Sức Xuân A Lưới!

Tôi cho xe chạy chậm để ngắm nhìn kỹ hơn những họa tiết trang trí độc đáo như hình sừng trâu, khèn bè... trên chiếc cổng chào được đặt ngay ở vị trí cửa ngõ vào trung tâm huyện miền núi A Lưới (trên QL 49 tại ngã tư Bốt Đỏ; cách TP Huế khoảng 70 km về hướng tây). Từ khu vực này, nếu rẽ trái sẽ vào đường Hồ Chí Minh theo hướng nam (nối huyện Tây Giang, Quảng Nam), nếu rẽ phải sẽ vào đến thị trấn A Lưới - nơi đặt huyện lỵ huyện A Lưới.

Ngày trước, Bốt Đỏ chỉ một địa danh gắn liền với những chiến tích trong cuộc chống Mỹ cứu nước thì nay, khu vực này cũng được tính là một phần đô thị A Lưới mở rộng. Càng chạy về hướng Bắc, đô thị A Lưới càng trở nên sầm uất, sôi động hơn...

Là một người gốc Quảng Trị đến A Lưới lập nghiệp từ những năm 80 thế kỷ trước, ông Lê Văn Thuận (65 tuổi, sinh sống gần cầu Công An, thị trấn A Lưới) không thể quên hình ảnh một thị tứ A Lưới nhỏ bé nằm sát những dãy núi trơ trọi khi vừa đi qua cuộc chiến tranh.

"Hồi đó, chưa ai gọi khu vực trung tâm A Lưới là thị trấn cả mà người ta quen với cái tên "cây số 91" hơn. Ai có việc cần về huyện để khám bệnh, công tác, làm ăn… đều gọi là "đi 91". 40 năm nước, "cây số 91" còn heo hút lắm. Chỉ có chút vui chỗ chợ huyện với vài ba trụ sở là cơ quan công quyền được xây dựng trước đó", ông Thuận nhớ lại.

"Vậy diện mạo thị trấn A Lưới thật sự đổi khi từ khi nào?", tôi mang câu này đến hỏi nhiều người dân bản địa và đều nhận được câu trả lời: Từ khi con đường Hồ Chí Minh huyền thoại đi qua thị trấn A Lưới được mở thành đại lộ, thênh thang với bề rộng 15 m, có dải phân cách. Ông Lê Văn Trừ, nguyên Bí thư Huyện ủy A Lưới ví von đầy hình ảnh rằng, chính đường Hồ Chí Minh là đường băng tạo đà cho A Lưới cất cánh. Trong vòng 20 năm qua, từ một "cây số 91" nhỏ hẹp, thị trấn A Lưới đã mở rộng ra tứ phía với điểm nhấn trục chính đường Hồ Chí Minh.

"Cách đây khoảng 20 năm, khi mở rộng đường Hồ Chí Minh qua địa bàn, chúng tôi đã kiến nghị mở tuyến đường có dải phân cách kéo dài đến 5 km, thay vì chỉ dài 3 km như một số địa phương có đường Hồ Chí Minh đi qua. Với tầm nhìn này, không chỉ diện mạo thị trấn thay đổi mà cả tuyến 5 km cũng được đổi thay. Khi mở đường, thị trấn A Lưới như bừng sáng vì được trang bị hệ thống đèn đường không khác gì dưới phố. Cứ đêm về, đèn đường lại sáng trưng, mang lại sinh khí và vẻ đẹp riêng có ở xứ núi A Lưới. Các khu dân cư dọc đường Hồ Chí Minh nhanh chóng mọc lên. Con đường đã thật sự đánh thức vùng cao này và câu chuyện quy hoạch đô thị bám vào trục đường cũng trở nên rõ ràng hơn", ông Lê Văn Trừ kể.

Ngày nay, du khách đến với thị trấn A Lưới sẽ không khỏi ngỡ ngàng trước hình ảnh một đô thị tuy nhỏ bé nhưng hết sức xinh đẹp. Tôi từng tiếp xúc với nhiều lãnh đạo các huyện miền núi ở Quảng Nam, Quảng Trị và họ đều có chung nhận xét rằng, A Lưới có được dáng dấp như ngày hôm nay một phần do "địa lợi" nhờ nằm nép mình trong một thung lũng trải dài từ Bắc vào Nam, lại có tuyến đường Hồ Chí Minh huyền thoại đi qua giữa lòng đô thị. Nhưng một yếu tố khác không kém phần quan trọng, đó là tư duy, tầm nhìn quy hoạch đô thị được các thế hệ lãnh đạo huyện A Lưới kiên trì theo đuổi từ rất sớm.

"Có được một dáng dấp đô thị bài bản như hôm nay, chúng tôi quyết tâm theo đuổi 3 tiêu chí: Mở rộng đường, quy hoạch ô bàn cờ và xây công trình điểm nhấn", nguyên Bí thư Huyện ủy Lê Văn Trừ, nhớ lại: "Năm 2001, khi tôi làm Chủ tịch UBND huyện đã nhờ các chuyên gia Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn (Bộ Xây dựng) thực hiện quy hoạch đô thị A Lưới. Bản quy hoạch này làm rất kỹ lưỡng nên mãi đến năm 2004 mới được phê duyệt. Thời trước, điểm nhấn của đô thị A Lưới là khu vực trung tâm huyện hiện nay. Sau quy hoạch, đô thị A Lưới được mở rộng ra một phần các xã Hồng Quảng, Hồng Kim kéo dài dọc đường Hồ Chí Minh về khu vực Bốt Đỏ (qua các xã A Ngo, Sơn Thủy)".

Theo lời ông Trừ, từ chỗ đường sá xuống cấp, nhỏ hẹp, sau quy hoạch, huyện đã quan tâm việc mở rộng đường và quyết tâm theo đuổi quy hoạch đô thị bài bản với các đường ô bàn cờ, hình thành các cụm dân cư. Nhờ vào sự đồng lòng của đồng bào trong việc hiến đất mở đường mà đến nay đã có những tuyến giao thông thênh thang, như: Quỳnh Trên, Ăm Mật, Nguyễn Văn Quảng, Kim Đồng, Quỳnh Hư... Từ chỗ chỉ có vài công trình như nhà khách, chợ huyện..., đến nay, thị trấn A Lưới đã có nhiều công trình đẹp mang đậm phong cách đặc trưng của đồng bào dân tộc thiểu số, như: quảng trường Cội Nguồn với đền thờ Bác Hồ, bảo tàng văn hóa; chợ A Lưới, chợ phiên vùng cao…

Ông Nguyễn Mạnh Hùng - Chủ tịch UBND huyện A Lưới, cho biết phát huy thành quả trong xây dựng đô thị A Lưới, trong những năm gần đây, huyện tiếp tục bám sát quy hoạch để nỗ lực xây dựng khu vực trung tâm huyện ngày càng khang trang, đẹp đẽ… Với tầm nhìn rộng hơn, tại Kỳ họp thứ 6, vào giữa tháng 7/2023, HĐND huyện đã thông qua Nghị quyết về thông qua điều chỉnh đồ án Quy hoạch chung đô thị A Lưới mở rộng đến năm 2035.

Theo đó, phạm vi, ranh giới lập quy hoạch gồm trung tâm thị trấn A Lưới và một số diện tích của xã: A Ngo, Phú Vinh, Hồng Thái, Hồng Thượng, Hồng Quảng nằm hai bên trục đường Hồ Chí Minh. Từ phạm vi quy hoạch chung đã phê duyệt có diện tích 1.850 ha, sau mở rộng tổng diện tích sẽ tăng gấp đôi, lên hơn 3.703 ha. Trong đó, đô thị mở rộng có cả đồng bằng, đồi núi, thác ghềnh và mặt hồ có cảnh quan đẹp, đặc trưng cho đô thị A Lưới mà đồ án quy hoạch đô thị A Lưới mở rộng đã phê duyệt năm 2013 chưa khai thác.

"Đô thị A Lưới mở rộng được quy hoạch với các tính chất là trung tâm hành chính - kinh tế - văn hóa - xã hội của huyện; trung tâm công nghiệp, dịch vụ, kinh tế, văn hóa phía Tây của tỉnh Thừa Thiên Huế và là đầu mối giao thông quan trọng nối các tỉnh lân cận với nước bạn Lào. Hướng phát triển đô thị A Lưới mở rộng được quy hoạch phát triển đô thị theo 2 hướng chính: Phát triển theo hướng Bắc - Nam dọc đường Hồ Chí Minh; phát triển tập trung phía Tây đường Hồ Chí Minh; tạo sự kết nối phát triển đô thị đồng bộ giữa A Co và A Lưới", ông Hùng nói.

Trong nắng chiều yếu ớt miền biên viễn, để quan sát toàn cảnh đô thị A Lưới, tôi cho chiếc flycam bay lên. Từ điểm cao, có thể quan sát thấy, A Lưới trong sương cứ như một sơn nữ đang e ấp trong vòng tay của núi rừng. Những con đường lớn, những khu dân cư với nhà cao tầng, những khu vực hành chính, những thiết chế văn hóa đậm dấu ấn vùng cao… được sắp xếp, bài trí thông qua sự quy hoạch bài bản từ nhiều năm trước đã khiến phố núi A Lưới bừng sáng. Chợt nhớ đến những ca từ Phố núi cao, phố núi đầy sương/ Phố núi cây xanh trời thấp thật buồn… (Còn chút gì để nhớ), tôi thầm nghĩ A Lưới không những không "thật buồn" mà còn "để nhớ", đáng nhớ…

Hoàng Sơn
Nguyễn Thạc Cường

Bài viết cùng tác giả Hoàng Sơn »

Tin liên quan