“Dám giao niềm tin cho các chủ thể kinh tế tư nhân đủ năng lực, đủ bản lĩnh và đủ khát vọng cống hiến cho đất nước” cũng chính là cách tư duy đột phá, chưa có tiền lệ đã được xuyên suốt trong chính sách vĩ mô của Việt Nam trong những năm gần đây và chắc chắn cả trong tương lai dài của phát triển kinh tế đất nước. 
Việt Nam đang trải qua những thử thách “chưa có tiền lệ” trong phát triển kinh tế đất nước. Chưa bao giờ nhiều dự án lớn được triển khai cùng một lúc từ Bắc chí Nam, từ những đô thị vốn đã trù phú đến những vùng hoang sơ heo hút như trong những ngày đầu năm 2026 này: Dự án Đường sắt cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành, điện hạt nhân Ninh Thuận, Khu đô thị Cần Giờ... Tuy nhiên, ai cũng biết rằng đó là những dự án mà Việt Nam đã đắn đo hàng chục năm nay mới được khai phá.
Bài học 40 năm cho một dự án quốc gia
Sẽ không ít người bất ngờ khi được biết sân bay Long Thành được nghiên cứu đầu tư, xây dựng từ những năm 80 của thế kỷ trước. Khi đó, các nhà hoạch định chính sách đặt ra mục tiêu Long Thành sẽ thay thế sân bay Tân Sơn Nhất hiện đang nằm trong nội đô và trở thành một trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế tầm cỡ khu vực.
Tuy nhiên, đến năm 1997, sân bay Long Thành mới chính thức xuất hiện trong văn bản pháp lý theo Quyết định số 911/QĐ-TTg về quy hoạch phát triển hệ thống sân bay toàn quốc. Lận đận 8 năm sau, năm 2005, Thủ tướng Phan Văn Khải ký ban hành Quyết định số 703/QĐ-TTg phê duyệt quy hoạch vị trí, quy mô, phân khu chức năng Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Sau tiếp nữa 10 năm, đến năm 2015, dự án được đưa ra để Quốc hội xem xét, cho ý kiến và thông qua chủ trương xây dựng dự án. Rồi lại 5 năm chờ đợi, ngày 11/11/2020, Chính phủ ban hành Quyết định số 1777/QĐ-TTg phê duyệt dự án đầu tư xây dựng...
Liệt kê dài dòng như vậy để bạn đọc có thể mường tượng những quy trình phức tạp, rắc rối, những tiền lệ bất thành văn đã "hành hạ" một dự án quốc gia trước đây như thế nào?
Đến nay đã khác rất xa, sau nhiều nỗ lực của tư duy mới, cải cách mới với những quyết định chưa có tiền lệ từ chỉ đạo của Chính phủ, tiến độ thực hiện dự án đã được đẩy nhanh chưa từng thấy.
Thông tin mới nhất, ngày 10/01/2026, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã đi kiểm tra một số hạng mục trọng điểm tại Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành có tổng vốn đầu tư tính đến hiện tại khoảng hơn 16 tỷ USD. Lúc này, các liên danh nhà thầu đang huy động gần 15.000 chuyên gia, kỹ sư, công nhân, hơn 3.000 thiết bị, máy móc, triển khai hàng trăm mũi thi công, với quyết tâm đưa sân bay Long Thành vào vận hành và khai thác thương mại trong tháng 6/2026.
Tạo nguồn lực đột phá từ thể chế…
“Không có đột phá về thể chế, pháp luật; không có một Quốc hội bản lĩnh, trí tuệ, hành động quyết liệt và trách nhiệm cao, thì những mục tiêu lớn lao ấy khó có thể trở thành hiện thực” - đó là lời phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên.
Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội cần tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, đi trước một bước về thể chế, dũng cảm quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ; mở đường cho đổi mới sáng tạo, cho phát triển nhanh và bền vững đất nước.
Quả thực, trước yêu cầu đổi mới và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, chỉ riêng trong năm 2025, Quốc hội đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng, trong đó có những quyết sách chưa từng có tiền lệ, như phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026 - 2030, phát triển mạng lưới đường sắt đô thị; một số cơ chế, chính sách đặc biệt đầu tư xây dựng Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận; chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình; thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô Hà Nội; thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; thành lập Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam…
Về lĩnh vực xây dựng, thiết nghĩ cần kể đến Nghị quyết số 201/2025/QH15 của Quốc hội với những quy định thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển NƠXH có tầm nhìn chiến lược, ý nghĩa chính trị, kinh tế - xã hội, nhân văn sâu sắc.
Nghị quyết số 201/2025/QH15 đã “phá lệ”, cho phép được thí điểm hình thành Quỹ nhà ở quốc gia; cho phép giao chủ đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời giao chủ đầu tư không thông qua đấu thầu đối với dự án đầu tư xây dựng NƠXH, nhà ở cho lực lượng vũ trang nhân dân không sử dụng vốn đầu tư công…
Theo các chuyên gia, chỉ riêng việc cho phép thực hiện giao chủ đầu tư không thông qua đấu thầu hy vọng sẽ cắt giảm được khoảng 200 ngày chờ đợi thủ tục hành chính, tương ứng khoảng 70% thời gian; việc không yêu cầu thực hiện bước lập, thẩm định, phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chi tiết sẽ cắt giảm được 65 ngày so với quy định hiện hành…
Có một bất ngờ nữa là trong phiên họp mới đây, Quốc hội đã bàn đến một vấn đề có tính đột phá cao trong chiến lược an ninh năng lượng quốc gia, đó là phát triển điện hạt nhân mô đun nhỏ (SMR).
Theo các chuyên gia và kinh nghiệm quốc tế, SMR mang lại lợi ích vượt trội về an toàn nhờ hệ thống làm mát thụ động tự động ngắt khi sự cố, chi phí đầu tư ban đầu thấp hơn, thời gian xây dựng nhanh, linh hoạt trong lắp đặt tại các khu vực xa xôi hoặc thay thế nhà máy than cũ. SMR cung cấp nguồn điện nền sạch, không phát thải CO2 và có thể hoạt động 3 - 7 năm mới cần nạp nhiên liệu...
Vấn đề quá mới và chưa có tiền lệ nhưng không vì thế mà né tránh, nhiều đại biểu Quốc hội đã hào hứng khi bàn vấn đề này và góp ý kiến cho Chính phủ hoàn thiện những bước đi cần thiết trong tương lai về SMR.
Cuộc bàn giao chưa có tiền lệ
Hội nghị Cấp cao APEC 2027 dự kiến được tổ chức tại Phú Quốc (Kiên Giang) vào tháng 11/2027, đánh dấu lần đầu tiên một hòn đảo của Việt Nam đăng cai sự kiện ngoại giao - kinh tế lớn nhất khu vực, quy tụ 21 nền kinh tế thành viên. Hội nghị sẽ đón khoảng 10.000 - 12.000 đại biểu, doanh nghiệp và báo chí quốc tế.
Nhiều dự án xây dựng khổng lồ đang được triển khai, như Trung tâm hội nghị và triển lãm, nhà biểu diễn đa năng, công viên APEC, đầu tư mở rộng Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc…
Có một cuộc bàn giao chưa có tiền lệ trong lịch sử phát triển kinh tế nước nhà, đó là chuyển giao quyền khai thác một cảng hàng không quốc tế đang hoạt động nhộn nhịp cho một doanh nghiệp tư nhân, đó là Công ty CP Cảng hàng không Mặt Trời (SAC) đã được cấp giấy phép kinh doanh Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc, giấy chứng nhận khai thác cảng và chương trình an ninh hàng không.
Trong buổi lễ bàn giao, chiều 01/01/2026, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn nhấn mạnh, đây không đơn thuần là hoạt động bàn giao kỹ thuật mà là dấu mốc quan trọng, hiện thực hóa sinh động chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về huy động mọi nguồn lực xã hội cho phát triển hạ tầng chiến lược.
Theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, sự kiện là minh chứng rõ nét cho tinh thần đổi mới, dám giao niềm tin cho các chủ thể kinh tế tư nhân đủ năng lực, đủ bản lĩnh và đủ khát vọng cống hiến cho đất nước. Ông nhận xét: “Việc chuyển giao quyền khai thác một cảng hàng không quốc tế đang hoạt động nhộn nhịp là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ, vô cùng phức tạp, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối nhằm bảo đảm an ninh quốc gia và sự liên tục của dòng chảy giao thương”.
Vâng, “dám giao niềm tin cho các chủ thể kinh tế tư nhân đủ năng lực, đủ bản lĩnh và đủ khát vọng cống hiến cho đất nước” cũng chính là cách tư duy đột phá, chưa có tiền lệ đã được xuyên suốt trong chính sách vĩ mô của Việt Nam trong những năm gần đây và chắc chắn cả trong tương lai dài của phát triển kinh tế đất nước!
