Bốn dự án luật đang được hoàn thiện theo hướng giảm thủ tục, phân định rõ thẩm quyền và chuyển trọng tâm quản lý sang hiệu quả đầu ra, trực tiếp tác động đến đầu tư, đấu thầu, ngân sách và hoạt động của doanh nghiệp. 
Sáng 10/9, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc làm việc với Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan về 4 dự án luật: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật Đấu thầu (sửa đổi); Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất; Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa; xem xét các vấn đề về tài chính đất đai, giá đất và chính sách thuế có liên quan. Các dự án luật dự kiến được báo cáo Chính phủ trước khi trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào cuối năm 2026.
Chuyển quản lý đấu thầu từ quy trình sang kết quả
Đến nay, dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến. Dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi) đã được Chính phủ thảo luận tại Phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 8/2026. Hai dự án Luật Đầu tư và Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất đang được hoàn thiện, thẩm định để trình Chính phủ.
Điểm chung của 4 dự án luật là tác động trực tiếp đến quá trình huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực. Vì vậy, Thủ tướng yêu cầu việc sửa luật không dừng ở điều chỉnh kỹ thuật hoặc xử lý riêng từng vướng mắc. Các quy định phải giải quyết những điểm nghẽn đang cản trở đầu tư, kinh doanh và sử dụng vốn công.
Đối với Luật Đấu thầu (sửa đổi), yêu cầu lớn nhất là chuyển trọng tâm quản lý từ việc tuân thủ quy trình sang kiểm soát chất lượng, kết quả và sản phẩm đầu ra.
Thực tế đặt ra tình trạng thủ tục được thực hiện đầy đủ về hình thức nhưng chất lượng sản phẩm cuối cùng không tương xứng với giá trị hợp đồng. Nếu chỉ kiểm soát hồ sơ, trình tự lựa chọn nhà thầu mà không làm rõ trách nhiệm đối với kết quả thực hiện, hiệu quả sử dụng vốn khó được bảo đảm.
Dự thảo luật phải phân định phạm vi điều chỉnh giữa Luật Đấu thầu với ít nhất 6 lĩnh vực pháp luật có liên quan, gồm: giá, đất đai, xây dựng, y tế, khoa học và công nghệ cùng các quy định quản lý chuyên ngành khác. Các trường hợp đặc thù về lựa chọn nhà thầu, lựa chọn nhà đầu tư và hợp đồng cần được quy định cụ thể, tránh một nội dung phải thực hiện theo nhiều quy trình khác nhau.
Thủ tướng yêu cầu tăng quyền quyết định cho chủ đầu tư, kể cả trong một số trường hợp đấu thầu và chỉ định thầu. Quyền hạn này phải gắn với trách nhiệm, công khai thông tin, kiểm tra, giám sát và hậu kiểm.
Cách tiếp cận trên nhằm xử lý đồng thời hai yêu cầu: rút ngắn thủ tục và kiểm soát hiệu quả sử dụng vốn. Khi chủ đầu tư được giao quyền nhưng không xác định rõ trách nhiệm đối với tiến độ, chất lượng và giá trị sản phẩm, phân cấp có thể làm tăng rủi ro. Ngược lại, nếu duy trì quá nhiều cấp xem xét, thời gian chuẩn bị và thực hiện dự án tiếp tục bị kéo dài.
Thủ tướng cũng yêu cầu hạn chế ban hành quá nhiều văn bản hướng dẫn. Một công việc chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản và nhiều quy trình sẽ làm tăng thời gian, chi phí tuân thủ, đồng thời khó xác định trách nhiệm khi xảy ra chậm trễ.
Phân định lại nguồn lực đầu tư, ngân sách và doanh nghiệp
Với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, Thủ tướng yêu cầu chính sách áp dụng công bằng đối với doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.
Thu hút đầu tư phải hướng vào chất lượng dự án, công nghệ cao và chuyển giao công nghệ. Doanh nghiệp trong nước cần có điều kiện tham gia liên doanh, hợp tác và đi sâu hơn vào chuỗi sản xuất của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài.
Thủ tướng yêu cầu đánh giá đúng tỷ lệ tham gia của doanh nghiệp trong nước trong kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Đây là căn cứ để xem xét hiệu quả thực chất của dòng vốn đầu tư, thay vì chỉ đánh giá bằng quy mô vốn đăng ký, vốn thực hiện hoặc tổng kim ngạch xuất khẩu.
Đối với Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất, dự thảo phải phân định rõ 2 cấp ngân sách là Trung ương và địa phương, đồng thời tách bạch 2 nhóm chi gồm chi đầu tư và chi thường xuyên. NSTW giữ vai trò chủ đạo, còn NSĐP được tăng tính chủ động gắn với trách nhiệm giải trình.
Luật không nên ấn định quá cứng tỷ lệ chi ngân sách cho từng lĩnh vực. Việc phân bổ vốn phải dựa trên hiệu quả đầu tư, đồng thời cắt giảm những thủ tục không cần thiết và tăng ứng dụng công nghệ trong quản lý ngân sách.
Với Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, định hướng sửa đổi là chuyển từ tư duy “hỗ trợ” sang “phát triển”. Trọng tâm không chỉ là các khoản hỗ trợ riêng lẻ mà là giảm rào cản trong toàn bộ vòng đời doanh nghiệp, từ đăng ký thành lập đến giải thể, phá sản.
Dự thảo được yêu cầu xây dựng cơ chế cho mô hình “doanh nghiệp một người”, thúc đẩy hộ kinh doanh chuyển sang doanh nghiệp; đơn giản hóa việc kê khai, nộp thuế thu nhập doanh nghiệp; mở rộng khả năng tiếp cận tài chính, tín dụng, thị trường, chuỗi giá trị và dự án đầu tư công.
Ngoài 4 dự án luật, Bộ Tài chính được giao tiếp tục rà soát cơ chế tài chính đất đai trong các luật thuế; nghiên cứu đổi mới việc tính thuế, thu thuế và hoàn thuế giá trị gia tăng; tiếp thu ý kiến để hoàn thiện các dự án luật.
Bộ Tư pháp chịu trách nhiệm rà soát tính đồng bộ của hệ thống pháp luật. Các quy định chuyển tiếp và văn bản hướng dẫn phải được chuẩn bị cùng thời điểm với luật, tránh phát sinh khoảng trống khi triển khai.
