Tại phiên họp Chính phủ ngày 04/5, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu Bộ Xây dựng sớm hướng dẫn các địa phương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến nguyên vật liệu xây dựng trong bối cảnh giá nhiều loại vật liệu tăng mạnh, tác động trực tiếp tới CPI và tiến độ triển khai các dự án đầu tư công. 
Diễn biến CPI tháng 4 cho thấy áp lực lạm phát đang dịch chuyển rõ nét sang khu vực chi phí sản xuất, trong đó nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng (VLXD) tăng 2,59%, mức cao nhất trong rổ hàng hóa tiêu dùng, trở thành một trong những yếu tố chính kéo CPI tăng 0,84% so với tháng trước.
Đây không chỉ là biến động mang tính thời điểm mà còn phản ánh áp lực gia tăng của chi phí đầu vào trong hoạt động sản xuất và xây dựng. Theo đánh giá của các chuyên gia, đà tăng của VLXD đến từ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố như giá xi măng, thép, cát, đá xây dựng, chi phí vận chuyển và đặc biệt là giá nhiên liệu, năng lượng.
Trong đó, biến động của giá xăng dầu và điện năng đang tạo sức ép lớn lên toàn bộ chuỗi sản xuất VLXD, từ khai thác, chế biến đến vận chuyển và phân phối. Điều này khiến mặt bằng giá vật liệu duy trì ở mức cao trong thời gian dài và tạo ra biểu hiện rõ nét của lạm phát chi phí đẩy. Nếu không được kiểm soát hiệu quả, áp lực này có thể lan sang giá nhà ở, hạ tầng và nhiều lĩnh vực kinh tế khác.
Trong bối cảnh đó, chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc yêu cầu Bộ Xây dựng sớm hướng dẫn các địa phương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến nguyên VLXD được đánh giá là giải pháp kịp thời, đi đúng vào điểm nghẽn của thị trường hiện nay.
Thực tế cho thấy, vấn đề của thị trường VLXD hiện nay không nằm ở thiếu hụt tổng thể nguồn cung mà chủ yếu là tình trạng ách tắc cục bộ giữa các khu vực. Nhiều dự án hạ tầng trọng điểm đang thiếu đất đắp, cát san lấp và đá xây dựng phục vụ thi công, trong khi ở một số địa phương khác, nguồn vật liệu vẫn còn nhưng chưa thể khai thác hoặc lưu thông do vướng mắc về thủ tục cấp phép mỏ, quy hoạch khai thác và vận chuyển.
Điều này cho thấy nút thắt lớn nhất hiện nay nằm ở khâu quản lý và điều phối nguồn cung. Việc chậm hoàn thiện thủ tục khai thác, thiếu đồng bộ trong phối hợp giữa các lĩnh vực tài nguyên môi trường, giao thông và xây dựng đang khiến dòng chảy vật liệu bị gián đoạn, kéo theo nguy cơ tăng giá và chậm tiến độ thi công nhiều dự án.
Thời gian qua, Bộ Xây dựng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm ổn định thị trường như rà soát định mức, cập nhật công bố giá VLXD và phối hợp với các địa phương tháo gỡ khó khăn về nguồn cung. Tuy nhiên, thực tế cho thấy quá trình triển khai vẫn tồn tại độ trễ nhất định, đặc biệt trong công tác công bố giá vật liệu tại địa phương. Điều này khiến nhiều nhà thầu gặp khó khăn trong kiểm soát chi phí và xây dựng phương án thi công phù hợp.
Vì vậy, việc Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng sớm ban hành hướng dẫn được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý thuận lợi hơn để các địa phương chủ động xử lý các tình huống phát sinh, đồng thời đẩy nhanh công bố giá vật liệu sát với diễn biến thực tế của thị trường. Khi nguồn cung được khơi thông, áp lực tăng giá vật liệu cũng sẽ từng bước được kiểm soát.
Tác động của thị trường VLXD không chỉ dừng ở hoạt động xây dựng mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới tiến độ đầu tư công và tăng trưởng kinh tế. Là đầu vào nền tảng của các dự án hạ tầng và bất động sản, VLXD giữ vai trò quyết định tới chi phí đầu tư, tiến độ thi công và hiệu quả sử dụng vốn.
Theo đó, biến động giá vật liệu thời gian qua đã khiến nhiều nhà thầu phải giãn tiến độ thi công để hạn chế rủi ro chi phí, kéo theo nguy cơ chậm giải ngân vốn đầu tư công. Trong bối cảnh đầu tư công đang được xác định là động lực tăng trưởng chủ đạo, việc chậm tiến độ các dự án hạ tầng sẽ ảnh hưởng trực tiếp tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Không chỉ vậy, mặt bằng giá vật liệu tăng cao còn làm gia tăng tổng mức đầu tư của nhiều dự án, tạo áp lực lên ngân sách nhà nước và ảnh hưởng tới hiệu quả sử dụng vốn. Đối với thị trường bất động sản, chi phí đầu vào leo thang tiếp tục tác động tới giá nhà ở, lĩnh vực có ảnh hưởng lớn đến an sinh xã hội và ổn định kinh tế vĩ mô.
Nếu các vướng mắc về nguồn cung được tháo gỡ hiệu quả, thị trường VLXD sẽ sớm ổn định trở lại. Khi dòng chảy vật liệu được lưu thông thông suốt, tiến độ thi công các dự án hạ tầng sẽ được cải thiện, doanh nghiệp xây dựng giảm áp lực chi phí và mặt bằng giá cả cũng có điều kiện hạ nhiệt trong các tháng tới.
Trong bối cảnh áp lực lạm phát vẫn hiện hữu, việc ổn định thị trường VLXD không còn là vấn đề riêng của ngành Xây dựng mà đã trở thành yêu cầu quan trọng đối với điều hành kinh tế vĩ mô. Khơi thông nguồn cung, tháo gỡ các điểm nghẽn trong khai thác, vận chuyển và công bố giá vật liệu sẽ là giải pháp quan trọng để hỗ trợ tăng trưởng, thúc đẩy đầu tư công và giữ ổn định mặt bằng giá trong thời gian tới.
