Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các địa phương phải mạnh tay xử lý nghiêm đối với những chủ đầu tư, doanh nghiệp vi phạm pháp luật ngay từ khâu xét duyệt đối tượng. Đồng thời, các tổ chức, cá nhân có hoạt động môi giới trái phép, lợi dụng kẽ hở để trục lợi chính sách cũng sẽ bị thanh lọc triệt để, nhằm trả lại sự công bằng và minh bạch cho thị trường NƠXH. 
Phải minh bạch thông tin về dự án NƠXH
Trước thực trạng bát nháo trong xét duyệt, mua bán NƠXH tại các đô thị lớn thời gian qua, ngày 11/12/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký Chỉ thị số 34/CT-TTg yêu cầu chấn chỉnh.
Theo đó, Chỉ thị nêu rõ, thời gian qua, dưới sự chỉ đạo điều hành quyết liệt của Chính phủ, công tác phát triển NƠXH đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần hiện thực hóa giấc mơ "an cư" cho người thu nhập thấp và công nhân khu công nghiệp.
Tuy nhiên, thực tiễn triển khai gần đây tại một số dự án ở Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM đã bộc lộ những góc khuất đáng lo ngại như hiện tượng tập trung đông người khi nộp hồ sơ do thiếu điều tiết đã tạo điều kiện phát sinh các dịch vụ tiêu cực.
Nghiêm trọng hơn là sự xuất hiện công khai của nạn "cò mồi", môi giới trái phép với những lời hứa hẹn "chạy suất", "trúng bốc thăm" hay quảng cáo các "suất ngoại giao", "làm hồ sơ đảm bảo trúng".
Bên cạnh đó, thị trường còn ghi nhận tình trạng một số cá nhân lợi dụng chính sách bằng cách nộp hồ sơ tại nhiều dự án hoặc nhờ người thân đứng tên. Đáng báo động nhất là việc một số dự án NƠXH công bố giá bán cao hơn mặt bằng chung đến 30-40% khiến người dân hoang mang về tính chính xác, trong khi công tác hậu kiểm sau khi ký hợp đồng hay theo dõi chuyển nhượng lại chưa thực sự hiệu quả.
Những tồn tại này nếu không xử lý nghiêm sẽ làm giảm niềm tin của nhân dân, gây méo mó chính sách và tạo ra môi trường cho lợi ích nhóm cùng thị trường ngầm phát triển.
Để chấn chỉnh tình trạng trên, Thủ tướng yêu cầu UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương phải chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ về kết quả thực hiện chính sách trên địa bàn. Giải pháp cốt lõi được đưa ra là sự minh bạch tuyệt đối về thông tin. Ngay sau khi khởi công, các thông tin dự án bao gồm tên, chủ đầu tư, địa điểm, quy mô, số lượng căn hộ, giá bán tạm tính và thời gian nhận đơn phải được công khai rộng rãi.
Việc công bố này bắt buộc thực hiện trên Trang Thông tin điện tử của Sở Xây dựng, UBND cấp xã nơi có dự án và phải đăng tải ít nhất một lần tại báo là cơ quan ngôn luận của chính quyền địa phương.
Không chỉ minh bạch đầu vào, công tác hậu kiểm cũng được siết chặt tối đa. Sở Xây dựng có trách nhiệm công khai danh sách người được mua, thuê mua NƠXH sau khi ký hợp đồng và cập nhật danh sách này lên Trang Thông tin điện tử của Sở.
Đây là cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ công tác hậu kiểm, giúp giám sát xã hội và tránh tình trạng một đối tượng được hưởng chính sách nhiều lần hoặc nộp đơn tại nhiều dự án cùng lúc. Đồng thời, các địa phương phải tổ chức thanh tra, kiểm tra để đảm bảo giá bán nhà ở xã hội được tính đúng, tính đủ theo quy định, ngăn chặn doanh nghiệp lợi dụng chính sách thông thoáng để trục lợi.
Thiết lập kỷ cương đối với chủ đầu tư và quy trình xét duyệt
Đối với các chủ đầu tư dự án NƠXH, Chỉ thị cũng yêu cầu, chủ đầu tư tuyệt đối không được thu tiền đặt cọc hoặc ủy quyền cho các cá nhân, sàn giao dịch thu tiền đặt cọc ngoài quy định. Đồng thời, phải chủ động phối hợp với cơ quan chức năng để phát hiện và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân mượn danh nghĩa "hỗ trợ", "tư vấn" để trục lợi từ người dân.
Bên cạnh đó, Thủ tướng yêu cầu áp dụng các giải pháp công nghệ số như hướng dẫn hồ sơ online, xếp hàng trực tuyến. Trong trường hợp quá tải hồ sơ, chủ đầu tư phải phân chia thời gian tiếp nhận, bổ sung điểm tiếp nhận và tổ chức đội nhóm hỗ trợ riêng cho người già, người yếu thế.
Đặc biệt, quy trình bốc thăm quyền mua đang là tâm điểm chú ý của dư luận cũng được chấn chỉnh mạnh mẽ. Trong trường hợp số hồ sơ đăng ký nhiều hơn số căn hộ, việc tổ chức bốc thăm phải diễn ra công khai với sự tham gia giám sát của đại diện Sở Xây dựng địa phương. Đáng chú ý, Thủ tướng Chính phủ khuyến khích mời thêm các cơ quan báo chí, truyền thông tham dự quá trình này để tăng tính minh bạch và giám sát khách quan.
Một điểm nhấn quan trọng trong Chỉ thị lần này là vai trò rõ nét của lực lượng Công an trong quy trình xét duyệt. Bộ Công an sẽ chỉ đạo Công an cấp xã căn cứ vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư để thực hiện xác nhận điều kiện thu nhập cho đối tượng người thu nhập thấp khu vực đô thị không có hợp đồng lao động. Đồng thời, lực lượng công an sẽ điều tra và xử lý các trường hợp môi giới trái phép, lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc thao túng hồ sơ mua NƠXH.
Chỉ thị cũng nhấn mạnh, người có nhu cầu mua nhà phải nộp hồ sơ trực tiếp với chủ đầu tư, tuyệt đối không thông qua các tổ chức, cá nhân tư vấn, môi giới hay sàn giao dịch. Người dân phải chịu trách nhiệm về tính trung thực của hồ sơ đăng ký và chỉ được nộp hồ sơ tại một dự án duy nhất.
Ngoài ra, chế tài xử lý vi phạm cũng được quy định rất nghiêm khắc, trường hợp phát hiện không đúng đối tượng hoặc không đảm bảo điều kiện, người mua sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật. Thậm chí, nếu đã thực hiện việc mua bán, căn hộ sẽ bị thu hồi, người vi phạm bị phạt hành chính và công khai thông tin vi phạm theo quy định.
Theo số liệu mới nhất của Bộ Xây dựng, lũy kế đến nay cả nước có 696 dự án NƠXH đang được triển khai với quy mô 637.048 căn. Trong đó, 191 dự án đã hoàn thành 128.648 căn; 195 dự án đã khởi công 123.057 căn và 310 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư 385.343 căn. Con số này cho thấy tổng số dự án đã hoàn thành, khởi công và được chấp thuận chủ trương đầu tư đã đạt 60% so với chỉ tiêu Đề án.
Xét riêng năm 2025, bức tranh cũng cho thấy nhiều điểm sáng. Tính đến hết tháng 10, cả nước đã hoàn thành 61.893/100.275 căn, đạt 62% kế hoạch năm. Dự kiến đến hết năm 2025, tổng số căn hoàn thành là 91.585 căn, đạt 91% chỉ tiêu năm. Đáng chú ý, có 17/34 địa phương dự kiến hoàn thành và vượt chỉ tiêu, bao gồm các đầu tàu kinh tế như: Hà Nội (102%), TP.HCM (100%), Hải Phòng (101%), Bắc Ninh (102%), Đồng Nai (110%).
