điểm bắt đầu và kết thúc rõ ràng, tránh cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện.
Đặc biệt, thời hạn chi trả trợ cấp thất nghiệp được rút ngắn và ấn định rõ: cơ quan bảo hiểm xã hội phải thực hiện chi trả trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi người lao động hoàn tất các nghĩa vụ liên quan đến quyết định hưởng trợ cấp hoặc thông báo tìm kiếm việc làm.
