Bộ Xây dựng sẽ ban hành Thông tư hợp nhất hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt thay thế các Thông tư hiện hành, nhằm thống nhất các văn bản hướng dẫn Luật Đường sắt, bảo đảm phù hợp với các dự án đường sắt tốc độ cao. 
Thống nhất các văn bản hướng dẫn Luật Đường sắt
Bộ Xây dựng đang dự thảo Thông tư ban hành các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt thay thế các Thông tư như: (i) Thông tư số 32/2018/TT-BGTVT ban hành 02 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt; (ii) Thông tư số 30/2023/TT-BGTVT ban hành 03 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương tiện giao thông đường sắt; (iii) Thông tư số 04/2023/TT-BGTVT ban hành 03 Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về linh kiện, thiết bị của phương tiện giao thông đường sắt; (iv) Thông tư số 24/2015/TT-BGTVT ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương tiện giao thông đường sắt – Giá chuyển hướng toa xe – Yêu cầu kỹ thuật; (v) Thông tư số 01/2024/TT-BGTVT quy định về việc kiểm tra chất lượng, an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phương tiện giao thông đường sắt và (vi) Thông tư số 20/2025/TT-BXD sửa đổi, bổ sung một số điều của các Thông tư về lĩnh vực kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường phương tiện giao thông đường sắt.
Việc ban hành Thông tư mới là cần thiết nhằm thống nhất, đồng bộ, phát huy hiệu lực, hiệu quả của các văn bản hướng dẫn Luật Đường sắt; bảo đảm phù hợp với các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan như: Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; và kịp thời thay thế, giải quyết các vấn đề còn chưa phù hợp với điều kiện thực tế, gây khó khăn cho doanh nghiệp, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp đường sắt trong hoạt động sản xuất kinh doanh.
Theo dự thảo Thông tư, Bộ Xây dựng dự kiến ban hành kèm theo các Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt như: (1) Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về tín hiệu giao thông đường sắt (thay thế QCVN 06:2018/BGTVT); (2) Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khai thác đường sắt (thay thế QCVN 08:2018/BGTVT); (3) Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương tiện giao thông đường sắt trong kiểm tra định kỳ, hoán cải, nhập khẩu đã qua sử dụng (thay thế QCVN 15:2023/BGTVT); (4) Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đầu máy Điêzen, phương tiện chuyên dùng tự hành trong kiểm tra sản xuất lắp ráp và nhập khẩu mới (thay thế QCVN 16:2023/BGTVT); (5) Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về kiểm tra toa xe, phương tiện chuyên dùng không tự hành trong kiểm tra sản xuất lắp ráp và nhập khẩu mới (thay thế QCVN 18:2023/BGTVT); (6) Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về giá chuyển hướng của đầu máy, toa xe (thay thế QCVN 87:2015/BGTVT); (7) Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về bộ móc nối, đỡ đấm của đầu máy, toa xe (thay thế QCVN 111:2023/BGTVT); (8) Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về van hãm của đầu máy, toa xe (thay thế QCVN 112:2023/BGTVT).
Bảo đảm không cản trở dự án có vận tốc thiết kế lớn
Theo Báo cáo của Cục Đăng kiểm Việt Nam, Luật Đường sắt số 95/2025/QH15 quy định, hệ thống đường sắt Việt Nam gồm đường sắt quốc gia, đường sắt địa phương, đường sắt chuyên dùng. Trong các loại đường sắt này có thể có đường sắt cấp I, II, III, IV và đường sắt tốc độ cao.
Trong khi đó, hệ thống các quy chuẩn hiện hành chỉ phù hợp đối với phương tiện giao thông đường sắt có vận tốc thiết kế không lớn hơn 120 km/h.
Do đó cần thiết phải nghiên cứu, điều chỉnh lại hệ thống các quy chuẩn hiện hành theo hướng bảo đảm không cản trở các dự án đường sắt có vận tốc thiết kế lớn hơn 120 km/h.
Đối với phương tiện giao thông đường sắt có vận tốc thiết kế lớn hơn 120 km/h, Cục ĐKVN sẽ tiếp tục nghiên cứu trong quá trình dự án triển khai, được tiếp cận với tài liệu, tiêu chuẩn của dự án để đề xuất quy định nội dung phù hợp.
Theo đó, QCVN 16:2023/BGTVT đang được nghiên cứu, rà soát, sửa đổi quy định chi tiết mã HS đối với đầu máy, phương tiện chuyên dùng tự hành khi sản xuất lắp ráp và nhập khẩu mới; sửa đổi, bổ sung một số thuật ngữ về phương tiện chuyên dùng tự hành, tài liệu kỹ thuật, kích thước đường bao giới hạn; bổ sung sửa đổi một số quy định kỹ thuật cho phù hợp với thực tế…
QCVN 18:2023/BGTVT được bổ sung thêm quy định về yêu cầu PCCC để phù hợp với Luật PCCC mới ban hành; yêu cầu về tài liệu kỹ thuật đối với bình chứa khí nén của toa xe nhập khẩu nguyên chiếc để làm cơ sở pháp lý khi cần tra cứu hoặc tham chiếu trong quá trình thực tiễn khai thác sử dụng.
QCVN 87:2015/BGTVT được sửa đổi, bổ sung phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng bảo đảm chức năng quản lý Nhà nước về đối tượng thuộc danh mục sản phẩm, hàng hóa có khả năng gây mất an toàn thuộc trách nhiệm quản lý Nhà nước của Bộ Xây dựng.
QCVN 15:2023/BGTVT được sửa đổi quy định chi tiết mã HS để bảo đảm bao quát được đối tượng phương tiện chuyên dùng đường sắt đa năng có thể hoạt động cả trên đường sắt và đường bộ, khi nhập khẩu về thường khai báo mã HS của phương tiện đường bộ; một số quy định kỹ thuật về khoảng cách từ đường trung tâm móc nối đến mặt ray của phương tiện chuyên dùng không kéo theo toa xe; quy định rõ danh mục báo cáo kiểm tra cho loại hình kiểm tra định kỳ và hoán cải để dễ áp dụng và phù hợp với thực tế kiểm tra.
QCVN 111:2023/BGTVT và QCVN 112:2023/BGTVT được cập nhật lại tên danh mục tài liệu kỹ thuật cho phù hợp với thành phần hồ sơ quy định tại Thông tư số 01/2024/TT-BGTVT.
Từ thực tiễn lĩnh vực đường sắt hiện nay cho thấy, việc ban hành Thông tư mới vào thời điểm này rất cần thiết, tích cực và đúng thời điểm nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển các tuyến đường sắt tốc độ cao.
Luật Đường sắt số 95/2025/QH15 được Quốc hội thông tại Kỳ họp thứ 9 ngày 27/6/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Để các văn bản hướng dẫn có hiệu lực đồng thời với Luật, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Danh mục và phân công cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản quy định chi tiết thi hành các Luật, trong đó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chủ trì xây dựng Thông tư ban hành các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về đường sắt (khoản 3 Điều 10, khoản 4 Điều 11, điểm b khoản 3 Điều 15, khoản 4 Điều 47), thời hạn trình trước ngày 15/11/2025.
Luật Đường sắt số 95/2025/QH15 đã quy định lại, hệ thống đường sắt Việt Nam gồm: đường sắt quốc gia, đường sắt địa phương, đường sắt chuyên dùng, do đó cần phải cập nhật lại phạm vi điều chỉnh của các Thông tư cho phù hợp. Bên cạnh đó, trong quá trình áp dụng các Thông tư quy định trước đây có phát sinh một số nội dung chưa phù hợp với điều kiện thực tế, dẫn đến khó khăn cho doanh nghiệp, cần thiết phải được cập nhật, chỉnh sửa.
