Chuyển đổi số đã từng bước trở thành một động lực mới của ngành Xây dựng. Nhiều nền tảng số quan trọng được đưa vào vận hành, tạo cơ sở đổi mới phương thức quản lý và nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính. 
Chuyển đổi số là đột phá chiến lược của Ngành
Tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 của Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh: chuyển đổi số phải trở thành “chìa khóa chiến lược”, tạo động lực tăng trưởng mới, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và đổi mới phương thức quản lý ngành Xây dựng. Trọng tâm không chỉ là số hóa quy trình mà phải hoàn thành rà soát, tái cấu trúc thủ tục hành chính; phát triển dịch vụ công trực tuyến; xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung; gắn nghiên cứu với thực tiễn thông qua phát triển đô thị thông minh, hệ thống giao thông thông minh (ITS), mô hình thông tin công trình (BIM), trí tuệ nhân tạo (AI), VLXD mới và các công nghệ phục vụ quản lý Ngành.
Nhìn lại những kết quả Bộ Xây dựng đã đạt được trong 6 tháng đầu năm, Bộ trưởng khẳng định, việc hoàn thiện thể chế, xây dựng cơ sở dữ liệu, tái cấu trúc thủ tục hành chính và triển khai dịch vụ công trực tuyến đã tạo nền tảng quan trọng để ngành Xây dựng chuyển từ quản lý bằng hồ sơ sang quản trị trên nền tảng dữ liệu.
Bộ trưởng đồng thời yêu cầu, tập trung triển khai hiệu quả các nhiệm vụ theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV, Chương trình hành động của cấp ủy các cấp và Chương trình hành động của Bộ Xây dựng; trong đó thực hiện đồng bộ các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, trọng tâm là Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới toàn diện công tác xây dựng, thi hành pháp luật và Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước.
Tiếp tục hoàn thiện môi trường pháp lý cho hoạt động trên môi trường số; xây dựng và triển khai các chương trình chuyển đổi số của Bộ Xây dựng; rà soát, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật ngành; nâng cấp, vận hành Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng bảo đảm nguyên tắc “đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung”.
Hoàn thiện chính sách, chuẩn hóa quản trị dữ liệu
Theo kế hoạch, năm 2026 Bộ Xây dựng được giao 52 nhiệm vụ chuyển đổi số. Đến ngày 07/7/2026, Bộ đã hoàn thành 35 nhiệm vụ, 17 nhiệm vụ còn lại được thực hiện thường xuyên, không có nhiệm vụ quá hạn. Toàn bộ kết quả được cập nhật trên Hệ thống theo dõi thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Ban Chỉ đạo Trung ương.
Bộ tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số, điểm nhấn là đề xuất Chính phủ ban hành Nghị định số 212/2026/NĐ-CP, lần đầu quy định tương đối đầy đủ về điều kiện năng lực hoạt động xây dựng gắn với Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng, tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc xây dựng, cập nhật, quản lý, kết nối và khai thác dữ liệu trên phạm vi toàn Ngành.
Bộ cũng ban hành Thông tư số 03/2026/TT-BXD hướng dẫn phát triển đô thị thông minh; Thông tư số 39/2026/TT-BXD hướng dẫn một số nội dung chi tiết của Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng.
Cùng ngày 17/6/2026, Bộ trưởng ký ban hành liên tiếp 04 Quyết định gồm: Quyết định số 942/QĐ-BXD về Khung kiến trúc dữ liệu và Khung quản trị dữ liệu Bộ Xây dựng; Quyết định số 943/QĐ-BXD về Danh mục dữ liệu mở và Kế hoạch cung cấp dữ liệu mở giai đoạn 2026-2030; Quyết định số 945/QĐ-BXD về Từ điển dữ liệu dùng chung ngành Xây dựng; Quyết định số 946/QĐ-BXD về Danh mục dữ liệu gốc, dữ liệu chủ và dữ liệu chuyên ngành dùng chung, nhằm hoàn thiện khung pháp lý, chuẩn hóa cấu trúc dữ liệu, thống nhất phương thức quản trị, xác định dữ liệu gốc, dữ liệu chủ, dữ liệu mở và cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị. Đây là điều kiện để thay thế dần việc quản lý bằng hồ sơ giấy, hình thành nền tảng quản trị dữ liệu thống nhất trong toàn Ngành.
Hình thành hệ thống dữ liệu quốc gia của ngành Xây dựng
Trên nền tảng pháp lý dần hoàn thiện, Bộ Xây dựng đồng thời đẩy nhanh xây dựng hệ thống dữ liệu theo Kế hoạch số 02-KH/BCĐTW của Ban Chỉ đạo Trung ương và Nghị quyết số 71/NQ-CP của Chính phủ. Theo đó, Bộ được giao hoàn thành 10 bộ cơ sở dữ liệu, gồm 1 Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng và 9 cơ sở dữ liệu chuyên ngành.
Đến ngày 07/7/2026, 9/9 cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã hoàn thành xây dựng và đưa vào vận hành trên phạm vi toàn quốc, gồm: cơ sở dữ liệu đăng kiểm phương tiện; tàu biển, thuyền viên; kết cấu hạ tầng đường bộ; kết cấu hạ tầng đường sắt; năng lực hành nghề hoạt động xây dựng; hệ thống thông tin về nhà và thị trường BĐS; kết cấu hạ tầng hàng không và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo kế hoạch.
Đối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng, hệ thống chính thức vận hành từ ngày 01/01/2026, gồm 3 hợp phần: cơ sở dữ liệu quy hoạch đô thị, nông thôn; cơ sở dữ liệu dự án đầu tư, công trình xây dựng; cơ sở dữ liệu đơn giá, định mức xây dựng. Hệ thống được kết nối với Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của các địa phương và các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đất đai, đăng ký doanh nghiệp để hình thành, khai thác và chia sẻ dữ liệu.
Đến ngày 07/7/2026, hệ thống đã tạo lập 13.911 tài khoản, quản lý 151.560 dữ liệu quy hoạch, dự án và công trình xây dựng, gồm: 144.276 hồ sơ cấp phép xây dựng, 2.473 hồ sơ thẩm định quy hoạch đô thị, nông thôn, 4.811 hồ sơ thẩm định dự án đầu tư xây dựng; đồng thời hoàn thành đồng bộ 13.747 dữ liệu với Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Bộ tiếp tục rà soát, hoàn thiện thêm 10 cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý chuyên ngành. Đến nay, 5 cơ sở dữ liệu đã cơ bản hoàn thành, gồm: cơ sở dữ liệu về Chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng; kết quả giải quyết thủ tục hành chính; văn bản chỉ đạo, điều hành; định mức, giá xây dựng và chỉ số giá xây dựng; hồ sơ cán bộ, công chức, viên chức. 5 cơ sở dữ liệu còn lại gồm: quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng; nhiệm vụ khoa học công nghệ và môi trường; phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng (LAS-XD); quy hoạch khai thác khoáng sản làm VLXD; năng lực của tổ chức, cá nhân giám định tư pháp xây dựng đang tiếp tục được chuẩn hóa để phục vụ công tác quản lý, điều hành và giải quyết thủ tục hành chính.
Dữ liệu từng bước thay thế hồ sơ giấy
Việc hoàn thiện thể chế và hình thành hệ thống dữ liệu đã tạo nền tảng để Bộ Xây dựng đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trên môi trường số. Đến nay, Bộ có 251 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết, trong đó 246 thủ tục đã được cung cấp dưới hình thức dịch vụ công trực tuyến, đạt 98,9%, gồm 149 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 97 dịch vụ công trực tuyến một phần. Từ ngày 01/01 - 07/7/2026, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ đã tiếp nhận, xử lý 151.914 hồ sơ, trong đó 138.242 hồ sơ trực tuyến, đạt 91% tổng số hồ sơ tiếp nhận.
Đối với cấp địa phương, Bộ đã triển khai Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình tập trung đối với 215/215 thủ tục hành chính, gồm: 143 dịch vụ công trực tuyến toàn trình và 72 dịch vụ công trực tuyến một phần, áp dụng cho 195 thủ tục cấp tỉnh và 20 thủ tục cấp xã. Hệ thống đã tạo lập 67.800 tài khoản cho cán bộ giải quyết thủ tục hành chính tại các địa phương; đến ngày 07/7/2026 đã tiếp nhận và xử lý 468.231 hồ sơ, trong đó 383.275 hồ sơ trực tuyến, đạt 82%.
Điểm mới của giai đoạn này không nằm ở việc tăng số lượng dịch vụ công trực tuyến mà ở việc thay đổi phương thức giải quyết thủ tục hành chính. Bộ Xây dựng đã hoàn thành kết nối 5/5 cơ sở dữ liệu của 3 Bộ gồm: Bộ Công an, Bộ Tài chính và Bộ NN&MT, gồm: cơ sở dữ liệu về dân cư, đất đai, đăng ký doanh nghiệp, đăng ký xe và giấy phép lái xe.
Trên cơ sở đó, Bộ hoàn thành tái cấu trúc 58/58 thủ tục hành chính, chính thức triển khai trên phạm vi cả nước từ ngày 25/4/2026 theo Văn bản số 6010/BXD-TTCNTT ngày 22/4/2026, cho phép khai thác dữ liệu sẵn có thay thế nhiều thành phần hồ sơ giấy.
Để thống nhất việc khai thác dữ liệu, Bộ tiếp tục ban hành Quyết định số 695/QĐ-BXD ngày 12/5/2026, Quyết định số 738/QĐ-BXD ngày 16/5/2026 và Quyết định số 744/QĐ-BXD ngày 18/5/2026 công bố dữ liệu, hướng dẫn kết nối và khai thác dữ liệu đối với lĩnh vực đăng kiểm phương tiện, tàu biển - thuyền viên và năng lực hành nghề hoạt động xây dựng, tạo cơ sở pháp lý để cơ quan giải quyết thủ tục hành chính khai thác trực tiếp dữ liệu điện tử, giảm yêu cầu người dân, doanh nghiệp phải nộp lại giấy tờ đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia.
Nâng cao chất lượng dữ liệu
Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ Xây dựng cũng chỉ rõ nhiều khó khăn trong quá trình triển khai. Theo đánh giá của Bộ, trở ngại lớn nhất hiện nay là chất lượng dữ liệu. Khối lượng hồ sơ công trình, bản vẽ thiết kế, tài liệu kỹ thuật được hình thành qua nhiều năm rất lớn, phần lớn chưa được số hóa hoặc chưa đáp ứng chuẩn dữ liệu để tích hợp vào hệ thống, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu bảo đảm dữ liệu đầy đủ.
Việc triển khai các nền tảng số giữa các địa phương cũng chưa đồng đều. Mặc dù Bộ đã ban hành liên tiếp các Văn bản số 769, 770, 772, 774, 778, 779, 785, 786/BXD-TTCNTT ngày 19/01/2026 và Văn bản số 8939/BXD-TTCNTT ngày 12/6/2026 để đôn đốc, hướng dẫn, song kết quả thực hiện vẫn có sự chênh lệch.
Đối với Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính theo mô hình tập trung, các địa phương như: TP.HCM, Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Đồng Nai, Quảng Ninh, Nghệ An, Gia Lai, Tây Ninh và Lạng Sơn có kết quả triển khai tích cực, số lượng hồ sơ phát sinh cao. Ngược lại, vẫn còn 12/34 địa phương có số lượng hồ sơ thấp hơn đáng kể so với mức bình quân chung.
Đối với Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng, TP.HCM, Khánh Hòa, Hưng Yên, Đà Nẵng, Hải Phòng và Quảng Ninh đã chủ động rà soát, cập nhật dữ liệu và cấp mã quy hoạch, dự án, công trình. Tuy nhiên, vẫn còn 13/34 tỉnh, thành phố, trong đó có: Hà Nội, Cà Mau, Cao Bằng, Đắk Lắk, Đồng Tháp, Lai Châu, Lạng Sơn, Nghệ An, Phú Thọ... chưa hoàn thành việc rà soát, đồng bộ dữ liệu và cấp mã theo quy định. Kết quả triển khai chưa đồng đều làm giảm hiệu quả liên thông, chia sẻ và tái sử dụng dữ liệu giữa Trung ương và địa phương…
Theo kế hoạch, trong 6 tháng cuối năm, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với các địa phương đẩy nhanh việc rà soát, số hóa, chuẩn hóa và cập nhật dữ liệu; duy trì, vận hành ổn định Hệ thống thông tin, Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành; mở rộng chia sẻ dữ liệu với các Bộ, ngành, địa phương; công bố dữ liệu mở phục vụ phát triển kinh tế số, xã hội số; tiếp tục đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến toàn trình và tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính trên cơ sở khai thác dữ liệu.
