Quy hoạch bảo tồn, phục hồi Chiến trường Điện Biên Phủ

Tôn trọng tối đa giá trị nguyên gốc

Theo Quyết định số 135/QĐ-TTg, phạm vi lập quy hoạch bao gồm các xã, phường có di tích thành phần thuộc Chiến trường Điện Biên Phủ như phường Điện Biên Phủ, phường Mường Thanh và các xã Mường Phăng, Mường Pồn, Thanh Nưa, Thanh Yên, Thanh An, Quài Tở, Tuần Giáo, Búng Lao. Đây là không gian lịch sử gắn liền với chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 - mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam.

Mục tiêu của quy hoạch là nhận diện đầy đủ các giá trị nổi bật của Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ; đồng thời giải quyết hài hòa những tác động tiêu cực, bất cập trong công tác quản lý, bảo tồn hiện nay. Quy hoạch cũng hướng tới hoàn thiện hệ thống hồ sơ, dữ liệu phục vụ chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác di tích trong dài hạn.

Theo định hướng, công tác bảo tồn, tu bổ và phục hồi di tích được thực hiện trên nguyên tắc tôn trọng tối đa giá trị nguyên gốc. Các hạng mục có giá trị lịch sử đặc biệt như lán chỉ huy, hầm hào, trận địa, công sự sẽ được ưu tiên phục hồi khi có đầy đủ cơ sở khoa học. Những di tích gốc được bảo quản nguyên trạng, chống xuống cấp; các công trình hiện có được tu bổ bằng vật liệu phù hợp, tránh bê tông hóa, bảo đảm giữ gìn tính xác thực của di tích.

Quy hoạch nhấn mạnh bảo tồn cảnh quan tự nhiên, hệ thống cây xanh và địa hình đặc trưng, làm nền tảng hình thành công viên lịch sử gợi nhớ không gian chiến trường xưa. Không gian di tích được tổ chức theo hướng “kể chuyện lịch sử”, thông qua các tuyến tham quan, quảng trường, điểm nhìn, sân khấu thực cảnh; đồng thời nghiên cứu xây dựng tháp quan sát toàn cảnh cánh đồng Mường Thanh, giúp du khách có cái nhìn tổng thể về không gian chiến dịch lịch sử.

Phát triển du lịch lịch sử - văn hóa thành động lực kinh tế

Quy hoạch xác định rõ các nhóm di tích cần bảo tồn, phục dựng và phát huy giá trị. Nhóm các điểm di tích tiêu biểu như Trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, Đồi A1, C1, C2, D1, D2, Đồi Độc Lập, Him Lam… được định hướng tu bổ, tôn tạo các công trình hiện có, phục dựng giao thông hào, công sự, lô cốt và bảo tồn hiện vật gốc như pháo, xe tăng, hầm hào, qua đó tái hiện những dấu tích cơ bản của chiến trường lịch sử.

Đối với các điểm di tích gắn với trận địa bao vây, tiến công của bộ đội ta, quy hoạch đề xuất phục dựng, mô phỏng thế trận thông qua hệ thống chiến hào, tượng đài, biển thông tin và không gian diễn giải lịch sử. Một số điểm di tích được đầu tư xây dựng các công trình phụ trợ như trung tâm đón tiếp, bãi đỗ xe, nhà trưng bày, hạ tầng cảnh quan và dịch vụ du lịch nhằm nâng cao khả năng tiếp cận và trải nghiệm cho du khách.

Đáng chú ý, quy hoạch cũng đề xuất lập hồ sơ xếp hạng bổ sung đối với bốn điểm di tích gồm Sở chỉ huy Đại đoàn 308, Sở Chỉ huy Trung đoàn 36, Sở Chỉ huy Đại đoàn 316 và Đồi Xanh, qua đó mở rộng không gian bảo tồn và làm rõ hơn vai trò của từng địa điểm trong tổng thể chiến dịch.

Song song với bảo tồn di tích, quy hoạch đặt mục tiêu phát huy giá trị Chiến trường Điện Biên Phủ gắn với phát triển du lịch bền vững, hình thành thương hiệu du lịch lịch sử - văn hóa đặc sắc của Điện Biên và vùng Tây Bắc. Di tích được kỳ vọng trở thành sản phẩm du lịch tiêu biểu, có sức hấp dẫn cao, từng bước đưa Điện Biên trở thành trung tâm du lịch trọng điểm của khu vực Trung du và miền núi phía Bắc.

Theo định hướng thị trường, du lịch Điện Biên sẽ tiếp tục khai thác hiệu quả các thị trường quốc tế truyền thống như Pháp, Trung Quốc, Thụy Điển, Đức, Hàn Quốc, Nhật Bản, Lào; đồng thời mở rộng liên kết với Hà Nội, Lào Cai, Quảng Ninh và các địa phương lân cận để thu hút khách từ Trung Quốc, ASEAN và châu Âu. Thị trường khách nội địa được xác định là trụ cột, với trọng tâm là Hà Nội, các tỉnh đồng bằng Bắc Bộ và các đô thị lớn như TP.HCM, Đà Nẵng, Cần Thơ.

Về sản phẩm, quy hoạch định hướng phát triển ba nhóm sản phẩm du lịch chính gồm du lịch văn hóa - lịch sử; du lịch sinh thái, khám phá cảnh quan thiên nhiên; và du lịch nghỉ dưỡng, giải trí, chăm sóc sức khỏe. Cách tiếp cận này nhằm đa dạng hóa trải nghiệm, kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao giá trị gia tăng cho du lịch Điện Biên.

Việc phê duyệt Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Chiến trường Điện Biên Phủ là bước đi quan trọng, tạo cơ sở pháp lý và định hướng lâu dài để bảo tồn một di sản lịch sử vô giá của dân tộc, đồng thời biến giá trị lịch sử thành nguồn lực phát triển bền vững cho địa phương và khu vực.