Quy hoạch lại mạng lưới trường lớp gắn với mô hình chính quyền 2 cấp

Quy hoạch lại mạng lưới trường lớp khoa học, hợp lý 

Thống kê tại Hội thảo quốc gia "Đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi: Thực trạng, thách thức và giải pháp" mới đây cho thấy, đến năm 2025, vùng dân tộc thiểu số có hơn 20.000 trường học, tăng 1.500 trường so với năm 2015, trong đó trường dân tộc nội trú tăng thêm 109 trường. 

Nhiều trường dân tộc nội trú đạt tỷ lệ học sinh tốt nghiệp 100%; tỷ lệ chung chỉ thấp hơn mặt bằng cả nước 1-1,5%. Khoảng 60% học sinh trường nội trú thi đỗ đại học. 

Đây là những kết quả cụ thể, minh chứng cho nỗ lực đầu tư và chính sách đúng hướng.

Tuy nhiên, công tác giáo dục và đào tạo vùng dân tộc thiểu số và miền núi vẫn còn nhiều hạn chế, khó khăn như: Mạng lưới trường lớp chưa đồng bộ, chất lượng giáo dục chưa đồng đều, tỷ lệ học sinh học tiếp sau trung học cơ sở còn thấp so với mặt bằng chung cả nước. Cơ sở vật chất và thiết bị dạy học còn thiếu thốn. Nhìn chung, học sinh và giáo viên ở vùng dân tộc thiểu số, miền núi vẫn còn thiệt thòi so với các vùng khác trong cả nước.

Phó Thủ tướng Lê Thành Long cho rằng, hiện có khá nhiều chính sách, cần rà soát lại, tránh trùng lặp, chồng chéo, đồng thời đánh giá kỹ những chính sách đã ban hành nhưng chưa triển khai hiệu quả để tìm nguyên nhân. Chính sách mới phải thực sự có tính đột phá. 

“Cần tính toán, quy hoạch lại mạng lưới trường lớp khoa học, hợp lý, đặc biệt gắn với chính quyền địa phương 2 cấp. Trường lớp có nơi thừa, cũng có những nơi thiếu; có những chỗ thì cơ sở vật chất chưa bảo đảm”, Phó Thủ tướng nói và nhấn mạnh việc ưu tiên bố trí nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia.

Cùng với đó, cần tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục qua bồi dưỡng giáo viên; đặc biệt là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, coi đây là cú hích quan trọng để cải thiện chất lượng giáo dục vùng khó khăn.

Xây dựng thiết kế mẫu chuẩn cho trường nội trú liên cấp

Theo số liệu từ Bộ Xây dựng, hiện cả nước có 248 xã biên giới đất liền với khoảng 956 trường phổ thông. Tuy nhiên, chỉ có 22 trường phổ thông dân tộc nội trú, chiếm 2,3% tổng số trường, phục vụ khoảng 7.644 học sinh, tương đương 1,2% tổng số học sinh tại các xã này.

Số liệu này cho thấy sự thiếu hụt nghiêm trọng về cơ sở vật chất, đặc biệt là trường nội trú, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh vùng biên giới.

Thực hiện Văn bản số 6725/VPCP-KGVX ngày 20/7/2025 của Văn phòng Chính phủ, truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng được giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với Bộ GD&ĐT, Bộ DT&TG để xây dựng thiết kế mẫu chuẩn cho trường nội trú liên cấp. Đến nay, Bộ Xây dựng đã hoàn thiện các phương án kiến trúc, sẵn sàng để triển khai.

Theo báo cáo nhiệm vụ, trước mắt sẽ thí điểm đầu tư, hoàn thành xây mới hoặc cải tạo 100 trường trong năm 2025. Đây sẽ là hình mẫu để nhân rộng, hướng tới mục tiêu xây dựng 248 trường trong 2 đến 3 năm tới.

Mỗi trường được thiết kế với quy mô từ 1.000 học sinh trở lên, khuôn viên rộng từ 5-10 ha, có đầy đủ các khối chức năng như học tập, hành chính, sinh hoạt, thể thao và nội trú.

Thiết kế ưu tiên tính đồng bộ, hiện đại nhưng vẫn đảm bảo sự linh hoạt, thích ứng với địa hình và khí hậu từng vùng. Bên cạnh đó, việc tận dụng trường học đã có hoặc trụ sở dôi dư sau sáp nhập cũng được khuyến khích để tối ưu hóa nguồn lực.