Thí điểm cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng

Rút ngắn thời gian thông quan còn 4 - 6 giờ, giảm 30 - 40% chi phí liên quan 

Theo Quyết định, mục tiêu tổng quát của Đề án là xây dựng Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái nói riêng và tỉnh Quảng Ninh nói chung sớm trở thành một trong những trung tâm, đầu mối hoạt động xuất nhập khẩu, thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế cửa khẩu trọng điểm của vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc. Đồng thời, Móng Cái được định vị là cửa ngõ quan trọng trong thông thương hàng hóa của các nước ASEAN với thị trường Trung Quốc và mở rộng ra các thị trường khác. 

Trên cơ sở đó, Đề án hướng tới xây dựng cửa khẩu quốc tế Móng Cái trở thành một trong những “cửa khẩu kiểu mẫu, thông minh, cửa khẩu tiên tiến” dựa trên ứng dụng công nghệ cao, gắn với hệ thống giao thông đường bộ hiện đại kết nối với cảng biển, sân bay và các đầu mối logistics khu vực. 

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý của Đề án là mục tiêu nâng cao năng lực và hiệu suất thông quan, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục hành chính, giảm thời gian chờ đợi của phương tiện, hàng hóa và hành khách, qua đó tiết kiệm chi phí đáng kể cho người dân và doanh nghiệp. 

Cụ thể, thời gian thông quan được đặt mục tiêu rút ngắn còn khoảng 4 - 6 giờ; giảm khoảng 30 - 40% chi phí thông quan, chi phí bến bãi, vận chuyển và dịch vụ tại cửa khẩu hai bên. Đề án cũng nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm dòng chảy hàng hóa thông suốt, hạn chế nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng trong trường hợp xảy ra thiên tai, dịch bệnh hoặc các yếu tố gián đoạn bất thường. 

Đặc biệt, đến năm 2030, năng lực thông quan tại cửa khẩu quốc tế Móng Cái dự kiến sẽ được nâng lên khoảng 3 lần so với thời điểm hiện tại, qua đó đóng góp trực tiếp vào mục tiêu cải cách hành chính, cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh công khai, minh bạch, tạo cạnh tranh bình đẳng và góp phần ổn định đời sống nhân dân vùng biên giới. 

Cùng với các mục tiêu kinh tế, Đề án cũng đặt yêu cầu quan trọng về bảo đảm quốc phòng - an ninh, giữ vững chủ quyền biên giới quốc gia, trật tự an toàn xã hội và an ninh mạng trong toàn bộ quá trình triển khai thí điểm. 

Xây dựng mô hình cửa khẩu thông minh tại cầu Bắc Luân 1 và Bắc Luân 2 

Theo Quyết định, mô hình cửa khẩu Móng Cái - Đông Hưng được xây dựng trên cơ sở ứng dụng KHCN hiện đại cho hai luồng kiểm soát trọng điểm. 

Tại khu vực cầu Bắc Luân 1, mô hình được áp dụng cho luồng kiểm soát người xuất nhập cảnh. Trong khi đó, tại khu vực cầu Bắc Luân 2, mô hình được triển khai với luồng kiểm soát phương tiện vận tải và hàng hóa xuất nhập khẩu. 

Việc tổ chức theo mô hình cửa khẩu thông minh không chỉ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông qua lại biên giới, mà còn tạo công cụ quản lý hiện đại phục vụ công tác kiểm tra, kiểm soát của các lực lượng chức năng tại cửa khẩu. 

Đáng lưu ý, mô hình cửa khẩu thông minh sẽ thực hiện trong phạm vi tách biệt, khép kín và áp dụng đối với một số chủng loại mặt hàng cụ thể trong thời gian thí điểm. Song song với đó, phương thức giao nhận hàng hóa truyền thống vẫn được duy trì hoạt động đồng thời nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong tổ chức vận hành, không gây gián đoạn đối với hoạt động thông quan hiện hữu. 

Các nhóm hàng hóa lựa chọn thực hiện thông quan theo mô hình cửa khẩu thông minh gồm: hàng nông sản (rau, quả), thủy sản đông lạnh, hàng điện tử, linh kiện điện tử của Việt Nam; hàng điện tử, linh kiện điện tử xuất khẩu từ Trung Quốc và một số mặt hàng khác nhằm bảo đảm mục tiêu và hiệu quả triển khai. 

Đề án được thiết kế theo lộ trình triển khai gồm 2 giai đoạn. 

Trong giai đoạn 1 (năm 2026), tại khu vực cầu Bắc Luân 1, mô hình kiểm soát người xuất nhập cảnh sẽ được triển khai trên cơ sở hạ tầng hiện có, đối tượng phục vụ là cư dân biên giới và hành khách; dự kiến hoàn thành trong quý I/2026. 

Đối với khu vực cầu Bắc Luân 2, sẽ tập trung xây dựng cơ sở hạ tầng công trình cửa khẩu thông minh, xây dựng luồng chuyên dụng và lắp đặt trang thiết bị để xe tự hành không người lái IGV hoạt động với mục tiêu vận hành 24/7. Đồng thời, sẽ xây dựng Trung tâm điều hành thông minh (IOC) nhằm bảo đảm khả năng giám sát, điều phối và điều hành hoạt động thông quan theo mô hình mới. 

Giai đoạn 2 (2027 - 2030) sẽ tiếp tục mở rộng quy mô và hoàn thiện mô hình. Tại cầu Bắc Luân I, nội dung trọng tâm là mở rộng phạm vi ranh giới cửa khẩu để đầu tư tăng không gian, diện tích dành cho xuất nhập cảnh, đồng thời tăng số luồng kiểm soát tự động. 

Tại cầu Bắc Luân 2, mô hình cửa khẩu thông minh sẽ được triển khai rộng hơn, tăng số làn chuyên dụng và nâng cấp năng lực thông quan theo mô hình xe tự hành IGV. Trên cơ sở lưu lượng thực tế, các bên sẽ xem xét khả năng triển khai mô hình vận chuyển hàng hóa mono-rail (sky-rail).  

Cùng với đó, sẽ phối hợp với phía Trung Quốc nghiên cứu xây dựng công trình qua biên giới phục vụ hoạt động cửa khẩu thông minh, đồng thời mở rộng hệ thống hạ tầng phục vụ logistics và thương mại như Công viên logistics Bắc Luân 2, Trung tâm thương mại điện tử, kho hậu cần và các hạng mục liên quan. 

Thời gian thí điểm của Đề án được xác định đến hết ngày 31/12/2030.