Chiều 12/6, Phân hiệu Trường Đại học GTVT tại TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo quốc tế Công nghệ Đường sắt hiện đại - ISART 2026. 
Chủ động đón đầu công nghệ
ISART 2026 là hội thảo chuyên đề quy mô lớn đầu tiên về công nghệ đường sắt hiện đại được tổ chức tại TP Hồ Chí Minh, diễn ra trong một thời điểm đặc biệt khi đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị được Chính phủ xác định là một trong 10 lĩnh vực công nghệ chiến lược quốc gia theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ.
Điều đó thể hiện bước phát triển mới trong tư duy chiến lược của đất nước đối với ngành Đường sắt. Đường sắt hiện đại không còn được nhìn nhận đơn thuần là một phương thức vận tải.
Đó là hệ thống tích hợp của những công nghệ tiên tiến nhất trong các lĩnh vực xây dựng, vật liệu, cơ khí, tự động hóa, điện tử, viễn thông, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số. Phát triển đường sắt hiện đại chính là phát triển năng lực công nghệ, năng lực công nghiệp và năng lực đổi mới sáng tạo của quốc gia. Bởi lần đầu tiên chúng ta không chỉ được giao nhiệm vụ tiếp nhận công nghệ, mà còn được kỳ vọng từng bước làm chủ và phát triển công nghệ đường sắt hiện đại.
Phát biểu tại Hội thảo, PGS. TS Nguyễn Văn Hùng - Hiệu trưởng Trường Đại học GTVT nhấn mạnh, làm chủ công nghệ đường sắt hiện đại không đơn thuần là xây dựng các tuyến đường mới, mà phải làm chủ chuỗi công nghệ tích hợp đa ngành ở trình độ rất cao: Từ xây dựng, phương tiện, điều khiển, thông tin - tín hiệu, an ninh mạng cho đến khai thác - vận hành.
Đi cùng với đó là nhiệm vụ đào tạo đội ngũ nguồn nhân lực chất lượng cao, có khả năng tiếp nhận, làm chủ và phát triển các công nghệ đường sắt hiện đại, một cộng đồng khoa học, kĩ thuật gắn kết, năng động và giàu tinh thần trách nhiệm cho hệ sinh thái công nghiệp đường sắt mang bản sắc, năng lực của chính Việt Nam.
Trong chương trình triển khai các nhiệm vụ công nghệ chiến lược của ngành Xây dựng, Trường Đại học GTVT được giao đảm nhận những nội dung có tính cốt lõi, dẫn dắt lĩnh vực đường sắt hiện đại: Xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật; nghiên cứu các công nghệ lõi và công nghệ nền tảng; tham gia nội địa hóa các hệ thống thiết yếu của đường sắt hiện đại; xây dựng chuẩn đào tạo quốc gia ở các bậc đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và đặc biệt là xây dựng hệ thống các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia cho lĩnh vực đường sắt.
Đối với Nhà trường, đây không chỉ là những nhiệm vụ KHCN đơn thuần mà còn là trách nhiệm tham gia kiến tạo hệ tri thức nền tảng cho ngành Đường sắt Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới, mà đồng thời cũng là sự tiếp nối của những nhiệm vụ chiến lược mà Chính phủ, các bộ, ngành giao cho Nhà trường trong đào tạo nguồn nhân lực và phát triển KHCN đường sắt hiện đại, PGS. TS Nguyễn Văn Hùng chia sẻ.
Phải làm chủ chuỗi công nghệ tích hợp đa ngành
Trong bối cảnh Việt Nam đã và đang triển khai thực hiện nhiều dự án hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia, vai trò của hệ thống đường sắt ngày càng được khẳng định như một trụ cột thiết yếu trong chiến lược phát triển bền vững như tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Hà Nội - Hạ Long, các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh... đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, mở ra kỷ nguyên mới cho ngành GTVT hiện đại của Việt Nam.
Chia sẻ tại Hội thảo, Ông Trần Văn Thi - Giám đốc BQLDA Mỹ Thuận (Bộ Xây dựng), với tư cách là đơn vị được Bộ Xây dựng giao nhiệm vụ nghiên cứu tiền khả thi dự án lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi tuyến đường sắt TP Hồ Chí Minh - Cần Thơ, với chiều dài hơn 175 km đi qua 5 tỉnh thành và kết nối hàng triệu cư dân vùng ĐBSCL với TP Hồ Chí Minh và các tỉnh thành miền Đông Nam Bộ. Hiện nay, Dự án đang được khẩn trương nghiên cứu, hướng tới trình Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư trong năm 2026. Ban nhận thức việc đầu tư xây dựng đường sắt hiện đại không chỉ đòi hỏi năng lực tài chính và ý chí chính trị, mà trên hết cần một nền tảng khoa học kỹ thuật vững chắc.
Những thách thức về nền đất yếu vùng đồng bằng sông Cửu Long, công nghệ thi công cầu đường sắt, hệ thống điều khiển và an toàn vận hành - tất cả đều cần được giải quyết bằng sự hội tụ của tri thức và kinh nghiệm quốc tế.
Chính vì vậy, ông Trần Văn Thi cho rằng, ISART 2026 hôm nay mang một ý nghĩa đặc biệt quan trọng và thiết thực. Diễn đàn này là cơ hội quý báu để chúng ta - những người làm công tác quản lý, nghiên cứu, đào tạo và thi công được lắng nghe, học hỏi và đối thoại cùng các chuyên gia trong nước và quốc tế về những giải pháp công nghệ tiên tiến nhất trong thiết kế, xây dựng, vận hành và quản lý hệ thống đường sắt.
Những bài học từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, châu Âu và nhiều quốc gia khác sẽ là nguồn tham chiếu vô cùng quý giá cho Việt Nam trên con đường hiện đại hóa hạ tầng đường sắt.
Hệ thống đường sắt hiện đại chính là đòn bẩy nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy mục tiêu phát triển đất nước. Đối với đường sắt đô thị, các hội thảo trước đây đã giúp định hình rõ tư duy hệ thống: Phải xây dựng bộ tiêu chuẩn, tiêu chí và thông số kỹ thuật dùng chung có tính liên thông, kết nối đồng bộ giữa các tuyến, các địa phương và các thế hệ công nghệ, bảo đảm có tính mở để tiếp nhận các công nghệ tiên tiến của thế giới, nhưng cũng đủ tính chủ động để bảo vệ an ninh, an toàn hệ thống và lợi ích quốc gia; đồng thời kiên định với các yêu cầu kỹ thuật chuẩn mực cao nhất để bảo đảm hiệu quả khai thác và phát triển bền vững trong tương lai.
ISART 2026 là diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học trao đổi những kết quả nghiên cứu mới trong lĩnh vực đường sắt, cập nhật các xu hướng công nghệ tiên tiến trên thế giới. Hội thảo cũng mở ra cơ hội tăng cường hợp tác nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ, đồng thời thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành đường sắt Việt Nam.
Các phiên thảo luận chuyên sâu tập trung vào nhiều chủ đề quan trọng như công nghệ và kỹ thuật đường sắt tốc độ cao; đường sắt đô thị và hệ thống giao thông công cộng hiện đại; kết cấu hạ tầng, thiết kế, xây dựng và khai thác công trình đường sắt; kinh tế, quản lý và logistics trong lĩnh vực đường sắt.
