Tính đạo lý và pháp lý ngày càng được củng cố Tính đạo lý và pháp lý ngày càng được củng cố

Tính đạo lý và pháp lý ngày càng được củng cố

Tính đến nay, kể từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 388/QĐ-TTg phê duyệt đề án Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội (NƠXH) đã vừa tròn 1 năm. Và từ đấy, cả nước bước vào cuộc đua đường trường kéo dài trong hơn 7 năm để đạt cho được mục tiêu giai đoạn 2021 - 2025 hoàn thành khoảng 428.000 căn hộ; giai đoạn 2025 - 2030 hoàn thành khoảng 634.200 căn hộ.

Tại đây, Đề án đặt mục tiêu phát triển NƠXH, nhà ở công nhân có giá phù hợp với khả năng chi trả của hộ gia đình có thu nhập trung bình, thu nhập thấp khu vực đô thị và của công nhân, người lao động trong KCN, khu chế xuất.

Có thể nhận xét, đây là lần đầu tiên trong lịch sử, Việt Nam đặt ra một chiến lược cụ thể và bài bản với tầm nhìn trung và dài hạn trong lĩnh vực nhà ở cho một phân khúc đối tượng dễ bị tổn thương nhất trong xã hội.

Nhà nước khuyến khích các thành phần kinh tế phát triển nhà ở để tạo điều kiện cho mọi người có chỗ ở theo cơ chế thị trường, đáp ứng mọi nhu cầu của người dân, đồng thời có chính sách để hỗ trợ về nhà ở cho các đối tượng chính sách xã hội, người có thu nhập thấp và người nghèo gặp khó khăn về nhà ở nhằm góp phần ổn định chính trị, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển đô thị, nông thôn theo hướng văn minh, hiện đại.

Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam năm 2013 ghi: “Công dân có quyền có nơi ở hợp pháp” (khoản 1 Điều 22); “Mọi người có quyền sở hữu về nhà ở” (khoản 1 Điều 32) và “Nhà nước có chính sách phát triển nhà ở tạo điều kiện để mọi người có chỗ ở” (khoản 3 Điều 59).

Luật Nhà ở năm 2014 quy định: “Công dân có quyền có chỗ ở và quyền sở hữu nhà ở” (Điều 4). 

Đến nay, quy định của luật đã tiến đến mức cao hơn, cụ thể hơn. Sáng 27/11/2023, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Nhà ở (sửa đổi) với 423/468 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm tỷ lệ 85,63%).

Luật Nhà ở 2023 quy định ngay tại khoản 1 Điều 4: “Nhà nước có chính sách phát triển nhà ở, tạo điều kiện để mọi người đều có chỗ ở thông qua việc thúc đẩy phát triển đa dạng các loại hình nhà ở, bao gồm nhà ở để bán, cho thuê mua, cho thuê phù hợp với nhu cầu và khả năng tài chính của cá nhân, gia đình, hỗ trợ vốn để cải tạo, xây dựng lại nhà ở; Nhà nước đầu tư xây dựng NƠXH bằng một phần hoặc toàn bộ vốn đầu tư công (sau đây gọi chung là vốn đầu tư công) để cho thuê, cho thuê mua”.

Như vậy, kể cả về đạo lý và pháp lý, việc lo nhà ở cho người dân có thu nhập thấp, lo nhà ở cho công nhân tại các KCN ở Việt Nam đã và đang không chỉ là trách nhiệm của quốc gia, là tiếng gọi của lương tri, là giá trị nhân văn của dân tộc… mà còn thể hiện tính ưu việt của một đất nước phát triển theo định hướng XHCN.

Vậy tại chặng đường đua trong năm đầu tiên, chúng ta đã đạt được những thành quả như thế nào?

1. Sự quan tâm cao độ ở tầng vĩ mô

Cần nhắc lại một sự kiện hiếm hoi gần đây, chỉ trong một tuần của tháng 3/2024 đã có đến 2 hội nghị quan trọng cấp quốc gia về cùng một vấn đề được tổ chức.

Điều đó chứng minh rằng Chương trình xây dựng 1 triệu căn NƠXH đã và đang trở thành một mục tiêu tối quan trọng trong chiến lược an sinh xã hội của quốc gia. Phần nữa cũng thêm một lần cảnh báo những thách thức không hề nhỏ trên con đường dẫn đến đích…

Sáng 16/3/2024, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì hội nghị tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển NƠXH với sự tham gia của lãnh đạo các bộ, ngành, các chuyên gia, các tổ chức tài chính, ngân hàng, Hiệp hội BĐS.

Trước đó 5 ngày, ngày 11/3/2024, tại một hội nghị liên quan, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu NHNN, Bộ Tài chính cần nghiên cứu chính sách tài khoá dài hạn hỗ trợ lãi suất cho các khoản vay tín dụng ưu đãi.

Cùng đó, thành lập quỹ đầu tư NƠXH bao gồm ngân sách Nhà nước, đóng góp của DN từ chi phí 20% xây NƠXH trong các dự án nhà ở thương mại và các nguồn hợp pháp khác hỗ trợ cho DN xây NƠXH và người dân mua NƠXH.

Cùng đó, thành lập quỹ đầu tư NƠXH bao gồm: Ngân sách Nhà nước, đóng góp của DN từ chi phí 20% xây NƠXH trong các dự án nhà ở thương mại và các nguồn hợp pháp khác hỗ trợ cho DN xây NƠXH và người dân mua NƠXH, bảo đảm hài hoà giữa thực hiện chính sách xã hội và cơ chế thị trường…

Qua sự kiện này để thấy rằng, trong lịch sử điều hành ở cấp quốc gia, chưa bao giờ vấn đề nhà ở của tầng lớp người dân có thu nhập thấp được quan tâm đến như vậy.

2. Quỹ đất dành cho NƠXH lớn chưa từng có

Theo con số thống kê, trong giai đoạn từ năm 2021 đến hết năm 2023, cả nước đã có 499 dự án NƠXH được triển khai với quy mô hơn 411 nghìn căn. Về quy hoạch, bố trí quỹ đất, cả nước hiện đã quy hoạch 1.316 khu đất với quy mô 8.611 ha làm NƠXH, tăng 5.252 ha so với năm 2020. 

3. Số địa phương triển khai trên diện rộng

Trong lịch sử phát triển của nhiều địa phương, việc quy hoạch quỹ đất và thu hút vốn đầu tư cho NƠXH cũng đã hiện lên những con số chưa từng có, như: Đồng Nai 1.063ha, TP.HCM 608ha, Long An 577ha, Hải Phòng 471ha, Hà Nội 412ha…

Các địa phương có những con số khởi công xây dựng NƠXH ấn tượng, như: Bắc Ninh 15 dự án, 6.000 căn; Bắc Giang 5 dự án, 12.475 căn; Hải Phòng 7 dự án, 11.678 căn; Bình Dương 7 dự án, 6.557 căn; Đồng Nai 8 dự án, 9.074 căn; Thanh Hóa 9 dự án, 4.948 căn...

4. Xuất hiện những doanh nghiệp “đầu tàu” trong cuộc đua

Ví dụ 1, hiện tại, Tổng công ty HUD đã và đang triển khai hơn 25 khu đô thị mới, cung cấp hơn 8 triệu m2 sàn nhà ở các loại trải dài khắp ba miền đất nước, có những đóng góp quan trọng trong lĩnh vực phát triển nhà ở và đô thị.  

HUD đã và đang triển khai 12 dự án NƠXH với tổng diện tích sàn gần 444.000 m2, tương đương gần 5.092 căn hộ. Trong đó, HUD đã hoàn thành, bàn giao đưa vào sử dụng 9 dự án với tổng diện tích sàn 262.600 m2, tương đương với 3.215 căn hộ trên cả nước. 

Ngày 21/12/2023, Tổng công ty HUD tổ chức khởi công xây dựng Dự án NƠXH CT-05 và CT-06, tại Khu đô thị mới Thanh Lâm - Đại Thịnh 2, huyện Mê Linh, TP Hà Nội, gồm 04 đơn nguyên nhà cao 06 tầng, được xây dựng trên 2 lô đất với tổng diện tích 15.405m2, cung cấp 280 căn hộ với tổng diện tích sàn 28.186m2

Toàn bộ dự án Khu đô thị mới Thanh Lâm - Đại Thịnh 2 có diện tích khoảng 55,4 ha, đã hoàn thành công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật, công viên cây xanh. Các lô nhà ở thấp tầng giai đoạn 1 và dự án NƠXH CT-08 với 268 căn hộ, 26.400m2 sàn đã được HUD đầu tư xây dựng, bàn giao đưa vào sử dụng năm 2021.  

Ví dụ 2, chỉ trong vòng một tuần đầu tháng 01/2024, Tập đoàn Vingroup đã tổ chức 2 sự kiện lớn chưa từng có liên quan đến NƠXH.

Sáng 06/01/2024, UBND TP Hải Phòng phối hợp với Công ty CP Vinhomes (Tập đoàn Vingroup) khởi công dự án NƠXH Happy Homes tại phường Tràng Cát, quận Hải An. Đây là dự án NƠXH đầu tiên của năm 2024 được TP Hải Phòng khởi công xây dựng.

Dự án có diện tích hơn 28 ha, thuộc Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải. Dự án được quy hoạch hạ tầng đồng bộ với 27 tòa chung cư cao từ 7 - 9 tầng, bao gồm hơn 4 nghìn căn hộ. 

Các khu vực thấp tầng gồm 284 căn nhà cùng hệ thống cảnh quan, dịch vụ tiện ích hiện đại, đảm bảo người dân được thụ hưởng đầy đủ phúc lợi xã hội. Dự án dự kiến sẽ hoàn thành sau 5 năm.

Sáng 11/01/2024, tại Khánh Hòa, dự án NƠXH Happy Home Cam Ranh chính thức được khởi công. Dự án do Công ty CP Vinhomes làm chủ đầu tư, có quy mô 3.600 căn hộ nằm trên diện tích 87,64 ha, tổng vốn đầu tư gần 3,8 nghìn tỷ đồng trên địa bàn phường Cam Nghĩa, TP Cam Ranh.

Hẳn nhiều người còn nhớ tại đại hội cổ đông vào giữa tháng 5/2022, Chủ tịch HĐQT Vinhomes Phạm Thiếu Hoa đã thông báo kế hoạch sẽ xây 500 nghìn căn hộ NƠXH Happy Home trong 5 năm tới, giá bán dưới 1 tỷ đồng một căn tại các vùng ven tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh..., đáp ứng nhu cầu nhà ở cho hàng triệu người lao động trên cả nước.

Liền sau đó, hai dự án NƠXH đầu tiên được Vinhomes khởi công xây dựng tại Thanh Hóa và Quảng Trị với số lượng 3.500 căn…

Về độ trễ của chính sách mới

Thách thức đầu tiên cần kể đến, đó là về độ trễ của chính sách mới. Theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, cơ chế, chính sách phát triển NƠXH, nhà ở cho công nhân trước nay còn chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn, chưa được bổ sung, sửa đổi kịp thời trong giai đoạn đầu của Đề án.

Tuy Luật Nhà ở năm 2023 và Luật Kinh doanh Bất động sản năm 2023 đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 6 đã có thêm các chính sách ưu đãi chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng NƠXH; đơn giản thủ tục và các điều kiện để được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội... Tuy nhiên, những chính sách này đến ngày 01/01/2025 mới có hiệu lực thi hành.

Về sự tắc nghẽn của nguồn lực tài chính

Thách thức thứ hai là sự tắc nghẽn của nguồn lực tài chính. Thông tin từ NHCSXH, theo kế hoạch vốn chương trình cho vay NƠXH được giao và với dự kiến nhu cầu vay vốn Chương trình NƠXH của các đối tượng thụ hưởng trong giai đoạn năm 2024 - 2025 là khoảng 12 nghìn tỷ đồng sẽ không được đáp ứng và không có nguồn vốn để thực hiện Chương trình cho vay NƠXH theo Nghị định số 100/2015/NĐ-CP và Nghị định số 49/2021/NĐ-CP của Chính phủ từ năm 2024. 

Về nguồn từ Chương trình tín dụng 120.000 tỷ đồng, sau 1 năm, các ngân hàng mới chỉ cam kết cấp tín dụng cho 15 dự án với số tiền khoảng 7.000 tỷ đồng. Trong đó đã có 8 dự án NƠXH tại 7 địa phương được giải ngân với số vốn khoảng 640 tỷ đồng, một tỷ lệ rất khiêm tốn.

Lý giải tình trạng này, ông Đỗ Thanh Sơn - Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Công Thương Việt Nam (Vietinbank) cho rằng, bản chất đây là gói tín dụng từ nguồn vốn thương mại của các ngân hàng, không có hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước, trong đó cơ sở xác nhận lãi suất cho vay và lãi suất cho vay thương mại bình quân của 4 ngân hàng thương mại có vốn Nhà nước. 

Với lý giải ấy, hoàn toàn có thể hiểu có 2 “má phanh” luôn luôn kìm hãm việc giải ngân từ nguồn vốn này, một là nhiều ngân hàng không mặn mà với việc giải ngân, hai là lãi suất không thể hạ tới mức kỳ vọng của nhiều người.

Về sự quan tâm rất khác nhau ở nhiều địa phương

Thách thức thứ ba là sự quan tâm rất khác nhau ở nhiều địa phương. Một số địa phương trọng điểm mặc dù có nhu cầu về NƠXH rất lớn, nhưng việc đầu tư NƠXH còn hạn chế so với mục tiêu của Đề án đến năm 2025. Cụ thể, Hà Nội 3 dự án, 1.700 căn đáp ứng 9%; TP.HCM 7 dự án, 4.996 căn đáp ứng 19%; Đà Nẵng 5 dự án, 2.750 căn đáp ứng 43%...).

Mặt khác, một số địa phương không có dự án NƠXH khởi công trong giai đoạn từ năm 2021 đến nay như Hà Giang, Cao Bằng, Điện Biên, Lai Châu, Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Nam Định, Quảng Ngãi, Quảng Bình, Kon Tum, Gia Lai, Long An, Vĩnh Long, Sóc Trăng...

Về thiếu những cuộc tổng kết bài bản, sâu sắc

Thách thức thứ tư, đó là thiếu những cuộc tổng kết bài bản, sâu sắc về chiến lược phát triển NƠXH của Việt Nam.

Trên Tạp chí điện tử Xây dựng ra ngày 05/02/2024 có đăng bài phỏng vấn KTS Phạm Thanh Tùng - Chánh Văn phòng Hội KTS Việt Nam. Khi được hỏi: “Đến nay, kinh nghiệm và bài học về chiến lược phát triển NƠXH của Việt Nam cũng đã ngót 70 năm. Nếu có thể nêu một điểm đúc kết sâu sắc nhất, cô đọng nhất, theo ông, đó là gì vậy?” thì KTS Phạm Thanh Tùng bày tỏ: “Chúng ta hãy tự đặt câu hỏi, kể từ khi các khu tập thể xưa kia ra đời cho đến khi khái niệm NƠXH bắt đầu xuất hiện bằng Luật Nhà ở năm 2014, đã bao giờ chúng ta có một cuộc tổng kết bài bản, sâu sắc về tính ưu việt của thể chế, tính nhân văn của cộng đồng, tính tiện ích của quy hoạch, tính thẩm mỹ của kiến trúc, tính hiệu quả sử dụng… của hệ thống NƠXH hay chưa? Hay chỉ là những con số thống kê, những bản báo cáo màu hồng?”.

Có lẽ vì lý do này mà trong một hội nghị về phát triển NƠXH, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà xác định, việc thực hiện Đề án là bước khởi đầu, thí điểm, từ đó xác định tồn tại, khó khăn, rút ra bài học kinh nghiệm để thực hiện chính sách nhà ở cho mọi người dân ở thành thị và nông thôn, thể hiện bản chất ưu việt của chế độ.

Đây là nhiệm vụ chính trị, huy động sự tham gia hưởng ứng của hệ thống chính trị, người dân, doanh nghiệp góp phần bảo đảm an sinh, ấm no, hạnh phúc cho nhân dân.

Về những vướng mắc đang tồn tại trong phát triển nhà ở xã hội, Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ cho Bộ Xây dựng, cùng với các bộ, ngành cần rà soát, phối hợp chặt chẽ để tháo gỡ; đồng thời khẩn trương xây dựng, đưa những điểm mới trong pháp luật đất đai, nhà ở… vào cuộc sống.

Phải đơn giản hoá các tiêu chí xác định đối tượng được mua NƠXH; đồng thời bổ sung các doanh nghiệp trong KCN vào đối tượng được thuê, mua NƠXH làm ký túc xá cho công nhân.

Bài học “5 Cần 1 Phải” của Bộ trưởng Bộ Xây dựng

Chia sẻ về vấn đề phát triển nhà ở, NƠXH tại Hội nghị lần thứ nhất Hội đồng Điều phối vùng Đông Nam Bộ diễn ra ngày 18/7/2023 tại TP.HCM, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị cho biết, nhu cầu nhà ở, trong đó có NƠXH tại vùng Đông Nam Bộ hiện lớn nhất cả nước.

Do đó, cần đưa các chỉ tiêu về phát triển nhà ở, nhất là có chỉ tiêu bắt buộc về phát triển NƠXH vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, hằng năm của các tỉnh trong Vùng.

Tại đây, Bộ trưởng đã nêu ra Bài học “5 Cần 1 Phải” như sau:

1. Cần đưa các chỉ tiêu về phát triển nhà ở, nhất là có chỉ tiêu bắt buộc về phát triển NƠXH vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, hằng năm của các tỉnh trong Vùng.

2. Cần hình thành các đô thị gắn với phát triển các KCN tải các tỉnh xung quanh TP.HCM nhằm chia sẻ, giảm áp lực gia tăng dân số tại khu vực đô thị trung tâm thành phố đầu tàu về kinh tế của cả nước.

3. Cần rà soát, phối hợp với các Bộ, ngành liên quan giải quyết các sự án còn gặp vướng mắc về pháp lý trong giai đoạn vừa qua.

4. Cần lưu ý tới công tác quy hoạch, bố trí các dự án NƠXH, nhà ở cho công nhân độc lập tại các vị trí phù hợp, thuận tiện, có quy mô lớn, đầy đủ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội.

5. Cần xây dựng các cơ chế, giải pháp cụ thể, rút ngắn thủ tục hành chính về lập, phê duyệt dự án, giao đất, cho thuê đất, giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư xây dựng NƠXH.

6. Phải triển khai lập, phê duyệt kế hoạch cho việc đầu tư các dự án NƠXH theo từng năm và theo từng giai đoạn, đảm bảo nhu cầu của địa phương.

Đề nghị Chính phủ thành lập quỹ phát triển NƠXH

Từ góc độ ngân hàng cho vay, ông Đỗ Thanh Sơn - Phó Tổng giám đốc Ngân hàng Công Thương Việt Nam (Vietinbank) cho rằng, mặc dù các ngân hàng thương mại dành nguồn lực ưu tiên cho chương trình nhưng mức lãi suất cho chủ đầu tư, người mua nhà vẫn chưa đủ hấp dẫn so với các chương trình hỗ trợ từ nguồn vốn ngân sách nhà nước.

Do đó, để tạo sức hấp dẫn cho chương trình, có được lãi suất thực sự ưu đãi, phù hợp hơn nữa với người mua nhà, doanh nghiệp làm NƠXH, nhà ở công nhân, cải tạo chung cư cũ, ông Sơn đề nghị Chính phủ xem xét thành lập quỹ phát triển NƠXH, nguồn vốn ưu đãi cho phát triển NƠXH.

Trên cơ sở nguồn ưu đãi này, lãi suất cho vay có thể xem xét thấp hơn lãi suất cho vay thương mại bình thường trên thị trường. Cần huy động từ nhiều nguồn lực khác nhau và vốn ngân sách đóng vai trò đầu mối.

Thu hút tăng trưởng tín dụng và cả GDP là nhà ở giá rẻ và NƠXH

Trong bài trả lời phỏng vấn báo Sài Gòn giải phóng, TS Lê Xuân Nghĩa - Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính tiền tệ quốc gia - cho rằng, để đẩy đầu ra của tín dụng từ đó kích tăng trưởng GDP thì khu vực có thể hút tăng trưởng tín dụng và cả GDP là nhà ở giá rẻ và NƠXH.

Theo ông, với các thị trường nhạy cảm như BĐS, cần hiểu rằng đó là BĐS cao cấp, còn nhà ở giá rẻ và NƠXH, Thủ tướng cũng chỉ đạo cần thúc đẩy, nới lỏng điều kiện cho vay.

Trong 3 động lực để phát triển kinh tế, động lực quan trọng là đầu tư. Hiện đầu tư công và FDI khá tốt, hứa hẹn năm sau sẽ còn tăng lên, nhưng đầu tư của khu vực tư nhân nội giảm mạnh.

Vậy phải làm sao để khu vực tư nhân khởi sắc trở lại? Bởi nếu khu vực tư nhân không khởi sắc, kinh tế khó có thể tăng trưởng như mục tiêu Quốc hội yêu cầu.

Do vậy, hàm ý chỉ đạo của Thủ tướng là năm tới đẩy đầu ra của tín dụng lên, đó là đầu tư vào phân khúc nhà ở giá rẻ và NƠXH. Phân khúc này đang có cầu thực và rất lớn, nhu cầu thanh toán của người dân cũng rất lớn.

Đẩy được đầu tư vào đây, vừa có tăng trưởng kinh tế, vừa giải quyết được nhu cầu nhà ở cho người dân, vừa tăng được tín dụng.

Như vậy, một khu vực mà có thể tạo ra mức độ tăng trưởng rất lớn về tín dụng và cả GDP lại có sức cầu lớn, đó là nhà ở giá rẻ, NƠXH. Nhưng rất tiếc, vấn đề này không thấy được nói trong hội nghị tháo gỡ tín dụng vừa rồi.

Các dự án nhà ở giá rẻ, NƠXH vừa qua rất chậm, vấn đề này không phải lỗi của NH, lại càng không phải lỗi của dân, mà chắc chắn phần nhiều là trách nhiệm của chính quyền.

Đồng Nai lo ngại không xây thì thiếu, xây lại lo thừa 

Đó là lời cảnh báo do BTV Trung Kiên của Tạp chí Xây dựng nhận định khi đề cập đến vấn đề NƠXH tại tỉnh Đồng Nai nói riêng và không ít địa phương khác nói chung.

Theo kế hoạch phát triển nhà ở công nhân, NƠXH được phê duyệt, để hoàn thiện các mục tiêu phát triển NƠXH đến năm 2025, tỉnh Đồng Nai đã chuẩn bị 700 ha đất cho 66 dự án, cung ứng khoảng 10 nghìn căn NƠXH, tương ứng khoảng 800 nghìn m² sàn với tổng mức đầu tư ước tính cần khoảng 10.155 tỷ đồng.

Thực tế phát triển NƠXH tại Đồng Nai trong hơn 10 năm qua cho thấy, tính đặc thù của việc lưu trú tại tỉnh này, đặc biệt là việc đầu tư xây dựng nhà lưu trú cho công nhân tồn tại thực tế: Không xây thì thiếu, xây lên nhiều khi lại thừa.

Lý do thừa có 2 nguyên nhân: Người mua không có đủ nguồn tài chính, không đủ điều kiện vay hoặc là công việc của họ thường xuyên thay đổi, di chuyển từ KCN này sang KCN khác, phụ thuộc vào việc làm và mức lương.

Vì thế, để ổn định nơi ở cho công nhân trong các KCN thì việc xây dựng nhà cho thuê là cần thiết nhưng giá thuê sẽ không chênh lệch quá nhiều so với phòng trọ.

Hiện mức thuê phòng trọ tại Đồng Nai có mức giá từ 0,8 - 1,5 triệu đ/tháng cho loại diện tích từ 9 -15 m2. Trường hợp “tranh mua” và “tranh thuê” tại Dự án A6 - A7 tại TP Biên Hòa chỉ là trường hợp hiếm hoi, không đại diện cho nhu cầu cho lực lượng lao động là công nhân trong các KCN với con số vào khoảng trên 400 nghìn người.

Kon Tum có bài học cần lưu ý!

UBND tỉnh Kon Tum đã phê duyệt Kế hoạch phát triển nhà ở năm 2024. Theo đó, tổng diện tích sàn nhà ở tăng thêm trong năm 2024 trên địa bàn tỉnh là 797 nghìn m² sàn, bao gồm: khu vực đô thị khoảng 422 nghìn m² sàn; khu vực nông thôn hơn 375 nghìn m² sàn.

Trong đó, NƠXH tại đô thị hoàn thành là 29,4 nghìn m² sàn, tương ứng khoảng 407 căn hộ; nhà ở cho công nhân 15 nghìn m² sàn tương ứng khoảng 256 căn hộ.

Tỉnh Kon Tum sẽ ban hành cơ chế ưu đãi để khuyến khích phát triển loại hình NƠXH, nhà ở thương mại giá thấp và nhà ở cho thuê đáp ứng nhu cầu cho đối tượng là công nhân lao động tại các KCN, cụm công nghiệp, người thu nhập thấp tại khu vực đô thị.

Tuy nhiên, Kon Tum cũng đã lưu ý bài học trước đây khi triển khai dự án NƠXH - nhà ở tái định cư tại khu đô thị Nam Đăk Bla, TP Kon Tum.

Dự án được xây dựng từ năm 2018, đến đầu năm 2023 thì hoàn thành. Từ tháng 6/2023, dự án này được mở bán, cho thuê. Tuy nhiên, đến nay dự án vẫn bị "ế", chỉ có ít hồ sơ đăng ký thuê, thuê mua NƠXH bởi giá bán chưa hợp lý và một số bất cập khác.

Từ năm 2024, NƠXH sẽ có đột phá!

Nhiều kỳ vọng đã được thắp lên từ sáng 16/3/2024, tại Hà Nội, khi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì Hội nghị tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển NƠXH.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tuyến, kết nối từ trụ sở Chính phủ tới 63 tỉnh, thành phố trên cả nước. Tham dự Hội nghị có Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị, đại diện lãnh đạo các địa phương, doanh nghiệp BĐS, xây dựng...

Phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, việc phát triển NƠXH là phù hợp với đường lối, chính sách của Đảng, với truyền thống văn hóa - lịch sử, đạo đức xã hội của dân tộc.

Đồng thời, phát triển NƠXH, nhà ở cho công nhân vừa là một trong những trụ cột của các chính sách an sinh xã hội, vừa là giải pháp hữu hiệu thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, việc phát triển NƠXH đã có chuyển biến tích cực, các Bộ ngành, địa phương, ngân hàng, doanh nghiệp cùng tìm cách, cùng làm, người dân cũng cố gắng, đã làm được một số việc.

Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa đạt yêu cầu đề ra. Do đó, Thủ tướng yêu cầu làm việc có trọng tâm, trọng điểm, làm việc nào dứt điểm việc đó trong phát triển NƠXH.

Thủ tướng Phạm Minh Chính cho rằng, muốn thực hiện được mục tiêu đề ra, cấp ủy, chính quyền phải vào cuộc, Nhà nước, nhân dân, doanh nghiệp cùng làm, đặt mình vào địa vị của người khác, "trong tôi có anh, trong anh có tôi", đặt mình vào địa vị của những người chưa có chỗ ở để hành động".

Thành lập quỹ đầu tư NƠXH

Như tin đã điểm ở trên, ngày 11/3/2024, tại một hội nghị liên quan, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu NHNN, Bộ Tài chính cần nghiên cứu chính sách tài khoá dài hạn hỗ trợ lãi suất cho các khoản vay tín dụng ưu đãi.

Cùng đó, thành lập quỹ đầu tư NƠXH bao gồm ngân sách Nhà nước, đóng góp của DN từ chi phí 20% xây NƠXH trong các dự án nhà ở thương mại và các nguồn hợp pháp khác hỗ trợ cho DN xây NƠXH và người dân mua NƠXH.

Cùng đó, thành lập quỹ đầu tư NƠXH bao gồm: Ngân sách Nhà nước, đóng góp của DN từ chi phí 20% xây NƠXH trong các dự án nhà ở thương mại và các nguồn hợp pháp khác hỗ trợ cho DN xây NƠXH và người dân mua NƠXH, bảo đảm hài hoà giữa thực hiện chính sách xã hội và cơ chế thị trường…

Những chỉ đạo này nếu được thực hiện nghiêm túc từ trên xuống dưới, hy vọng rằng nhiều thách thức sẽ có thêm nguồn lực để vượt qua.

Sẽ giải ngân ngay gói 120 nghìn tỷ đồng cho các dự án đủ điều kiện

Đây là cam kết của Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) Đào Minh Tú tại Hội nghị Đẩy mạnh triển khai Chương trình 120 nghìn tỷ đồng cho vay NƠXH, nhà ở công nhân, dự án cải tạo, xây dựng lại chung cư ngày 12/3/2024.

Phó Thống đốc Đào Minh Tú cho biết, Chương trình 120 nghìn tỷ đồng cho vay NƠXH là nguồn vốn của các ngân hàng thương mại. Vì vậy, quan điểm cho vay, giải ngân là đúng mục tiêu, đúng đối tượng của gói hỗ trợ này, hướng tới NƠXH, nhà ở cho công nhân, người có thu nhập thấp.  

Ông yêu cầu, các chi nhánh NHNN địa phương phải nắm sát nhu cầu vay, không vay của từng dự án NƠXH, nhà ở công nhân. Các tập đoàn, DN thuộc đối tượng thụ hưởng nếu không tiếp cận được báo cáo NHNN sẽ giải quyết khách quan cho từng trường hợp. Tất nhiên, sẽ phải giải quyết khách quan, gỡ vướng cho các DN đủ điều kiện.

Thêm nhiều ưu đãi cho chủ đầu tư, cắt giảm thủ tục hành chính

Theo Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh, Chính phủ đã hoàn thiện xây dựng các dự án luật theo kế hoạch và tại Kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Nhà ở 2023 và Luật Kinh doanh BĐS 2023. Đồng thời, tại Kỳ họp bất thường thứ 5, Quốc hội đã thông qua Luật Đất đai (sửa đổi) và Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi).

Theo đó, đã có nhiều cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, cắt giảm thủ tục hành chính, tăng cường ưu đãi chủ đầu tư dự án xây dựng NƠXH như: Được miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với toàn bộ diện tích đất của dự án; chủ đầu tư không phải thực hiện thủ tục xác định giá đất, tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất được miễn và không phải thực hiện thủ tục đề nghị miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất;

Được ưu đãi thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế; được dành tỷ lệ tối đa 20% tổng diện tích đất ở trong phạm vi dự án đã đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật để đầu tư xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ, thương mại, nhà ở thương mại.

Cắt giảm quy định điều kiện cư trú với đối tượng mua, thuê mua NƠXH; đối với đối tượng thuê NƠXH thì không phải xác nhận điều kiện về cư trú và điều kiện về thu nhập...

Thu hút thêm nhiều chủ thể tham gia phát triển NƠXH

Theo ông Hoàng Hải - Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường BĐS (Bộ Xây dựng) -  hàng loạt những thay đổi về luật, cơ chế chính sách sẽ tạo môi trường thuận lợi cho phát triển NƠXH trong thời gian tới.

Chẳng hạn, Luật Nhà ở 2023 quy định UBND tỉnh sẽ quyết định chủ đầu tư (CĐT) dự án đầu tư xây dựng nhà ở thương mại phải dành một phần diện tích đất ở trong dự án để đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật để xây dựng NƠXH hoặc bố trí quỹ đất NƠXH đã đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật ở vị trí khác hoặc đóng tiền tương đương với quỹ đất đã đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật.

Luật Nhà ở 2023 cũng đã sửa đổi, bổ sung nhiều ưu đãi các CĐT dự án NƠXH, khuyến khích các doanh nghiệp tham gia đầu tư với các quy định như: Miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với toàn bộ diện tích đất của dự án xây dựng NƠXH và không phải thực hiện các thủ tục xác định giá đất, tính tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.

Doanh nghiệp cũng được hưởng lợi nhuận định mức tối đa 10% đối với phần diện tích xây dựng NƠXH; Được ưu đãi tối đa 20% diện tích đất ở hoặc 20% tổng diện tích sàn xây dựng của dự án để xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ, thương mại, nhà ở thương mại theo chủ trương đầu tư đã được chấp thuận…

Nguyễn Hoàng Linh
Nguyễn Thạc Cường