Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn phù hợp với định hướng bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa của tỉnh và các mục tiêu, định hướng phát triển kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và quy hoạch chung của tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn mới. 
Bộ trưởng Bộ VHTTDL Nguyễn Văn Hùng ký Quyết định số 3672/QĐ-BVHTTDL ngày 17/10/2025 về việc thành lập Hội đồng thẩm định Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
Theo đó, TS. KTS Hoàng Đạo Cương - Thứ trưởng Bộ VHTT&DL làm Chủ tịch Hội đồng; PGS. TS Lê Thị Thu Hiền - Cục trưởng Cục Di sản văn hóa, Bộ VHTT&DL làm Phó Chủ tịch Hội đồng; PGS.TS Đặng Văn Bài - Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia và Thiếu tướng, TS Nguyễn Xuân Năng - nguyên Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam là Ủy viên phản biện.
Hội đồng còn có các Ủy viên là lãnh đạo UBND tỉnh Lạng Sơn; Cục Di sản văn hóa; Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam; Sở VHTT&DL tỉnh Lạng Sơn, Ủy viên; Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; đại diện các đơn vị của Bộ NN&MT, Bộ Quốc phòng, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Viện Kiến trúc Quốc gia...
Hội đồng có nhiệm vụ thẩm định Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, tổng hợp báo cáo kết quả trình Bộ VHTT&DL xem xét, quyết định. Hội đồng chịu trách nhiệm về những đánh giá và kết luận của mình.
Xuất phát từ tình hình thực tế và yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, căn cứ vào Quyết định số 1018/QĐ-TTg phê duyệt nhiệm vụ lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn của thủ tướng chính phủ ngày 30/8/2022, Quy hoạch tập trung vào các nhiệm vụ:
Khảo sát đánh giá tổng quan hơn về các di tích trong khu di tích; phân loại, tạo sự liên kết, kết nối các điểm; xác lập trình tự ưu tiên đầu tư, tổng hợp, đề xuất các giải pháp bảo quản, tu bổ, phục hồi, phát huy giá trị di tích…; tạo tiền đề quan trọng trong việc xây dựng hệ thống dữ liệu khoa học phục vụ việc lưu trữ, nghiên cứu, tìm hiểu về di tích và hệ thống di tích của tỉnh.
Xác định phạm vi và biện pháp bảo quản, tu bổ, phục hồi các yếu tố gốc của từng di tích trong một khu vực xác định, định hướng tổ chức không gian các hạng mục công trình phụ trợ, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật và tạo lập môi trường cảnh quan thích hợp trong khu vực di tích.
Tạo hành lang, cơ sở pháp lý, khoa học trong công tác quản lý, bảo vệ, phát huy di tích; thực hiện quy hoạch tổng thể, quy hoạch chi tiết đối với từng di tích, cụm di tích; lập, thẩm định, phê duyệt, triển khai các dự án thành phần đầu tư xây dựng, bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị từng điểm, khu di tích gắn với phát triển kinh tế, xã hội, du lịch, dịch vụ tại địa phương theo đồ án quy hoạch được thuận lợi, đồng bộ và hiệu quả; công tác phân bổ, bố trí, điều chỉnh quỹ đất, lập hồ sơ địa chính, khoanh vùng, cắm mốc giới, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và thực hiện công tác thanh tra, giám sát đưa công tác quản lý, sử dụng đất đai, mặt bằng, không gian di tích đi vào nề nếp.
Với những yêu cầu nêu trên, việc lập Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi và phát huy giá trị Di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn là cần thiết, phù hợp với định hướng bảo tồn, phát huy giá trị di sản văn hóa của tỉnh, với quá trình hội nhập, phát triển và các mục tiêu, định hướng phát triển kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và quy hoạch chung của tỉnh Lạng Sơn trong giai đoạn mới.
Khu di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn thuộc tỉnh Lạng Sơn, là nơi phát hiện nền văn hóa Bắc Sơn có niên đại khoảng 11.000 - 6.000 năm cách ngày nay.
Đây là nơi diễn ra cuộc khởi nghĩa vũ trang đầu tiên dưới sự lãnh đạo của Đảng, nơi thành lập Đội Cứu quốc quân I, tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Cách đây 80 năm, vào tối 27/9/1940, tại châu Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn, dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ địa phương, lực lượng khoảng 600 người tiến công đồn Mỏ Nhài, giải phóng châu lỵ Bắc Sơn, xóa bỏ chính quyền thực dân, phong kiến.
Cuộc Khởi nghĩa Bắc Sơn có ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn đối với phong trào cách mạng Việt Nam và phong trào giải phóng dân tộc ở Đông Dương trong thời kỳ Chiến tranh thế giới thứ hai, mở đầu thời kỳ đấu tranh mới của cách mạng Việt Nam - thời kỳ kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang, nổi dậy của quần chúng kết hợp với tiến công của các lực lượng vũ trang cách mạng giành chính quyền về tay nhân dân.
Ngày nay, Di tích quốc gia đặc biệt Khởi nghĩa Bắc Sơn có giá trị lịch sử tiêu biểu, quan trọng trong hệ thống các di tích lịch sử quân sự cách mạng Việt Nam, ghi dấu hàng loạt những sự kiện có ý nghĩa đặc biệt.
Với giá trị lịch sử tiêu biểu, Khu di tích lịch sử Khởi nghĩa Bắc Sơn được Thủ tướng Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt (tại Quyết định số 2499/QĐ-TTg, ngày 22/12/2016).
Ngày 24/4/2018, UBND tỉnh Lạng Sơn đã phê duyệt Đề án phát triển kinh tế - xã hội, bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử cho 4 xã An toàn khu và Vùng An toàn khu Bắc Sơn, tỉnh Lạng Sơn đến năm 2025 (tại Quyết định số 775/QĐ-UBND).
Ngày nay, những sự kiện lịch sử và lễ hội, phong tục tập quán của đồng bào gắn với những địa điểm thuộc Khu di tích lịch sử Khởi nghĩa Bắc Sơn chính là di sản văn hoá quý báu cần được tiếp tục quan tâm, gìn giữ, khai thác và phát huy, tạo thêm nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội cho địa phương.
