Sản xuất công nghiệp có những dấu hiệu cải thiện tạm thời

Theo báo cáo cập nhật tình hình kinh tế vĩ mô Việt Nam tháng 4/2023 của Ngân hàng Thế giới (WB), GDP của Việt Nam tăng trưởng 3,3% so với cùng kỳ trong quý I/2023, chậm lại so với mức 5,9% so với cùng kỳ trong quý IV/2022 (Hình 1). Đây là tốc độ tăng trưởng quý I so với cùng kỳ thấp thứ hai trong thập kỷ qua.

Tốc độ tăng trưởng thấp phần lớn là do sự thu hẹp của ngành công nghiệp -0,4% so với cùng kỳ trong quý I/2023, so với mức trung bình 5,3% so với cùng kỳ trong giai đoạn 2020-2022 và ảnh hưởng đến tăng trưởng -0,1 điểm % đóng góp vào GDP.

Sự suy giảm trong ngành công nghiệp phản ánh mức giảm 11,8% trong xuất khẩu (Hình 7) trong bối cảnh nhu cầu toàn cầu suy yếu.

Trong quý I/2023, các ngành dịch vụ tăng trưởng 6,8% so với cùng kỳ và đóng góp 2,9 điểm % vào GDP. Nông nghiệp đạt tốc độ tăng trưởng khá ổn định ở mức 2,5% và đóng góp 0,3 điểm % vào tăng trưởng GDP trong quý I/2023.

Mặc dù, chỉ số sản xuất công nghiệp (IPI) quý I/2023 thấp hơn 1,6% so với quý I/2022. Tuy nhiên, IPI đã được cải thiện vào tháng 3/2023, tăng 9,4% so với tháng trước, đối lập với mức giảm mạnh vào tháng 1 (-22,7% so với tháng trước, một phần do nghỉ Tết) và mức tăng trưởng yếu 3,5% so với tháng trước vào tháng 2 (Hình 2).

Hầu hết các ngành và phân ngành công nghiệp đều ghi nhận mức tăng trưởng so cùng kỳ tháng trong tháng 3/2023, đặc biệt là ngành khai khoáng, dệt may, sản xuất kim loại và sản xuất phương tiện vận tải.

Sản xuất các sản phẩm điện tử và nội thất là hai trường hợp ngoại lệ, giảm lần lượt 13% và 21,7% so với cùng kỳ vào tháng 3/2023. Sự sụt giảm này phản ánh sự sụt giảm trong xuất khẩu điện thoại thông minh -42% so với cùng kỳ, máy tính và các sản phẩm thiết bị điện tử khác -11% so với cùng kỳ và đồ nội thất -22,8% so với cùng kỳ.

Triển vọng phục hồi của lĩnh vực sản xuất vẫn không chắc chắn khi Chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) quay trở lại vùng thu hẹp 47,7 vào tháng 3 sau đợt phục hồi ngắn vào tháng 2 trên mốc 50 (51,2) (Hình 3).

Doanh số bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tăng 1,9% và 13,4% so cùng kỳ vào tháng 3/2023 (Hình 4). Đây là tháng thứ 13 liên tiếp doanh số bán lẻ ghi nhận mức tăng hai con số so với cùng kỳ, phần lớn là do yếu tố nền (điểm so sánh) thấp liên quan đến các đợt phong tỏa do COVID19 trong quý III/2021.

Doanh thu bán lẻ hàng hóa tiếp tục ghi nhận tốc độ tăng trưởng vững chắc, tăng 11,3% so với cùng kỳ trong tháng 3.

Mặc dù chỉ đóng góp khoảng 20% tổng doanh số bán lẻ, doanh số bán hàng của các ngành dịch vụ đã ghi nhận mức tăng trưởng mạnh mẽ vào tháng 3/2023, với doanh thu của cơ sở lưu trú và ăn uống tăng 25,5% so với cùng kỳ và doanh thu của dịch vụ lữ hành tăng 113,9% so với cùng kỳ.

Lượng khách quốc tế đạt 2,7 triệu lượt trong quý I/2023, so với 91 nghìn lượt quý I/2022 (Hình 5).

Theo WB, tốc độ tăng trưởng chậm lại trong quý I/2023 do xuất khẩu sản phẩm chế tạo giảm mạnh, cần được theo dõi chặt chẽ. Nếu nhu cầu trong nước và bên ngoài vẫn tiếp tục yếu, chính phủ nên xem xét hỗ trợ tổng cầu thông qua đẩy nhanh giải ngân đầu tư công. Dự kiến tăng giá điện và tiền lương khu vực công trong những tháng tới có thể gây áp lực lên lạm phát.

Khả năng Mỹ tiếp tục thắt chặt tài chính để kiểm soát lạm phát có thể ảnh hưởng đến điều hành tỷ giá, nhất là khi ngân hàng nhà nước vừa giảm một số lãi suất điều hành để hỗ trợ nền kinh tế.

Việc giám sát chặt chẽ khu vực tài chính là rất quan trọng trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục có nhiều bất ổn và nền kinh tế trong nước đang chậm lại, bao gồm cả sự trì trệ trong lĩnh vực bất động sản.