Tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thương mại biên giới Việt Nam - Campuchia

Hạ tầng thương mại - Nền tảng thúc đẩy giao thương  

Tại Hội nghị tổng kết 5 năm Chương trình phát triển hạ tầng thương mại biên giới Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn 2030 đã diễn ra ngày 10/12 tại An Giang, các bộ, ngành và địa phương đã cùng đánh giá kết quả, nhận diện điểm nghẽn và đề xuất giải pháp đột phá nhằm nâng cao năng lực giao thương hai nước trong thời gian tới.  

Theo UBND tỉnh An Giang, hoàn thiện hạ tầng thương mại biên giới đang trở thành yêu cầu cấp thiết, đóng vai trò quyết định năng lực cạnh tranh của hoạt động xuất nhập khẩu giữa hai nước. Tỉnh An Giang sở hữu lợi thế kép khi vừa là trung tâm sản xuất nông nghiệp, thủy sản nước ngọt, vừa nằm trên hành lang kinh tế nối Campuchia với vùng ĐBSCL. Các cửa khẩu Tịnh Biên, Khánh Bình, Vĩnh Xương cùng mạng lưới thương mại biên giới đã tạo nền tảng thuận lợi để An Giang tăng trưởng bền vững. 

Giai đoạn 2021 - 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua biên giới An Giang - Campuchia tăng bình quân 12,7% mỗi năm. Trong đó, giá trị xuất khẩu từ An Giang sang Campuchia đạt trên 500 triệu USD/năm; chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu xấp xỉ 600 triệu USD. Hàng hóa trao đổi khá đa dạng, từ nguyên phụ liệu, nông sản thô, thủy sản đến phân bón và hàng tiêu dùng.  

Theo Bộ Công Thương, Campuchia là đối tác thương mại chiến lược của Việt Nam, với đường biên giới 1.137 km đi qua 8 tỉnh Việt Nam và 9 tỉnh Campuchia. Tuyến biên giới này đóng vai trò trung chuyển quan trọng, góp phần thúc đẩy quan hệ thương mại ổn định và lâu dài. 

Tại Hội nghị, các đại biểu thống nhất đánh giá thương mại biên giới không chỉ mang lại nguồn thu ngân sách, việc làm, mà còn giúp phát triển dịch vụ, logistics, nâng cao chất lượng đời sống cư dân vùng biên, qua đó củng cố an ninh - quốc phòng và ổn định xã hội. 

Các giải pháp hoàn thiện hạ tầng thương mại biên giới 

Dù đạt nhiều kết quả đáng ghi nhận, hoạt động thương mại biên giới Việt Nam - Campuchia vẫn tồn tại một số “điểm nghẽn” cần giải quyết. 

Theo đánh giá của UBND tỉnh An Giang, hệ thống cửa khẩu, kho bãi, logistics và giao thông kết nối còn thiếu đồng bộ, chưa theo kịp quy mô lưu thông hàng hóa ngày càng lớn. Quy trình thông quan tại một số thời điểm chưa ổn định, gây khó khăn cho hàng nông - thủy sản, vốn yêu cầu bảo quản nghiêm ngặt. 

Ngoài ra, việc chia sẻ thông tin thị trường giữa doanh nghiệp hai nước còn hạn chế, dẫn tới chi phí phát sinh và khó khăn trong đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật. Thương mại điện tử biên giới, thanh toán số và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp vẫn phát triển chậm, chưa tương xứng với tiềm năng đòi hỏi một giải pháp hiện đại, mang tính toàn diện. 

Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhận định, một hệ thống hạ tầng thương mại biên giới hiện đại sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí logistics 10 - 15%, nâng cao khả năng tiếp cận thị trường, rút ngắn thời gian giao hàng. Đối với địa phương biên giới, hạ tầng này thúc đẩy dịch vụ - thương mại, tăng thu ngân sách và nâng cao đời sống cư dân. 

Báo cáo của Bộ Công Thương cho biết, cả nước hiện có 218 chợ biên giới, trong đó tuyến Việt Nam - Campuchia chiếm tới 39%. Tuy nhiên, toàn tuyến mới có 8 siêu thị, không có trung tâm thương mại quy mô lớn và chỉ 1 trung tâm logistics đi vào hoạt động, điều đó cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn.  

Trong 9 tháng năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu qua tuyến Việt Nam - Campuchia đạt 5,9 tỷ USD, tăng 15,5% so với cùng kỳ. Mặc dù nhu cầu lớn, chất lượng hạ tầng lại chưa theo kịp, khiến hoạt động giao thương chưa khai thác hết tiềm năng. 

Ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước nhấn mạnh, việc Quốc hội thông qua Luật Thương mại điện tử sẽ mở ra cơ hội quan trọng cho thương mại xuyên biên giới, giúp giảm chi phí và nâng cao tính minh bạch trong giao dịch. Đồng thời, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục sửa đổi, hoàn thiện các chính sách, trong đó trọng tâm là phát triển hạ tầng thương mại và hạ tầng thương mại biên giới theo hướng đồng bộ, hiện đại. 

Tại Hội nghị, đại diện các bộ, ngành và địa phương đã tập trung phân tích những yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới, đồng thời đề xuất các nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của hoạt động thương mại biên giới Việt Nam - Campuchia.  

Trước hết, các ý kiến thống nhất cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển hạ tầng thương mại biên giới theo hướng đồng bộ, hiện đại, tạo nền tảng pháp lý minh bạch và ổn định để thu hút doanh nghiệp đầu tư vào khu vực cửa khẩu.  

Song song với đó, việc cải thiện quy trình thông quan, rút ngắn thời gian kiểm tra, tăng cường năng lực kiểm dịch, kiểm định chất lượng hàng hóa là yếu tố then chốt giúp giảm chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp, nhất là với các mặt hàng nông sản có tính mùa vụ cao. 

Các đại biểu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác xúc tiến thương mại, mở rộng các kênh kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ doanh nghiệp phía Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Campuchia, thị trường có nhu cầu lớn và ổn định đối với hàng tiêu dùng, nông sản và vật liệu phục vụ sản xuất. Việc đẩy mạnh ứng dụng logistics hiện đại và thương mại điện tử xuyên biên giới được xem là hướng đi tất yếu giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng, mở rộng kênh phân phối, tăng tính chủ động cho doanh nghiệp trong giao dịch và tiếp cận thị trường. 

Ngoài ra, các ý kiến đều thống nhất, cần tăng cường phối hợp giữa chính quyền địa phương hai nước trong quản lý chợ biên giới, cửa khẩu, kho bãi và hoạt động thương mại của doanh nghiệp; bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn, hạn chế tối đa buôn lậu, gian lận thương mại. Sự phối hợp chặt chẽ này không chỉ hỗ trợ quá trình giám sát và vận hành cửa khẩu mà còn góp phần tạo dựng một không gian thương mại thông suốt, ổn định và hấp dẫn hơn đối với cộng đồng doanh nghiệp. 

Trong khuôn khổ chương trình, doanh nghiệp hai nước cũng ký kết nhiều biên bản hợp tác về mua bán hàng tiêu dùng, logistics, quảng bá du lịch và trao đổi khách hàng, mở ra nền tảng hợp tác sâu rộng hơn trong thời gian tới.