Bài báo giới thiệu tính tất yếu của BIM trong lĩnh vực xây dựng, những nhìn nhận về đào tạo BIM trong cho bậc đại học khối ngành Xây dựng và quá trình tích hợp BIM vào chương trình đào tạo tại Trường Đại học Thủy lợi. TÓM TẮT:
Sự ra đời của BIM được coi là sẽ mang đến một cuộc cách mạng cho lĩnh vực xây dựng, làm thay đổi, sắp xếp lại hầu như toàn bộ quy trình sản xuất đã hình thành trong nhiều thập kỷ qua. Bài báo giới thiệu tính tất yếu của BIM trong lĩnh vực xây dựng, những nhìn nhận về đào tạo BIM trong cho bậc đại học khối ngành Xây dựng và quá trình tích hợp BIM vào chương trình đào tạo tại Trường Đại học Thủy lợi.
Từ khóa: BIM; đào tạo đại học; khối ngành Xây dựng; Đại học Thủy lợi
ABSTRACT:
The introduction of BIM is considered to bring a revolution to the construction field, changing and rearranging almost the entire production process that has been formed over the past decades. This article introduces the inevitability of BIM in the construction field, the perceptions of BIM training in the construction industry and the process of integrating BIM into the training program at Thuyloi University.
Keywords: BIM; Engineering education; Thuyloi University
1. BIM VỚI NGÀNH XÂY DỰNG
BIM là công nghệ mới được phát triển trên nền tảng công nghệ số và được ứng dụng vào các lĩnh vực thiết kế, thi công và quản lý xây dựng. Theo nghĩa chung nhất, BIM là quá trình tạo và sử dụng các mô hình kỹ thuật số trong suốt vòng đời của một dự án, từ khởi động, lập kế hoạch, thiết kế, xây dựng đến vận hành, bảo trì và phá dỡ [1].
Tất cả các thông tin và dữ liệu liên quan của dự án được lưu trữ, sử dụng và tự động cập nhật khi các thay đổi được thực hiện. Do đó, chuyển đổi sang sử dụng công nghệ BIM sẽ tối ưu hóa việc trao đổi thông tin, phối hợp giữa các bên tham gia, giúp hình dung trực quan quá trình thiết kế, thi công và quản lý dự án nhằm đảm bảo chất lượng dự án và mang lại nhiều lợi ích trong quá trình quản lý, vận hành dự án sau này [2].
Sự ra đời của BIM được coi là sẽ mang đến một cuộc cách mạng cho lĩnh vực xây dựng, làm thay đổi, sắp xếp lại hầu như toàn bộ quy trình sản xuất đã hình thành trong nhiều thập kỷ qua [3].
Chuyển đổi BIM là xu hướng tất yếu trong quá trình hiện đại hóa ngành Xây dựng hiện nay.
Việc áp dụng BIM trong đầu tư xây dựng mang lại nhiều lợi ích và hiệu quả đầu tư. Mặc dù ứng dụng BIM trong xây dựng được coi là xu hướng của tương lai nhưng vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc do BIM là công nghệ mới. Các công ty cũng như nhà nước cần một chiến lược cụ thể để có thể thành công chuyển đổi công nghệ sang BIM tại Việt Nam [2].
Do đó, hiện nay, có thể nói, đào tạo đại học khối ngành Xây dựng phải tích hợp mô hình thông tin công trình (BIM) vào chương trình đào tạo.
2. ĐÀO TẠO BIM CHO ĐẠI HỌC KHỐI NGÀNH XÂY DỰNG TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY
Hiện nay, các trường đại học trên toàn thế giới đang đẩy mạnh việc ứng dụng BIM trong chương trình đào tạo, trong đó phổ biến nhất là việc tích hợp BIM vào chương trình đào tạo chính quy [4]. Đây có thể được coi là xu hướng tất yếu do những ưu điểm và lợi ích mà BIM đem lại.
Các chương trình đào tạo chính quy hiện nay thường bắt đầu bằng việc sử dụng công cụ thủ công trong 2 năm đầu trong trường đại học và sau đó chương trình đào tạo BIM có thể thay thế hoàn toàn chương trình đào tạo 2D như hiện nay [5].
Với mô hình BIM 3D học viên có thể tạo ra các công trình có hình dạng chính xác so với ý tưởng, hiểu biết sâu sắc hơn về các bộ phận của công trình do trong khi xây dựng mô hình BIM các thông tin sẽ cần được bổ sung chi tiết trong mô hình [5].
Tại Hoa Kỳ, hầu hết các trường đại học đã bắt đầu đưa BIM vào từ năm 2003. Nội dung đào tạo BIM thường được đào tạo theo hình thức 1 khoá học có thời lượng trung bình từ 3 tháng - 1 năm. Trong khi đó, tại Anh việc đào tạo BIM trong các trường đại học cũng được đẩy mạnh để có nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường [6].
Các khoá học về BIM không chỉ được tổ chức trên lớp mà còn trên các nền tảng online, giúp học viên có thể chủ động thời gian tham gia .
Hiện nay, các chương trình đào tạo khối ngành Xây dựng thường kết hợp BIM vào chương trình giảng dạy bằng cách xây dựng các khóa học BIM độc lập hoặc cập nhật bổ sung các nội dung BIM vào các khóa học hiện tại.
Khi kết hợp sử dụng cả hai phương pháp này, ta sẽ có được hiệu quả đào tạo tốt nhất, trong đó sinh viên có thể tìm hiểu và chuẩn bị về các khái niệm và kỹ năng BIM tổng quát trong một khóa học cơ bản sau đó nâng cao các kỹ năng chi tiết trong các mô-đun tiếp theo [7].
Tại Việt Nam, các trường Đại học, Cao đẳng, Trung cấp đều tích cực tham gia các hoạt động nghiên cứu và triển khai đào tạo BIM cho sinh viên cũng như các cá nhân, tổ chức có nhu cầu. Số lượng sinh viên làm đồ án có áp dụng BIM ngày càng trở nên phổ biến.
Tiêu biểu có thể kể đến các trường nằm trong khối Diễn đàn BIM học thuật (BAF) bao gồm một số trường có thể kể đến như: Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Đại học Kiến trúc Hà Nội, Đại học Thủy lợi, Công nghệ Giao thông vận tải, trường Trung cấp Xây dựng TP.HCM…[3]
3. TÍCH HỢP BIM VÀO CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO KHỐI NGÀNH XÂY DỰNG TẠI TRƯỜNG ĐẠI HỌC THỦY LỢI
Nhận thức được tính tất yếu của BIM trong CĐS ngành Xây dựng, Trường Đại học Thủy Lợi (ĐHTL) đã sớm tham gia vào quá trình phát triển BIM ở Việt Nam do Ban chỉ đạo BIM Bộ Xây dựng điều phối, tham gia xây dựng chương trình đào tạo, diễn đàn học thuật BIM (BAF) và đặc biệt tư vấn đóng góp ý kiến cho các dự án công trình thủy lợi thí điểm áp dụng BIM tại Việt Nam thời gian vừa qua. Tuy nhiên, tích hợp BIM vào chương trình giảng dạy kỹ sư khối ngành Xây dựng tại Trường ĐHTL còn gặp nhiều thách thức.
Nếu xét chia quá trình áp dụng BIM cho một đơn vị thành 10 bước gồm: (1) Hiểu biết về BIM; (2) Truyền đạt sự thay đổi; (3) Đánh giá phần mềm và phần cứng cần thiết; (4) Xây dựng kế hoạch quản lý mới; (5) Bắt đầu lựa chọn đội ngũ thực hiện và dự án thử nghiệm; (6) Xây dựng một quy trình hợp lý; (7) Xây dựng đội ngũ BIM chủ chốt; (8) Đào tạo và chuyển giao cho các đội ngũ BIM khác; (9) Tích hợp các mô hình khác nhau; (10) Mở rộng và đổi mới BIM [8].
Trường ĐHTL mới chỉ đang ở giai đoạn 3 - 5, giai đoạn đánh giá, tìm cách tích hợp BIM vào chương trình đào tạo, thử nghiệm đưa vào giảng dạy một số phần mềm BIM.
Do đặc thù đào tạo bậc Đại học và sau Đại học chủ yếu là đào tạo dài hạn. BIM nên được đưa vào có thể là các môn riêng biệt, theo chương trình riêng hoặc được tích hợp vào chương trình đào tạo hiện có, có thể là môn học bắt buộc hoặc tùy chọn. Và có thể được triển khai theo 2 hình thức: (i) tích hợp trong chương trình giảng dạy có sẵn đưa yếu tố BIM vào các môn học sẵn có, (ii) xây dựng chương trình môn học mới với BIM là nội dung chủ đạo hoặc có liên quan đến BIM.
Các nội dung được phát triển theo hướng từ kiến thức cơ bản áp dụng BIM đến các kiến thức nâng cao áp dụng BIM và kỹ năng chuyên môn về phần mềm.
Trường ĐHTL hiện đã triển khai bước đầu tích hợp BIM vào chương trình đào tạo, bằng cách khuyến khích sinh viên thực hiện các đồ án có liên quan đến BIM như đồ án về kết cấu bê tông cốt thép sử dụng phần mềm Revit, đồ án về kết cấu thép có sử dụng phần mềm Tekla Structure, khuyến khích sử dụng BIM khi thực hiện học phần đồ án tốt nghiệp, các môn học có sử dụng học liệu từ BIM … Tích hợp BIM vào các môn học hiện tại giúp sinh viên dễ hiểu, dễ hình dung các kiến thức chuyên môn và tăng thêm hứng khởi cho sinh viên khi học tập.
Ngoài ra nhà trường cũng đang chuẩn bị cho bước thứ 2 đưa nội dung giới thiệu BIM và các phần mềm BIM vào giảng dạy. Trong đó, môn học mới về BIM có thời lượng 2 tín chỉ, được đưa vào giảng dạy cho sinh viên năm thứ 3 như một môn học cơ sở ngành, và các môn học thực hành về ứng dụng phần mềm mô hình hóa thông tin công trình trong xây dựng.
Trường ĐHTL xác định nội dung đào tạo BIM ở đại học hiện tại thường bao gồm hai nội dung chính về kiến thức chung về Mô hình thông tin công trình và các kiến thức, kỹ năng áp dụng Mô hình thông tin công trình bước đầu dựa trên cơ sở tài liệu đào tạo phục vụ xây dựng nguồn nhân lực BIM cho ngành Xây dựng Việt Nam và một số tài liệu hướng dẫn áp dụng BIM ở Việt Nam và do Ban chỉ đạo BIM - Viện Kinh tế Xây dựng, Bộ Xây dựng biên soạn .
Tuy đã nhận được sự quan tâm, hứng khởi từ bên trong, BIM đang từng bước được tích hợp vào chương trình đào tạo đại học khối ngành Xây dựng, quá trình này ở Tường Đại học Thủy lợi còn gặp rất nhiều những khó khăn về cơ sở vật chất thiết bị còn lạc hậu, về hệ thống tài liệu hướng dẫn còn chưa được xây dựng và đặc biệt là nguồn nhân lực giảng dạy chưa được đào tạo kịp thời.
4. KẾT LUẬN
Chuyển đổi BIM là xu hướng tất yếu trong quá trình hiện đại hóa ngành Xây dựng hiện nay. Để theo kịp nhu cầu xã hội, việc đưa BIM vào chương trình đào tạo khối ngành Xây dựng là cần thiết và đã được thực hiện ở các trường đại học trên thế giới cũng như ở Việt Nam nhưng chưa theo một chương trình hay khuyến nghị chung do tính mới của nó.
Trường ĐHTL đã tham gia tích cực vào quá trình tìm hiểu và phổ biến BIM tại Việt Nam, tuy nhiên việc tích hợp BIM vào chương trình đào tạo ngành xây dựng hiện nay vẫn còn ở giai đoạn bước đầu. Quá trình tích hợp BIM được thực hiện theo 2 hướng là tích hợp BIM vào các môn học, kiến thực hiện tại và bổ sung các môn học mới về BIM.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] “Ứng dụng mô hình thông tin công trình trong thiết kế công trình hiện nay (BIM) - Tạp chí Kiến Trúc,” Tạp chí Kiến trúc - Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Jan. 24, 2019. https://www.tapchikientruc.com.vn/chuyen-muc/vat-lieu-cong-nghe/ung-dung-mo-hinh-thong-tin-cong-trinh-trong-thiet-ke-cong-trinh-hien-nay-bim.html (accessed Feb. 28, 2023).
[2] “Ứng dụng BIM vào lĩnh vực xây dựng - Kinh nghiệm từ một số quốc gia.” http://moc.gov.vn/tl/tin-tuc/70212/ung-dung-bim-vao-linh-vuc-xay-dung---kinh-nghiem-tu-mot-so-quoc-gia.aspx (accessed Feb. 28, 2023).
[3] “Khung chương trình đào tạo BIM cho người hành nghề xây dựng: Thực trạng và khuyến nghị,” Ban chỉ đạo BIM. https://bim.gov.vn/tin-tuc/khung-chuong-trinh-dao-tao-bim-cho-nguoi-hanh-nghe-xay-dung-thuc-trang-va-khuyen-nghi (accessed Nov. 03, 2022).
[4] “Integrating building information modelling (BIM) into Engineering education: an exploratory study of industry perceptions using social network data.” https://scholars.uow.edu.au/display/publication84535 (accessed Feb. 28, 2023).
[5] “Guideline for Building Information Modeling in Construction Engineering and Management Education | Journal of Professional Issues in Engineering Education and Practice | Vol 139, No 4.” https://ascelibrary.org/doi/10.1061/%28ASCE%29EI.1943-5541.0000163 (accessed Feb. 28, 2023).
[6] “Nghiên cứu xây dựng tài liệu đào tạo phục vụ xây dựng nguồn nhân lực BIM cho ngành xây dựng Việt Nam,” Ban chỉ đạo BIM. https://bim.gov.vn/tin-tuc/nghien-cuu-xay-dung-tai-lieu-dao-tao-phuc-vu-xay-dung-nguon-nhan-luc-bim-cho-nganh-xay-dung-viet-nam (accessed Feb. 28, 2023).
[7] N. T. Tâm Đan, “Đào tạo BIM ở các trường đại học ngành xây dựng - kiến trúc,” Đại học xây dựng miền tây, pp. 43-47, Dec. 2021.
[8] “Giải pháp thúc đẩy áp dụng BIM trong ngành Xây dựng Việt Nam.” https://baoxaydung.com.vn/giai-phap-thuc-day-ap-dung-bim-trong-nganh-xay-dung-viet-nam-219111.html (accessed Feb. 28, 2023).
