Thị trường thép nội địa đang chịu áp lực trước sự gia tăng thép giá rẻ từ Trung Quốc

13:52 25/03/2024
Ngành thép Việt Nam vốn đang gặp khó bởi nhu cầu tiêu thụ nội địa thấp do tình hình bất động sản chưa thể khôi phục như kỳ vọng, nay lại thêm sức ép từ thép nhập khẩu giá rẻ của Trung Quốc.

Theo Tổng Cục hải quan, trong 2 tháng đầu năm 2024, lượng sắt thép nhập khẩu về Việt Nam hơn 2,6 triệu tấn, gần gấp đôi so với cùng kỳ năm trước. Kim ngạch nhập khẩu đạt gần 1,9 tỷ USD, tăng 57% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong đó, thép từ Trung Quốc chiếm tới gần 70% tỷ trọng, tương đương 1,8 triệu tấn, trị giá hơn 1,1 tỷ USD. Con số này tăng đột biến so với 2 tháng đầu năm 2023, gấp 3 lần về lượng và 2,3 lần giá trị. Đây cũng là động lực chính khiến tổng lượng thép nhập khẩu của Việt Nam tăng mạnh trong hai tháng đầu năm. 

Mặt hàng thép cuộn cán nóng chiếm phần lớn (khoảng 78%) trong cơ cấu chủng loại thép thành phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc vào Việt Nam trong 2 tháng đầu năm. Tỷ trọng này trong năm 2023 là 73%. 

Theo số liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc, 2 tháng đầu năm nay, Trung Quốc đã xuất khẩu 15,9 triệu tấn thép, tăng 32,6% so với cùng kỳ năm ngoái - mức cao nhất kể từ năm 2016. Do thị trường bất động sản khó khăn, nhiều lĩnh vực kinh tế trong nước khác phục hồi chậm dẫn đến dư cung thép.

Một số chuyên gia dự báo, năm 2024, nhiều nhất ước tính Trung Quốc có thể xuất khẩu 90 - 95 triệu tấn thép, cao nhất 7 năm. Ngay cả bối cảnh kinh tế thế giới phục hồi yếu, Trung Quốc vẫn xuất 75 - 80 triệu tấn thép năm nay. Trung Quốc sẽ chuyển thép sang các dự án cơ sở hạ tầng nước ngoài, chủ yếu là ở các thị trường đang phát triển - nơi mà Trung Quốc thường đóng vai trò vừa là nhà tài trợ và nhà thầu xây dựng...

Theo báo cáo của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA) cho thấy, lượng bán hàng thép thành phẩm chỉ mới tăng 11% so với cùng kỳ lên 4,3 triệu tấn. Nếu bóc tách phần xuất khẩu, chỉ tính riêng tiêu thụ trong nước, bán hàng thép thành phẩm 2 tháng đầu năm thậm chí giảm. Cụ thể, tiêu thụ trong nước 2 tháng đầu năm nay khoảng 2,7 triệu tấn, giảm nhẹ so với mức 2,8 triệu tấn của thời điểm cách đây một năm, do trùng kỳ nghỉ tết Nguyên đán.

Do đó, trong khi nhu cầu tiêu thụ thép ở thị trường trong nước vẫn yếu, việc thép nhập khẩu ngày càng tràn nhiều vào thị trường nội địa gây sức ép lớn cho các doanh nghiệp sản xuất thép.

Từ đầu quý I/2024, giá nguyên vật liệu (quặng sắt, than coke, phế, ..) giảm, nhưng các chi phí tài chính và tỷ giá USD tăng khá cao, cộng với nhu cầu tiêu thụ thép thấp khiến các nhà máy phải điều chỉnh giảm giá bán nhằm bù lại một phần chi phí sản xuất tăng.

Đặc biệt, bước sang đầu tháng 3, với sự cạnh tranh gay gắt về thị phần, nhiều nhà máy sản xuất thép đã có các thông báo điều chỉnh giảm giá bán để mở rộng hoặc giữ thị phần. VSA cho rằng, hiện nay các nhà máy trong nước đối mặt nhiều khó khăn do giá tồn kho cao, giá bán thấp, và các chi phí tài chính.  

Bên cạnh đó, cạnh tranh về giá cũng là một vấn đề mà các nhà sản xuất lo ngại. Giá thép nhập khẩu vốn đã rẻ nay còn rẻ hơn khi giảm liên tiếp trong vài tháng qua. 

Mặt khác, nhiều chuyên gia lo ngại, các hàng rào kỹ thuật, phòng vệ thương mại trong nước vẫn chưa mạnh, chưa đầy đủ. Trong khi hàng Việt xuất khẩu đi các nước, đặc biệt là thép liên tục phải chịu các vụ việc phòng vệ thương mại, chống bán phá giá...

Theo VSA, giai đoạn 2016 - 2023, Việt Nam đã khởi xướng điều tra 10 vụ việc phòng vệ thương mại liên quan đến sản phẩm thép nhập khẩu. Trong đó, đa phần các vụ việc, sản phẩm thép có xuất xứ từ Trung Quốc. 

Có thể thấy, tình trạng nhập khẩu thép ngày càng lớn với giá rẻ có nguy cơ làm mất cân bằng cán cân thương mại, chảy máu ngoại tệ và làm thất thu ngân sách nhà nước. Do vậy, rất cần một giải pháp đồng bộ từ chính sách nhà nước để tạo sự cạnh tranh công bằng trên thị trường thép...

Bình luận