Các ý kiến tại Phiên họp toàn thể lần thứ 10 của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị chính sách mới trong Luật Nhà ở phải bám sát yêu cầu thực tiễn, mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân. 
Chiều 12/8, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tổ chức Phiên họp toàn thể lần thứ 10, cho ý kiến về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Các ý kiến tại phiên họp cơ bản thống nhất về sự cần thiết sửa đổi Luật, đồng thời đề nghị chính sách mới phải bám sát yêu cầu thực tiễn, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân.
Phát triển đa dạng các loại hình nhà ở
Trình bày tóm tắt Tờ trình, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết việc sửa đổi Luật Nhà ở nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước về phát triển, quản lý nhà ở; đồng thời khắc phục những hạn chế, bất cập phát sinh trong quá trình thi hành Luật Nhà ở năm 2023. Mục tiêu xuyên suốt là bảo đảm người dân có chỗ ở ổn định, hợp pháp, an toàn và phù hợp với khả năng chi trả. Chính sách nhà ở không chỉ tập trung vào việc gia tăng nguồn cung mà còn phải tạo điều kiện để các nhóm dân cư khác nhau có thể tiếp cận loại hình nhà ở phù hợp với nhu cầu và điều kiện kinh tế.
Theo định hướng của cơ quan soạn thảo, nhà ở cho thuê sẽ được xác định là một trong những hướng phát triển quan trọng, lâu dài. Việc phát triển thị trường nhà cho thuê được kỳ vọng mở rộng thêm lựa chọn cho những người chưa đủ khả năng sở hữu nhà ở, nhất là người lao động, người có thu nhập thấp và người dân tại các đô thị lớn. Bên cạnh đó, dự thảo tiếp tục hoàn thiện chính sách đối với nhà ở thương mại, nhà ở công vụ, nhà ở xã hội, nhà ở phục vụ tái định cư và các loại hình nhà ở dành cho những nhóm cần được hỗ trợ.
Cơ quan soạn thảo cũng đề xuất đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; cắt giảm, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính; tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình triển khai dự án. Các chính sách về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư, quản lý và sử dụng nhà chung cư cũng sẽ được tiếp tục hoàn thiện.
Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho biết, những cơ chế đã được thực tiễn kiểm chứng sẽ được nghiên cứu để luật hóa, tạo hành lang pháp lý ổn định, lâu dài. Những nội dung chưa thật sự phù hợp với phạm vi điều chỉnh hoặc còn nhiều ý kiến khác nhau đã được đưa ra khỏi dự thảo để tiếp tục nghiên cứu.
Không để chính sách nhà ở thiếu đồng bộ, khó thực hiện
Báo cáo ý kiến của Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Trần Hồng Nguyên cho biết, các nhóm chính sách được đề xuất đã bước đầu thể chế hóa những chủ trương, định hướng mới về phát triển nhà ở, đồng thời đáp ứng yêu cầu phân cấp, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo cần tiếp tục rà soát kỹ để bảo đảm Luật Nhà ở thống nhất với các luật về đất đai, kinh doanh bất động sản, quy hoạch, đầu tư và ngân sách nhà nước.
Đối với những cơ chế thí điểm dự kiến được luật hóa, Thường trực Ủy ban đề nghị phải tổng kết đầy đủ quá trình thực hiện, chỉ rõ kết quả đạt được, những hạn chế, vướng mắc và nguồn lực cần thiết. Việc luật hóa chỉ nên được thực hiện khi có căn cứ thực tiễn thuyết phục, bảo đảm chính sách có thể triển khai ngay sau khi ban hành.
Trong phần thảo luận, các ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ hơn định hướng phát triển từng loại hình nhà ở, nhất là nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội và nhà ở chính sách. Cùng với việc xác định nhóm đối tượng được ưu tiên, dự thảo cần quy định rõ cơ chế quản lý, sử dụng nguồn lực và trách nhiệm của các cơ quan liên quan.
Chính sách phát triển nhà ở phải hướng tới sự cân đối giữa các phân khúc, xuất phát từ nhu cầu thực tế của người dân, thay vì chỉ chú trọng một số loại hình hoặc nhóm đối tượng. Việc hỗ trợ phải được thực hiện công khai, minh bạch, đúng người, đúng mục đích; có cơ chế kiểm tra, giám sát để ngăn ngừa tình trạng lợi dụng chính sách, đầu cơ hoặc sử dụng nhà ở không đúng đối tượng.
Các đại biểu cũng lưu ý, phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê không chỉ là vấn đề tăng số lượng dự án. Chính sách cần tính đến khả năng chi trả, điều kiện tiếp cận, chất lượng nhà ở và sự thuận tiện trong quá trình sử dụng, qua đó đáp ứng nhu cầu ở thực của người dân.
Xử lý những bất cập trong quản lý nhà chung cư
Một nội dung khác được các thành viên Ủy ban quan tâm là quản lý, sử dụng nhà chung cư. Thực tiễn thời gian qua phát sinh nhiều tranh chấp liên quan đến phần sở hữu chung, sở hữu riêng, kinh phí quản lý, bảo trì cũng như tổ chức và hoạt động của ban quản trị, ban quản lý nhà chung cư.
Các ý kiến đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu giải pháp xử lý dứt điểm những vướng mắc này, quy định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của từng chủ thể. Đồng thời, dự thảo cần làm rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước trong kiểm tra, giám sát, giải quyết tranh chấp và xử lý vi phạm, tránh tình trạng quy định có nhưng thiếu cơ chế thực hiện.
Kết thúc phiên họp, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận định hồ sơ định hướng chính sách đã được chuẩn bị đúng trình tự, thủ tục và đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Trên cơ sở ý kiến tại phiên họp, cơ quan chủ trì soạn thảo được đề nghị tiếp tục hoàn thiện các nhóm chính sách theo hướng đồng bộ, khả thi, vừa tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn, vừa tạo cơ sở phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, đáp ứng tốt hơn nhu cầu an cư của người dân.
