Sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động hàng hải tại biển Đông đặt ra yêu cầu cấp thiết về tăng cường khung pháp luật nhằm phòng ngừa ô nhiễm môi trường biển từ tàu thuyền. Trên cơ sở đó, nghiên cứu này tập trung so sánh pháp luật của Việt Nam và Trung Quốc trong việc thực hiện các nghĩa vụ quốc tế liên quan đến phòng ngừa ô nhiễm biển do tàu gây ra. DOI: http://doi.org/10.64588/jc.11.10.2025
TÁC GIẢ
Nguyễn Văn Trưởng, Trần Thị Cẩm Tú*, Lê Cẩm Tú, Nguyễn Thị Hải Anh, Đỗ Thị Phương Thảo
Trường Đại học Hàng hải Việt Nam
* Email: tu98627@st.vimaru.edu.vn
THÔNG TIN BÀI BÁO
Chuyên mục: Khoa học công nghệ
Ngày nhận bài: 12/02/2026
Ngày sửa bài: 01/3/2026
Ngày chấp nhận đăng: 19/3/2026
Ngày xuất bản Online: 27/3/2026
Tác giả liên hệ:
Email: tu98627@st.vimaru.edu.vn
TÓM TẮT
Sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động hàng hải tại biển Đông đặt ra yêu cầu cấp thiết về tăng cường khung pháp luật nhằm phòng ngừa ô nhiễm môi trường biển từ tàu thuyền. Trên cơ sở đó, nghiên cứu này tập trung so sánh pháp luật của Việt Nam và Trung Quốc trong việc thực hiện các nghĩa vụ quốc tế liên quan đến phòng ngừa ô nhiễm biển do tàu gây ra.
Đối tượng phân tích bao gồm các công ước quốc tế quan trọng như MARPOL 73/78, Công ước London 1972, UNCLOS 1982 và những hướng dẫn chuyên môn của IMO. Bằng phương pháp so sánh pháp luật kết hợp phân tích thực tiễn thực thi, nghiên cứu làm rõ mức độ nội luật hóa, cơ chế thực thi và hiệu quả quản lý ô nhiễm từ tàu biển của hai quốc gia. Kết quả cho thấy sự khác biệt đáng kể về cách tiếp cận lập pháp và năng lực thực thi, từ đó gợi mở các định hướng hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường biển đối với Việt Nam.
Từ khóa: Bảo vệ môi trường biển, MARPOL 73/78, thực thi công ước quốc tế, nội luật hóa, tham gia công ước quốc tế.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] United Nations Conference on Trade and Development. Review of maritime transport 2023: Towards a green and just transition. United Nations. https://unctad.org/publication/review-maritime-transport-2023.
[2] Sherrington, C., Darrah, C., Hann, S., Cole, G., Corbin, M., & Sharman, A. Study to support the development of measures to combat a range of marine litter sources. Eunomia Research & Consulting Ltd for the European Commission, DG Environment. https://mcc.jrc.ec.europa.eu/documents/201606243248.pdf, 2016.
[3] International Maritime Organization. Fourth IMO greenhouse gas study 2020. https://www.imo.org/en/ourwork/environment/pages/fourth-imo-greenhouse-gas-study-2020.aspx, 2021.
[4] United Nations Environment Programme. From pollution to solution: A global assessment of marine litter and plastic pollution. https://www.unep.org/resources/pollution-solution-global-assessment-marine-litter-and-plastic-pollution, 2021.
[5] Food and Agriculture Organization of the United Nations. United Nations Decade of Family Farming (2019 - 2028). https://www.fao.org/family-farming/detail/en/c/1696402/.
[6] Quốc hội Việt Nam. Luật Biển Việt Nam số 18/2012/QH13 ngày 21/6/2012.
[7] Quốc hội Việt Nam. Bộ luật Hàng hải Việt Nam số 95/2015/QH13 ngày 25/11/2015.
[8] Quốc hội Việt Nam. Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo số 82/2015/QH13 ngày 25/6/2015.
[9] Quốc hội Việt Nam. Luật Thủy sản số 18/2017/QH14 ngày 21/11/2017.
[10] Chính phủ Việt Nam. Nghị định số 40/2016/NĐ-CP ngày 15/5/2016 quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, 2016.
[11] Chính phủ Việt Nam. Nghị định số 11/2021/NĐ-CP ngày 10/2/2021 quy định việc giao các khu vực biển nhất định cho tổ chức, cá nhân khai thác, sử dụng tài nguyên biển, 2021.
[12] Chính phủ Việt Nam. Nghị định số 65/2025/NĐ-CP ngày 12/3/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 40/2016/NĐ-CP và Nghị định số 11/2021/NĐ-CP, 2025.
[13] Chính phủ Việt Nam. Nghị định số 08/2022/NĐ-CP ngày 10/01/2022 quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, 2022.
[14] Chính phủ Việt Nam. Nghị định số 58/2017/NĐ-CP ngày 10/5/2017 quy định chi tiết một số điều của Bộ luật Hàng hải Việt Nam về quản lý hoạt động hàng hải, 2017.
[15] Chính phủ. Nghị định số 26/2019/NĐ-CP ngày 08/3/2019 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản, 2019.
[16] Bộ TN&MT. QCVN 10:2023/BTNMT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước biển, 2023.
[17] Bộ GTVT. QCVN 26:2024/BGTVT: Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về các hệ thống ngăn ngừa ô nhiễm biển của tàu (ban hành kèm theo Thông tư số 14/2024/TT-BGTVT ngày 29/5/2024), 2024.
[18] Chính phủ. Nghị định số 45/2022/NĐ-CP ngày 07/7/2022 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, 2022.
[19] Chính phủ. Nghị định số 139/2021/NĐ-CP ngày 31/12/2021 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường thủy nội địa, 2021.
[20] Bộ Quốc phòng. Văn bản hợp nhất số 05/VBHN-BQP ngày 08/8/2022: Hợp nhất Nghị định quy định xử phạt vi phạm hành chính trên các vùng biển, đảo và thềm lục địa của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, 2022.
[21] National People’s Congress. Marine Environment Protection Law of the People’s Republic of China, 1999.
[22] Standing Committee of the National People’s Congress. Marine Environmental Protection Law of the People’s Republic of China (2023 revision), 2023.
[23] Ministry of Ecology and Environment of the People’s Republic of China. Regulations on the prevention of vessel-induced sea pollution. State Council of the People’s Republic of China, 1983.
[24] State Council of the People’s Republic of China. Regulation on the prevention and control of vessel-induced pollution to the marine environment, 2009.
[25] State Council of the People’s Republic of China. Regulation on the prevention and control of vessel-induced pollution to the marine environment, 2018.
[26] State Council Information Office of the People’s Republic of China, July 11). Marine eco-environmental protection in China, 2024.
Xem bài báo Tại đây
