Việc xác định giá đất có tầm quan trọng lớn, là cơ sở cho nhiều hoạt động kinh tế và quản lý đất đai.
Thứ nhất, ổn định thị trường bất động sản. Định giá đất chính xác giúp người mua và người bán có cơ sở để giao dịch, tránh tình trạng thổi giá hoặc ép giá, góp phần tạo nên sự minh bạch và ổn định cho thị trường.
Thứ hai, làm cơ sở cho các giao dịch. Giá đất là căn cứ để thực hiện các giao dịch như mua bán, chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, cầm cố, và góp vốn bằng quyền sử dụng đất.
Thứ ba, làm căn cứ đền bù khi Nhà nước thu hồi đất. Khi Nhà nước thu hồi đất, việc xác định giá đất chuẩn xác sẽ là cơ sở để tính toán mức đền bù thỏa đáng, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp cho người sử dụng đất.
Thứ tư, làm cơ sở tính thuế, phí và các khoản thu khác. Giá đất là căn cứ để tính các loại thuế, phí như thuế sử dụng đất, lệ phí trước bạ, và các khoản thu khác từ đất đai, đóng góp vào ngân sách Nhà nước.
Thứ năm, là cơ sở để các tổ chức tín dụng cho vay. Các ngân hàng và tổ chức tín dụng thường yêu cầu định giá đất để đánh giá tài sản thế chấp, đảm bảo an toàn cho các khoản vay liên quan đến đất đai.
Thứ sáu, làm cơ sở cho việc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Việc định giá đất giúp các cơ quan quản lý Nhà nước có cơ sở để quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất một cách hiệu quả, phát huy tối đa tiềm năng của đất đai.
Quan trọng là như vậy nhưng theo yêu cầu của cuộc cách mạng chính quyền địa phương 2 cấp, từ ngày 01/7/2025, việc “Quyết định thành lập Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể quy định tại khoản 3 Điều 161 Luật Đất đai” vốn trước đây thuộc thẩm quyền của UBND cấp huyện, Chủ tịch UBND cấp huyện thì nay chuyển giao cho Chủ tịch UBND cấp xã. Đó là nội dung được ghi trong điểm l Điều 5 của Nghị định 151/2025/NĐ-CP.
Tra cứu khoản 3 Điều 161 Luật Đất đai được biết:
Điều 161. Hội đồng thẩm định bảng giá đất, Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể
3. UBND cấp huyện quyết định thành lập Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể cấp huyện bao gồm Chủ tịch UBND cấp huyện hoặc 01 Phó Chủ tịch UBND cấp huyện làm Chủ tịch Hội đồng; Thủ trưởng cơ quan tài chính cấp huyện làm Phó Chủ tịch Hội đồng; lãnh đạo các phòng ban, tổ chức có liên quan; Chủ tịch UBND cấp xã nơi có đất. UBND cấp huyện có thể mời đại diện tổ chức tư vấn xác định giá đất hoặc chuyên gia về giá đất tham gia là thành viên Hội đồng.
Vậy việc thành lập Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể được quy định như thế nào?
Theo Điều 32 Nghị định 71/2024/NĐ-CP, quy định về Thành lập Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể như sau:
1- Cơ quan tài chính cùng cấp trình UBND cấp có thẩm quyền quyết định thành lập Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể theo quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 161 Luật Đất đai 2024 để thẩm định phương án giá đất theo hình thức Hội đồng hoạt động thường xuyên hoặc Hội đồng hoạt động theo vụ việc, trong đó:
- Đại diện tổ chức tư vấn xác định giá đất tham gia Hội đồng là người đủ điều kiện hành nghề tư vấn xác định giá đất theo quy định và không thuộc tổ chức tư vấn xác định giá đất được thuê để xác định giá đất cụ thể;
- Chuyên gia về giá đất tham gia Hội đồng là người có tối thiểu 05 năm kinh nghiệm làm việc một trong các lĩnh vực tài chính đất đai, quản lý giá, quản lý đất đai, thẩm định giá.
2- Cơ quan tài chính cùng cấp trình Chủ tịch Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể có thẩm quyền quyết định thành lập Tổ giúp việc của Hội đồng, bao gồm: đại diện lãnh đạo cơ quan tài chính cùng cấp làm Tổ trưởng và đại diện các cơ quan có chức năng quản lý đất đai, xây dựng, kế hoạch và đầu tư, thuế cùng cấp và các thành viên khác do Chủ tịch Hội đồng quyết định. Tổ giúp việc có trách nhiệm chuẩn bị các nội dung theo phân công để đề xuất, báo cáo Hội đồng thẩm định giá đất cụ thể xem xét tại phiên họp thẩm định.

Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy việc xác định giá đất thiếu cẩn trọng luôn luôn tiềm ẩn nguy cơ sản sinh ra các hành vi tham nhũng trong quản lý đất đai và khiếu kiện của dân có liên quan tới thu hồi đất. 

