Thanh Hóa: 6 cơ sở sản xuất xi măng trong nhóm sử dụng năng lượng trọng điểm

Theo danh sách được phê duyệt, Thanh Hóa có 44 cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm trong năm 2025, với tổng mức tiêu thụ năng lượng quy đổi khoảng 7.383.822 TOE (TOE là bảng tính hệ số phat thải CO2 theo các dạng năng lượng, 1 tấn dầu tương đương 1 TOE). Các cơ sở này trải rộng trên nhiều lĩnh vực như XM, nhiệt điện, lọc hóa dầu, thép, dệt may, chế biến thực phẩm và thương mại dịch vụ. Trên lĩnh vực sản xuất XM, mặc dù chỉ có 6 cơ sở nhưng mức tiêu thụ đã chiếm đến 29,3% tổng mức tiêu thụ năng lượng của tỉnh.

Theo số liệu công bố, mức tiêu thụ năng lượng quy đổi của các cơ sở XM tại Thanh Hóa ở mức rất cao. Nhà máy XM Long Sơn đứng đầu với khoảng 951.860 TOE, tiếp đến là nhà máy XM Đại Dương với khoảng 512.023 TOE và nhà máy XM Nghi Sơn với khoảng 394.983 TOE. Nhà máy XM Bỉm Sơn ghi nhận mức tiêu thụ khoảng 279.462 TOE, trong khi trạm nghiền Long Sơn đạt khoảng 23.875 TOE và nhà máy XM Công Thanh ở mức khoảng 3.198 TOE.

Tổng mức tiêu thụ năng lượng quy đổi của 6 cơ sở sản xuất XM đạt khoảng 2.165.401 TOE, chiếm 29,3% tổng mức tiêu thụ năng lượng của các cơ sở trọng điểm trên địa bàn tỉnh. Con số này cho thấy sản xuất XM là một trong những lĩnh vực sử dụng năng lượng lớn, giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu tiêu thụ năng lượng công nghiệp của Thanh Hóa. Trên thực tế, mức tiêu thụ năng lượng của các nhà máy và trạm nghiền luôn ổ định, điều này đặt ra vấn đề làm thế nào để sử dụng năng lượng hiệu quả.

Nhà máy XM Long Sơn có công suất 10,5 triệu tấn/năm với 4 dây chuyền sản xuất đồng bộ, hiện đại, sử dụng thiết bị hiện đại đến từ các hãng nổi tiếng như Loscher, IKN, ABB của CHLB Đức và công nghệ sản xuất tiên tiến của Nhật Bản. Xi măng Long Sơn cũng nằm trong số hiếm hoi các nhà máy XM đầu tư hệ thống tận dụng nhiệt khí thải lò nung ngay từ khi xây dựng nhà máy (năm 2014). Theo đó, nhà máy có 2 hệ thống hấp thụ nhiệt cho 2 dây chuyền gồm: Hệ thống SP thu nhiệt ở phía sau tháp trao đổi nhiệt và hệ thống AQC tiếp thu nhiệt từ phía lò nung clinker và làm nguội clinker, công suất thiết kế cho mỗi hệ thống là 7 MW. Đến thời điểm này, mỗi năm nhà máy đã tự sản xuất được 260 triệu kWh điện, số tiền tiết kiệm được gần 400 tỷ đồng từ hệ thống thu hồi nhiệt dư. Không dừng lại ở đó, XM Long Sơn đang tiếp tục đầu tư hệ thống thu hồi nhiệt dư để phát điện với công suất 35 MW.

Nhà máy XM Nghi Sơn có công suất 4,6 triệu tấn/năm với 2 dây chuyền sản xuất đồng bộ, được thiết kế bởi Mitshubishi. Mặc dù được đầu tư xây dựng từ năm 1995 nhưng đến tháng 02/2026 Công ty mới đầu tư xây dựng hệ thống phát điện tận dụng nhiệt dư có công suất 18,5 MW, dự kiến tạo ra hơn 137 triệu kWh điện mỗi năm, đáp ứng khoảng 25% nhu cầu điện năng của nhà máy.

Nhà máy xi măng Bỉm Sơn có công suất 3,8 triệu tấn/năm với 2 dây chuyền sản xuất tiên tiến. Đây cũng là một trong những nhà máy XM đầu tiên được xây dựng tại khu vực phía Bắc như XM Hoàng Thạch, XM Hải Phòng. Dây chuyền 1 đã được cải tạo từ lò quay phương pháp ướt sang lò quay phương pháp khô. Việc đầu tư tận dụng nhiệt khí thải của Nhà máy cũng rất khó khăn do lịch sử xây dựng đã quá lâu.

Nhà máy xi măng Công Thanh có công suất khoảng 5 triệu tấn/năm với 2 dây chuyền sản xuất, dây chuyền 1 có công suất 0,91 triệu tấn/năm và dây chuyền 2 là 4 triệu tấn/năm. Công ty cũng đã lắp đặt trạm thu hồi nhiệt khí thải lò nung để phát điện với công suất khoảng 4 MW. Tuy nhiên, tháng 10/2025 Công ty đã bị Ủy ban Chứng khoán Nhà nước hủy tư cách công ty đại chúng sau gần 16 năm không đăng ký giao dịch. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh doanh nghiệp đang âm vốn chủ hơn 9.200 tỷ đồng và lỗ lũy kế vượt 10.000 tỷ đồng. Với tình hình này Công ty khó lòng đầu tư cho việc phát triển xanh.

Nhà máy XM Đại Dương có công suất 4,6 triệu tấn/năm với 2 dây chuyền, năng lượng tiêu thụ chỉ đứng sau XM Long Sơn, đây cũng là nhà máy bắt buộc phải đầu tư xây dựng hệ thống tận dụng nhiệt khí thải lò nung theo quy định.

Được biết, trong tổng số 92 dây chuyền của toàn ngành XM, có 29 dây chuyền có công suất nhỏ dưới 2.000 tấn clinker/ngày không bắt buộc đầu tư hệ thống tận dụng nhiệt dư phát điện. Số dây chuyền công suất là 63 dây chuyền có công suất trên 2.500 tấn clinker/ngày bắt buộc phải đầu tư hệ thống nhiệt dư phát điện.

Có thể thấy các doanh nghiệp XM tại Thanh Hóa đã chủ động trong việc đầu tư hệ thống tận dụng nhiệt khí thải lò nung để phát điện, trong bối cảnh kinh doanh còn đầy rẫy khó khăn và thách thức. Điều này, góp phần đáng kể trong việc giảm phát thải khí CO2 và ô nhiễm môi trường mà đặc thù của ngành sản xuất XM mang lại.