Tại Hội nghị tổng kết của Bộ Xây dựng, lãnh đạo Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh khẳng định việc sáp nhập Bắc Ninh – Bắc Giang là cơ hội lịch sử để kiến tạo vị thế mới. Tuy nhiên, để xóa bỏ tình trạng quy hoạch "ghép nối" và hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2030, địa phương xác định việc lập Quy hoạch chung đô thị và tái cấu trúc không gian phát triển là nhiệm vụ cấp bách hàng đầu. 
Cơ hội lịch sử từ sáp nhập đơn vị hành chính
Phát biểu tham luận tại Hội nghị tổng kết năm 2025 và triển khai nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 của Bộ Xây dựng, ông Nguyễn Ngọc Sơn - Phó giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Bắc Ninh bày tỏ sự đồng tình, nhất trí cao với báo cáo của Bộ Xây dựng, đã phản ánh toàn diện kết quả lãnh đạo, chỉ đạo của Ngành trong phát triển kinh tế - xã hội và đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới.
Theo ông Sơn, việc sát nhập tỉnh gắn với tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp không chỉ mang ý nghĩa tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, mà còn mở ra cơ hội lịch sử để kiến tạo không gian phát triển mới, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao sức cạnh tranh của địa phương.
Trước khi sáp nhập, Bắc Ninh và Bắc Giang đều là những địa phương có vai trò quan trọng trong phát triển vùng và cả nước. Bắc Ninh (cũ) được định hướng trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, là trung tâm công nghiệp, dịch vụ, văn hóa năng động của vùng Đồng bằng sông Hồng, kết nối chặt chẽ với Thủ đô Hà Nội.
Trong khi đó, Bắc Giang (cũ) lấy công nghiệp làm động lực tăng trưởng chủ yếu, hướng tới trở thành tỉnh công nghiệp hiện đại, trung tâm phát triển công nghiệp của vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Hội tụ nguồn lực, khẳng định vị thế "cực tăng trưởng" mới
Sau hợp nhất, tỉnh Bắc Ninh mới đã hội tụ được lợi thế tổng hợp về vị trí địa lý, quy mô dân số, nguồn lực đất đai, hạ tầng giao thông, công nghiệp và lao động, tạo điều kiện thuận lợi để xây dựng mô hình phát triển hài hòa, cộng hưởng sức mạnh, phát huy tối đa tiềm năng của cả hai địa phương trước đây.
Trong giai đoạn phát triển mới, công tác quy hoạch ngày càng giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là cơ sở để các cấp chính quyền điều hành hoạt động đầu tư, xây dựng, phát triển đô thị và nông thôn theo hướng đồng bộ, bền vững.
Bên cạnh đó, Bắc Ninh còn có nguồn lực đất đai dồi dào, tỷ lệ dân số trẻ cao, truyền thống cần cù, sáng tạo; là cái nôi của Dân ca Quan họ – Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, cùng hệ thống di tích lịch sử, đình, đền, chùa cổ, khu bảo tồn thiên nhiên, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển du lịch văn hóa, tâm linh và sinh thái.
Giai đoạn 2021–2025, kinh tế – xã hội của tỉnh Bắc Ninh sau sáp nhập tiếp tục phát triển mạnh mẽ, nhiều chỉ tiêu nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước.
Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân ước đạt 8,98%/năm, đứng thứ 4 cả nước; quy mô kinh tế năm 2025 ước đạt 522 nghìn tỷ đồng, đứng thứ 5; tổng thu ngân sách nhà nước giai đoạn 2021–2025 đạt khoảng 264 nghìn tỷ đồng; GRDP bình quân đầu người đạt 5.810 USD, cao hơn mức bình quân chung của cả nước.
Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp hiện đại, trong đó khu vực công nghiệp – xây dựng chiếm 71,3%, dịch vụ chiếm 19,5%.
Tuy nhiên, theo đánh giá của tỉnh, tiềm năng và lợi thế tổng hợp sau sáp nhập vẫn chưa được khai thác đầy đủ. Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do Bắc Ninh chưa có một quy hoạch tổng thể, đồng bộ cho giai đoạn mới; hệ thống quy hoạch tỉnh, quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị và nông thôn hiện nay còn mang tính “ghép nối” từ hai quy hoạch cũ, thiếu tính liên thông, đồng bộ và tầm nhìn dài hạn.
Thực hiện chủ trương về sáp nhập tỉnh và tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, tỉnh Bắc Ninh sau sáp nhập được hình thành từ việc hợp nhất tỉnh Bắc Ninh (cũ) và Bắc Giang. Việc hợp nhất tạo cơ hội tái cơ cấu không gian phát triển; đồng bộ, thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực theo định hướng quy hoạch tổng thể quốc gia.
Xóa bỏ quy hoạch "chắp vá", kiến tạo đô thị trực thuộc Trung ương
Trước yêu cầu đó, UBND tỉnh Bắc Ninh đã xác định việc điều chỉnh Quy hoạch tỉnh và lập Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 là nhiệm vụ trọng tâm, cần được triển khai song song, đồng bộ.
Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh được định hướng tích hợp nghiên cứu hình thành các vùng động lực phát triển, tổ chức không gian đô thị – nông thôn hợp lý, gắn kết chặt chẽ với hệ thống hạ tầng khung, kết nối hiệu quả với Thủ đô Hà Nội và các tỉnh trong vùng. Quy hoạch phải bảo đảm phù hợp với Quy hoạch tổng thể quốc gia, Quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, Quy hoạch Vùng Thủ đô và Quy hoạch vùng Trung du và miền núi phía Bắc.
Mục tiêu đặt ra là xây dựng Bắc Ninh trở thành đô thị xanh, thông minh, hiện đại, bền vững, là trung tâm công nghiệp công nghệ cao gắn với khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo; trung tâm logistics, giáo dục – đào tạo, văn hóa – du lịch của vùng Kinh Bắc; đồng thời là cực đô thị động lực của Vùng Thủ đô mở rộng, chia sẻ chức năng với Hà Nội.
Trước đó, ngày 17/11/2025, Văn phòng Chính phủ đã ban hành Công văn số 11246/VPCP-CN, giao Bộ Xây dựng hướng dẫn UBND tỉnh Bắc Ninh tổ chức lập Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để tỉnh triển khai các bước tiếp theo.
Để bảo đảm tiến độ và chất lượng công tác quy hoạch, UBND tỉnh Bắc Ninh đã kiến nghị Bộ Xây dựng sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về tổ chức lập Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh; đồng thời hoàn thiện các quy định pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn (Nghị định, Thông tư, Quy chuẩn kỹ thuật…) sau khi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn có hiệu lực.
Cùng với đó, tỉnh đề nghị sớm hoàn thiện hệ thống quy hoạch cấp quốc gia và quy hoạch vùng, trong đó xác định rõ định hướng đưa tỉnh Bắc Ninh mới trở thành thành phố loại I, trực thuộc Trung ương trước năm 2030, làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện các dự án đầu tư trọng điểm.
Việc đẩy mạnh công tác quy hoạch đô thị và nông thôn sau sáp nhập không chỉ là yêu cầu trước mắt, mà còn là chiến lược lâu dài, tạo nền tảng vững chắc để Bắc Ninh khai thác hiệu quả các nguồn lực, thúc đẩy liên kết vùng, phát triển kinh tế – xã hội nhanh, bền vững, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của Vùng Thủ đô và cả nước.
Tỉnh Bắc Ninh mới có diện tích tự nhiên 4.718,6 km², quy mô dân số trên 3,5 triệu người, với 99 đơn vị hành chính cấp xã. Tỉnh nằm trên hai hành lang phát triển kinh tế quan trọng của Vùng Thủ đô là hành lang Bắc – Nam dọc Quốc lộ 1A và hành lang Đông – Tây dọc Quốc lộ 18; đồng thời là điểm giao thoa giữa vùng Trung du và miền núi phía Bắc với vùng Đồng bằng sông Hồng.
Hệ thống hạ tầng giao thông của tỉnh ngày càng hoàn thiện, với mạng lưới đường bộ, đường thủy, đường sắt liên vùng; đặc biệt là định hướng phát triển Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, mở ra tiềm năng hình thành trung tâm hàng không – logistics quốc tế trong tương lai.
