Bộ Tài chính đề xuất tiết kiệm 5% dự toán chi đầu tư từ đầu năm để bổ sung vốn cho công trình đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, trong dự thảo Thông tư quy định về tổ chức thực hiện dự toán NSNN năm 2026. 
Bộ Tài chính đang dự thảo và lấy ý kiến các Bộ, ngành, địa phương cho dự thảo Thông tư quy định về tổ chức thực hiện dự toán NSNN năm 2026.
Tiết kiệm ngay 5% dự toán chi đầu tư từ đầu năm
Nội dung Điều 3 dự thảo Thông tư về phân bổ và giao dự toán chi NSNN là một trong những nội dung quan trọng và cốt lõi nhất, trong đó quy định về nguyên tắc chung về phân bổ chi đầu tư phát triển, Bộ Tài chính đề xuất, Thủ tướng giao tổng mức và cơ cấu vốn đầu tư công; trên cơ sở đó, các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương phải phân bổ vốn đúng quy định của Luật Đầu tư công, Nghị định số 254/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý, thanh toán, quyết toán dự án sử dụng vốn đầu tư công, Nghị định số 85/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đầu tư công (sửa đổi bởi Nghị định số 275/2025/NĐ-CP) và Quyết định của Thủ tướng về kế hoạch vốn. Kết quả phân bổ phải gửi Bộ Tài chính để tổng hợp, theo dõi giải ngân.
Nội dung quan trọng, cụ thể nhất là yêu cầu tiết kiệm ngay 5% dự toán chi đầu tư từ đầu năm để bổ sung vốn cho công trình đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Đây là chỉ đạo trực tiếp, ràng buộc vào khâu phân bổ vốn, thể hiện ưu tiên rất cao của ngân sách cho dự án đường sắt trục chiến lược này.
Trong quá trình thực hiện, nếu cần thiết để đẩy nhanh giải ngân, các Bộ và địa phương được điều chỉnh dự toán giữa các chương trình, nhiệm vụ, dự án, đối tượng đầu tư công nhưng phải thỏa mãn đồng thời các điều kiện: (i) dự án đã đủ thủ tục đầu tư; (ii) không vượt tổng mức vốn đã được cấp có thẩm quyền giao kế hoạch; (iii) phù hợp tiến độ được phê duyệt; và (iv) gửi Bộ Tài chính để tổng hợp, theo dõi. Việc điều chỉnh sử dụng mẫu biểu theo Điều 7 Nghị định số 254/2025/NĐ-CP.
Đối với các tỉnh, thành phố, Điều 3 dự thảo Thông tư nhấn mạnh một loạt yêu cầu bắt buộc như ưu tiên dành nguồn để trả nợ gốc các khoản vay của NSĐP đến hạn trong năm 2026 (kể cả khoản đã quá hạn), phần còn lại mới được phân bổ cho các chương trình, dự án, nhiệm vụ đầu tư công.
Phải bố trí đủ vốn đối ứng cho các chương trình, dự án đầu tư công được ngân sách trung ương hỗ trợ một phần, nhằm bảo đảm thực hiện đúng mục tiêu đã cam kết.
Khi phân bổ dự toán từ phần vay lại vốn nước ngoài, địa phương phải tính đến khả năng giải ngân theo tiến độ thực tế và đúng thỏa thuận vay; chỉ được giải ngân trong phạm vi dự toán. Nếu một số dự án giải ngân thấp, địa phương được điều chuyển vốn vay cho dự án vay mới trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2026-2030, nhưng phải đảm bảo tổng vốn vay không vượt dự toán được giao và từng dự án không vượt tổng mức đã phê duyệt. Danh mục điều chuyển phải gửi Bộ Tài chính để theo dõi.
Việc phân bổ vốn từ bội chi NSĐP (nếu có) phải phù hợp tiến độ dự án và giới hạn mức vay được phép.
Địa phương phải bố trí dự toán chi bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chuẩn bị và thực hiện giải phóng mặt bằng, kể cả phần tương ứng với số tiền nhà đầu tư tự nguyện ứng trước theo phương án đã phê duyệt.
Nhóm quy định này nhằm siết chặt kỷ luật tài khóa ở cấp địa phương, tránh đầu tư dàn trải, tăng nợ hoặc chậm GPMB làm ách tắc dự án.
Sử dụng kinh phí bổ sung cho bảo đảm an toàn giao thông
Về chi thường xuyên, các Bộ và địa phương phải phân bổ, giao dự toán trong phạm vi được giao, đúng thời hạn, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, bảo đảm đầy đủ chính sách tiền lương, lương hưu, trợ cấp ưu đãi người có công, trợ giúp xã hội và các chính sách an sinh đã ban hành.
Điều 3 dự thảo Thông tư đồng thời liệt kê một số nhiệm vụ ưu tiên như rà soát, thanh quyết toán đúng quy định các chính sách hỗ trợ trong sự nghiệp giáo dục - đào tạo và dạy nghề; thu hồi nộp trả NSNN các khoản chi sai; trường hợp thiếu kinh phí phải báo Bộ Tài chính.
Ưu tiên kinh phí cho xây dựng, hoàn thiện pháp luật; tổ chức, theo dõi thi hành pháp luật; kinh phí Đại hội Đảng XIV, bầu cử Quốc hội khóa XVI và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031; Chương trình phòng chống tai nạn thương tích trẻ em; các hoạt động trong khuôn khổ APEC 2027.
Bố trí ngân sách cho nhiệm vụ kiểm tra, kiểm nghiệm, tiêu hủy thực phẩm không an toàn đối với cơ quan được giao xử lý vi phạm về ATTP.
Riêng với địa phương, ngoài các yêu cầu trên, còn phải bố trí đủ kinh phí thực hiện chế độ, chính sách Trung ương ban hành đến thời điểm giao dự toán.
Sử dụng kinh phí bổ sung có mục tiêu từ trung ương để thực hiện các nhiệm vụ bảo đảm trật tự an toàn giao thông (cho thanh tra giao thông, Ban ATGT các cấp, không bao gồm công an vì đã bố trí trong dự toán Bộ Công an).
Dùng kinh phí bổ sung có mục tiêu, nguồn NSĐP và nguồn hợp pháp khác để quản lý, duy tu, bảo trì đường bộ địa phương, kể cả các tuyến quốc lộ đã phân cấp.
Ưu tiên chi cho sự nghiệp bảo vệ môi trường, thực hiện Đề án 06 về dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử.
Về chi cho khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quy định tại Điều 3 dự thảo Thông tư, Bộ Tài chính đề xuất các bộ, cơ quan trung ương và địa phương phân bổ, giao dự toán chi KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số không thấp hơn mức Thủ tướng giao và phải phân tách rõ 3 lĩnh vực chi (KHCN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số) theo đúng mục lục NSNN.
Cuối cùng, Điều 3 dự thảo Thông tư khẳng định, ngoài các hướng dẫn tại Thông tư, mọi chủ thể vẫn phải tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật NSNN, Luật Đầu tư công và văn bản hướng dẫn.
