Trong xu hướng phát triển kiến trúc bền vững và giảm phát thải carbon trong ngành Xây dựng, các công trình cao tầng bằng gỗ kỹ thuật đang ngày càng thu hút sự quan tâm của giới kiến trúc và kỹ thuật toàn cầu. Một trong những dự án nổi bật nhất hiện nay là Atlassian Central, tòa tháp gỗ lai cao nhất thế giới đang được xây dựng tại Sydney. Khi hoàn thành, công trình dự kiến đạt chiều cao khoảng 183 m, cao hơn gấp đôi so với kỷ lục hiện nay của tòa nhà gỗ lai Ascent tại Milwaukee (Mỹ), cao 86,6 m. Theo đánh giá của Council on Tall Buildings and Urban Habitat (CTBUH), Atlassian Central sẽ trở thành tòa nhà gỗ lai cao nhất thế giới, nếu không tính các dự án mới chỉ tồn tại dưới dạng đề xuất.
Công trình do hai hãng kiến trúc BVN Architecture và SHoP Architects thiết kế, đồng thời là trụ sở mới của Công ty Công nghệ Atlassian. Khác với những công trình gỗ thuần túy, Atlassian Central được phát triển theo mô hình kết cấu lai giữa gỗ kỹ thuật, bê tông và thép, cho phép đạt chiều cao lớn mà vẫn đảm bảo độ ổn định kết cấu.
Trong cấu trúc này, hệ lõi và các thành phần chịu lực chính sử dụng bê tông và thép nhằm tăng khả năng chịu tải của tòa nhà. Bao quanh phần khung chính là hệ kết cấu gỗ kỹ thuật, bao gồm các cột gỗ dán nhiều lớp (glulam) và tấm gỗ dán chéo (CLT - cross laminated timber). Tổng khối lượng gỗ kỹ thuật sử dụng cho công trình ước tính khoảng 10.000 m³, phần lớn được sản xuất tại châu Âu trước khi vận chuyển tới Australia.
Cách tiếp cận này cho phép kết hợp ưu điểm của từng loại vật liệu: Bê tông và thép cung cấp khả năng chịu lực cao, trong khi gỗ kỹ thuật giúp giảm lượng carbon phát thải trong quá trình xây dựng. Theo các chuyên gia, vật liệu gỗ kỹ thuật có khả năng lưu trữ carbon trong suốt vòng đời công trình, góp phần giảm đáng kể lượng khí thải so với các tòa nhà bê tông truyền thống.
Không chỉ nổi bật về vật liệu, Atlassian Central còn được thiết kế theo triết lý “không gian làm việc sinh học” (biophilic workplace), mô phỏng các yếu tố của môi trường tự nhiên trong một tòa nhà cao tầng. Bên trong công trình, các tầng văn phòng được tổ chức thành 7 module “không gian sống”, mỗi module gồm 4 tầng xếp chồng lên nhau. Các không gian này được bao quanh bởi kết cấu gỗ lai và kết nối với các sân thượng xanh bố trí ở nhiều vị trí trong tòa nhà.
Thiết kế này cho phép tăng cường thông gió tự nhiên, tối ưu hóa ánh sáng ban ngày và tạo ra các khu vực sinh hoạt chung ngoài trời cho nhân viên. Theo nhóm thiết kế, việc đưa yếu tố thiên nhiên vào môi trường làm việc có thể giúp cải thiện sức khỏe tinh thần, tăng khả năng tập trung và thúc đẩy sự tương tác giữa các nhân viên.
Mặt tiền của tòa nhà cũng được thiết kế với hệ thống công nghệ tiết kiệm năng lượng tiên tiến. Các tấm pin năng lượng mặt trời tích hợp trên mặt đứng kết hợp với hệ thống tự động hóa tòa nhà sẽ giúp giảm đáng kể nhu cầu làm mát bằng cơ học, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.
Atlassian Central không chỉ là một công trình riêng lẻ mà còn nằm trong chương trình tái phát triển đô thị quy mô lớn tại khu vực ga trung tâm Sydney. Một trong những điểm đáng chú ý của dự án là việc bảo tồn và tích hợp một tòa nhà lịch sử hiện hữu vào sảnh chính của công trình mới, tạo nên sự kết nối giữa kiến trúc hiện đại và di sản đô thị.
Tòa tháp dự kiến cao 39 tầng, trong đó phần lớn diện tích dành cho không gian văn phòng. Các tầng thấp hơn sẽ bao gồm các tiện ích công cộng góp phần đa dạng hóa chức năng của khu vực. Ngoài ra, nhiều khu vườn và sân thượng xanh được bố trí ở các tầng khác nhau nhằm tạo ra các không gian nghỉ ngơi và giao lưu cho người sử dụng.
Trong nhiều năm qua, kiến trúc gỗ cao tầng đã chứng kiến sự phát triển nhanh chóng nhờ sự xuất hiện của các vật liệu gỗ kỹ thuật tiên tiến như CLT và glulam. Những vật liệu này cho phép gỗ đạt khả năng chịu lực và độ bền tương đương với bê tông và thép trong nhiều ứng dụng.
Công trình Mjøstårnet tại Na Uy từng được xem là một trong những tòa nhà gỗ cao nhất thế giới, trong khi Ascent tại Milwaukee hiện đang giữ kỷ lục đối với công trình gỗ lai. Tuy nhiên, với chiều cao dự kiến 183 m, Atlassian Central sẽ thiết lập một cột mốc hoàn toàn mới cho lĩnh vực này.
Theo giới chuyên môn, việc xây dựng các tòa nhà gỗ quy mô lớn không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng mà còn mở ra một hướng tiếp cận mới cho ngành Xây dựng trong bối cảnh toàn cầu đang tìm kiếm các giải pháp giảm phát thải carbon. Nếu được triển khai rộng rãi, kết cấu gỗ kỹ thuật có thể trở thành một trong những vật liệu quan trọng của kiến trúc bền vững trong tương lai.
Hiện tại, Atlassian Central đang trong quá trình thi công và dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026 hoặc năm 2027. Khi hoàn thành, công trình không chỉ trở thành trụ sở mới của Atlassian mà còn được kỳ vọng sẽ trở thành biểu tượng cho xu hướng kiến trúc xanh và vật liệu bền vững trong các đô thị lớn trên thế giới.
