Trong bối cảnh các quy định pháp luật ngày càng đòi hỏi tính thống nhất và hiệu lực cao trong triển khai thực tế, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ mới ban hành đã đặt ra nhiều yêu cầu mới cho ngành Xây dựng. Ngày 11/7 tại Hà Nội, Bộ Xây dựng đã tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai và tập huấn chuyên sâu Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) cùng các văn bản hướng dẫn thi hành thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến.
Tham dự Hội nghị có Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng; đại diện Bộ Công an và các Bộ quản lý công trình xây dựng chuyên ngành; các đơn vị thuộc Bộ Xây dựng; các sở Xây dựng địa phương, các hội, hiệp hội chuyên ngành; doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng.
Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh, đây là một trong những hoạt động quan trọng nhằm phổ biến, làm rõ các nội dung mới trong Luật PCCC&CNCH năm 2025, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc thực tiễn khi triển khai tại các địa phương và cơ sở.
Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng kỳ vọng, thông qua Hội nghị, các cơ quan quản lý, đơn vị tư vấn và nhà đầu tư sẽ có nhận thức đầy đủ, thống nhất và đồng bộ hơn trong việc áp dụng các quy định mới về PCCC, hướng tới mục tiêu an toàn, bền vững trong xây dựng và phát triển đô thị.
Tinh giản, loại bỏ những quy định không còn phù hợp
Luật PCCC&CNCH mới được sửa đổi, bổ sung nhằm đáp ứng những yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn. Trong bối cảnh đô thị hoá nhanh, các khu công nghiệp, công trình cao tầng, nhà ở tập trung ngày càng nhiều, nguy cơ cháy nổ ngày càng phức tạp và khó lường, việc xây dựng một khung pháp lý chặt chẽ, đồng bộ là yêu cầu đặt ra mang tính chiến lược.
Bộ Công an - cơ quan chủ trì soạn thảo đã tiến hành rà soát, đánh giá và lấy ý kiến rộng rãi các Bộ, ngành, địa phương và chuyên gia để xây dựng nội dung sửa đổi phù hợp với tình hình mới. Luật PCCC&CNCH số 55/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2024, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025, gồm 08 Chương, 55 Điều
Đại diện Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, một trong những điểm nổi bật của luật mới là mở rộng đối tượng áp dụng, không chỉ dừng ở cơ quan, tổ chức mà còn bao gồm các cá nhân có liên quan đến hoạt động PCCC.
Quy định mới phân cấp rõ ràng hơn trách nhiệm quản lý nhà nước về PCCC cho chính quyền các cấp, đặc biệt là trong các khâu thẩm duyệt, nghiệm thu và kiểm tra an toàn công trình xây dựng.
Đồng thời, luật cũng tăng cường điều kiện đảm bảo an toàn, yêu cầu bắt buộc phải lắp đặt hệ thống giám sát, cảnh báo cháy tự động tại các công trình có nguy cơ cao, áp dụng các công nghệ kiểm định hiện đại.
Về xử lý vi phạm, Luật sửa đổi bổ sung các quy định xử phạt nghiêm khắc đối với hành vi gian dối trong thẩm định, thi công hoặc vận hành hệ thống PCCC, nâng mức chế tài để tăng tính răn đe.
Một nội dung mới đáng chú ý là quy định quản lý phương tiện PCCC tư nhân, yêu cầu tất cả các phương tiện này phải đăng ký, kiểm định và sẵn sàng huy động khi có tình huống khẩn cấp, góp phần xây dựng một hệ thống chữa cháy cộng đồng hiệu quả.
Luật mới không chỉ tác động đến lực lượng chức năng mà còn ảnh hưởng lớn tới các chủ đầu tư, đơn vị thi công và cộng đồng. Với cơ quan quản lý, việc phân cấp và siết quy trình sẽ gia tăng khối lượng công việc, đòi hỏi cần có kế hoạch đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ cán bộ.
Đối với nhà đầu tư, chủ đầu tư công trình, các tiêu chuẩn mới sẽ yêu cầu cập nhật thiết kế, lắp đặt hệ thống kỹ thuật hiện đại hơn, có thể làm tăng chi phí đầu tư ban đầu nhưng giúp giảm thiểu rủi ro dài hạn và bảo vệ uy tín doanh nghiệp. Về phía cộng đồng dân cư, việc thực thi luật góp phần trực tiếp bảo vệ tính mạng, tài sản, tạo dựng môi trường sống an toàn và bền vững hơn.
Tăng cường tiêu chuẩn để triển khai hiệu quả Luật PCCC&CNCH
Tại Hội nghị, đại diện các đơn vị trực thuộc Bộ Xây dựng đã đưa ra nhiều hướng dẫn thiết thực nhằm giúp các cơ quan, tổ chức nắm bắt đầy đủ nội dung và yêu cầu mới của Luật PCCC&CNCH năm 2025, từ đó bảo đảm việc triển khai luật đi vào thực tiễn một cách hiệu quả và thống nhất.
Đại diện Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng cho biết, một trong những vấn đề cốt lõi là việc lồng ghép các yêu cầu về PCCC&CNCH vào hệ thống quy chuẩn, định mức kinh tế kỹ thuật.
Theo đó, Cục đã nhấn mạnh sự cần thiết cập nhật, điều chỉnh các định mức chi phí, thiết kế xây dựng công trình để phù hợp với Luật PCCC&CNCH năm 2025. Việc này không chỉ đảm bảo tính khả thi trong triển khai mà còn góp phần kiểm soát chi phí đầu tư xây dựng hợp lý và hiệu quả.
Đại diện Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng nêu rõ, Luật mới yêu cầu cao hơn về chất lượng an toàn công trình trong điều kiện rủi ro cháy nổ, lũ lụt, sập đổ... Do đó, việc tăng cường công tác thẩm tra, thẩm định thiết kế và kiểm tra nghiệm thu chất lượng công trình cần được đặt lên hàng đầu. Đặc biệt là các công trình dân dụng lớn, nhà cao tầng, khu công nghiệp, khu dân cư có mật độ dân số cao.
Ngoài ra, đại diện Vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng cho biết thêm, đơn vị đang tập trung xây dựng bộ tiêu chí kỹ thuật mới liên quan đến khả năng chịu nhiệt, chống cháy của VLXD.
Việc đưa các tiêu chí này vào hệ thống tiêu chuẩn quốc gia sẽ giúp thị trường vật liệu phát triển theo hướng an toàn, bền vững và phù hợp với yêu cầu hội nhập quốc tế.
Đồng thời, Vụ cũng kiến nghị tăng cường hoạt động nghiên cứu khoa học và thử nghiệm vật liệu trong điều kiện thực tế về cháy nổ.
Các ý kiến tham luận cho thấy sự đồng thuận cao trong việc triển khai hiệu quả Luật PCCC&CNCH năm 2025, đồng thời đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức và tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao chất lượng công tác PCCC&CNCH trong lĩnh vực xây dựng.
Trao đổi tại buổi làm việc, đại diện Cục Cảnh sát PCCC&CNCH (Bộ Công an) đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình thẩm duyệt thiết kế, kiểm tra kết quả nghiệm thu về PCCC.
Từ thực tiễn triển khai, Cục kiến nghị Bộ Xây dựng cần tiếp tục ra soát, cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật liên quan, nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng, thống nhất cho công tác PCCC&CNCH trong lĩnh vực xây dựng.
Đồng thời, Cục đề nghị Bộ tăng cường công tác hướng dẫn chuyên môn đối với cơ quan xây dựng địa phương, giúp nâng cao năng lực thực thi và đảm bảo tính đồng bộ trong toàn hệ thống.
Ngoài ra, cần có sự chỉ đạo rõ ràng để cơ quan chuyên môn xây dựng tại địa phương phối hợp chặt chẽ với lực lượng cảnh sát PCCC, cùng tham mưu cho UBND cấp tỉnh trong công tác kiểm tra, nghiệm thu và xử lý vi phạm nếu có, góp phần nâng cao hiệu quả triển khai Luật PCCC&CNCH trong thực tế.
Kết luận Hội nghị, Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng nhấn mạnh, Hội nghị đã diễn ra nghiêm túc, trách nhiệm, với nhiều ý kiến tham luận thiết thực, tập trung phân tích những điểm mới quan trọng trong Luật PCCC&CNCH và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong triển khai công tác thẩm định thiết kế, kiểm tra nghiệm thu, cũng như tăng cường phối hợp giữa các cơ quan trung ương và địa phương.
Thứ trưởng đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị tham dự Hội nghị, đặc biệt là sự tham gia của Cục Cảnh sát PCCC&CNCH (Bộ Công an) và các địa phương đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện Luật.
Để tiếp tục triển khai hiệu quả Luật PCCC&CNCH và các văn bản hướng dẫn liên quan, Thứ trưởng đề nghị các đơn vị trực thuộc Bộ Xây dựng, các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp tập trung vào một số nhiệm vụ trọng tâm.
Cụ thể, Bộ Xây dựng sẽ chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, cập nhật và hoàn thiện hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia, bảo đảm đồng bộ và khả thi trong áp dụng. Các nội dung luật cần được phổ biến sâu rộng đến đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và các đối tượng liên quan.
Việc triển khai Luật PCCC&CNCH mới là bước đi quan trọng trong việc hiện đại hoá khung pháp lý, phù hợp với quá trình đô thị hoá và phát triển bền vững. Đảm bảo an toàn PCCC không chỉ là trách nhiệm của các cơ quan chức năng mà còn là quyền và nghĩa vụ của mỗi tổ chức, cá nhân trong xã hội. Đây chính là nền tảng để xây dựng những đô thị an toàn, thích ứng với rủi ro và hướng tới phát triển toàn diện trong tương lai.
