Một trong những nhiệm vụ quan trọng của UBND xã trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp là công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Đây vừa là yêu cầu pháp lý theo Luật Đất đai, vừa là cách để bảo đảm sự minh bạch, dân chủ trong quản lý đất đai. 
Qua đó cho thấy, nếu UBND xã làm tốt nhiệm vụ này thì người dân sẽ nắm rõ thông tin, giảm bớt khiếu kiện và tạo sự đồng thuận xã hội, góp phần phát triển quê hương bền vững.
Trong thực tế, nếu bà con không được biết trước quy hoạch sẽ dễ dẫn đến chuyện “đang định xây nhà thì đất rơi vào quy hoạch đường”, hay “ruộng canh tác mấy đời bỗng dưng nằm trong khu dân cư mới”. Chính vì vậy, Luật Đất đai quy định rõ: sau khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất được cấp tỉnh phê duyệt, UBND xã phải công bố công khai để toàn dân biết. Nói nôm na, đây là cách để Nhà nước làm việc công khai, minh bạch, để bà con có cơ hội “biết - bàn - giám sát”. Nhờ vậy, xã hội hạn chế được tình trạng khiếu kiện, bức xúc, còn chính quyền thì tạo dựng được lòng tin.
Nghị định 151/2025/NĐ-CP quy định: Thời điểm, thời hạn phải công bố công khai, tài liệu công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất cấp xã thực hiện theo quy định tại khoản 4 và khoản 5 Điều 75 Luật Đất đai.
Tra cứu khoản 4 và khoản 5 Điều 75 Luật Đất đai quy định:
4. Thời điểm, thời hạn phải công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất theo quy định sau đây:
a) Chậm nhất là 15 ngày kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, phê duyệt thì quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải được công bố công khai;
b) Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất phải được công khai trong suốt kỳ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
5. Tài liệu công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất bao gồm:
a) Văn bản phê duyệt quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất;
b) Báo cáo thuyết minh về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt;
c) Bản đồ về quy hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt.
Với quy hoạch sử dụng đất, UBND xã sẽ làm tiến hành công bố, công khai theo các bước sau:
Một là niêm yết công khai bản đồ quy hoạch, quyết định phê duyệt được dán tại trụ sở UBND xã và nhà văn hóa thôn, tổ dân phố.
Hai là thông báo rộng rãi, phát trên loa truyền thanh xã, loa thôn; nhiều nơi còn linh hoạt gửi thông báo qua nhóm Zalo cộng đồng.
Ba là họp với dân, giải thích trực tiếp. Cán bộ địa chính cùng lãnh đạo xã mang bản đồ đến tận thôn, chỉ rõ đất nào thuộc quy hoạch, đất nào giữ nguyên, giải đáp thắc mắc của từng hộ.
Việc công bố phải thực hiện ít nhất 15 ngày liên tục, để cả những hộ đi làm ăn xa cũng kịp nắm thông tin.
Xin nêu ví dụ thực tế: Ở một xã ven đô Đà Nẵng, khi có quy hoạch mở tuyến đường trục xã, nhiều hộ dân lo lắng vì đất vườn của mình nằm trong dự án. UBND xã không chỉ niêm yết bản đồ ở trụ sở mà còn tổ chức 3 buổi họp dân ở từng thôn. Trong buổi họp, Chủ tịch xã và cán bộ địa chính trực tiếp giải thích, cho bà con xem bản đồ chi tiết, nói rõ chính sách bồi thường, hỗ trợ. Khi hiểu rõ, người dân đồng thuận, thậm chí còn tự nguyện tháo dỡ công trình phụ để bàn giao mặt bằng. Nhờ đó, con đường được hoàn thành sớm, rộng rãi, tạo diện mạo mới cho nông thôn.
Việc công bố công khai quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, nếu làm khéo léo, minh bạch sẽ biến một thủ tục hành chính khô khan thành câu chuyện đồng thuận giữa chính quyền và nhân dân. Đây chính là nền tảng để xây dựng quản lý đất đai công khai, bền vững và tạo niềm tin xã hội.
