Trên cơ sở vận dụng các cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô 2026 (Luật số 02/2026/QH16), bài báo phân tích thực trạng, cơ hội và các rào cản về an toàn tĩnh không, an ninh quốc phòng. Nghiên cứu đề xuất khung chính sách quản lý bay tầm thấp (UTM) tự động, số hóa, cụ thể hóa mô hình thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), phân tầng không phận 3D và tích hợp trạm cất hạ cánh (Vertiport cho eVTOL và Droneport cho UAV) vào quy hoạch đô thị. DOI: http://doi.org/10.64588/jc.04.08.2026
TÁC GIẢ:
TS Đinh Quang Toàn*, TS Nguyễn Thị Thu Hường
Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải
*Email: toandq@utt.edu.vn
THÔNG TIN BÀI BÁO
Chuyên mục: Khoa học công nghệ
Ngày nhận bài: 22/6/2026
Ngày sửa bài: 02/7/2026
Ngày chấp nhận đăng: 19/7/2026
Ngày xuất bản Online: 15/8/2026
Tác giả liên hệ: Email: toandq@utt.edu.vn
TÓM TẮT
Sự phát triển của phương tiện bay không người lái (UAV) đang hình thành ngành kinh tế không gian tầm thấp (LAE). Đối với Hà Nội, việc khai thác không gian dưới 1.000 m giúp giải quyết áp lực hạ tầng mặt đất. Trên cơ sở vận dụng các cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô 2026 (Luật số 02/2026/QH16), bài báo phân tích thực trạng, cơ hội và các rào cản về an toàn tĩnh không, an ninh quốc phòng. Nghiên cứu đề xuất khung chính sách quản lý bay tầm thấp (UTM) tự động, số hóa, cụ thể hóa mô hình thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox), phân tầng không phận 3D và tích hợp trạm cất hạ cánh (Vertiport cho eVTOL và Droneport cho UAV) vào quy hoạch đô thị. Lộ trình thực hiện hai giai đoạn (2026 - 2030 và 2030 - 2045) cung cấp luận cứ khoa học nhằm phát triển kinh tế số, logistics thông minh cho Thủ đô, dự kiến giảm 30% thời gian vận chuyển nội đô và tạo 5.000 việc làm công nghệ cao vào năm 2030.
Từ khóa: Kinh tế không gian tầm thấp; quản lý bay tầm thấp (UTM); Luật Thủ đô 2026; phương tiện bay không người lái (UAV); mô hình Sandbox.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Quốc hội. Luật Phòng không, Luật số 49/2024/QH15 ngày 27/11/2024.
[2] Quốc hội. Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo, Luật số 93/2025/QH15 ngày 27/6/2025.
[3] Quốc hội. Luật Hàng không dân dụng Việt Nam, Luật số 130/2025/QH15 ngày 10/12/2025.
[4] Quốc hội. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật số 144/2025/QH15 ngày 11/12/2025.
[5] Quốc hội. Luật Thủ đô, Luật số 02/2026/QH16 ngày 23/4/2026.
[6] Quốc hội. Luật sửa đổi, bổ sung Luật Tần số vô tuyến điện, Luật số 09/2022/QH15 ngày 09/11/2022.
[7] Chính phủ. Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng không nhân dân, Nghị định số 198/2025/NĐ-CP ngày 08/7/2025.
[8] Chính phủ. Quy định về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác, Nghị định số 288/2025/NĐ-CP ngày 05/11/2025.
[9] Bộ Quốc phòng. Quy định về trọng điểm phòng không nhân dân, Thông tư số 30/2025/TT-BQP ngày 15/5/2025.
[10] Chính phủ. Quy định về quản lý độ cao chướng ngại vật hàng không và các trận địa quản lý, bảo vệ vùng trời tại Việt Nam, Nghị định số 32/2016/NĐ-CP ngày 06/5/2016.
[11] Bộ Xây dựng. Ban hành sửa đổi 1:2025 QCVN 07:2023/BXD Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật..., Thông tư số 42/2025/TT-BXD ngày 09/12/2025.
[12] Biển Ngọc. Quản lý bay tầm thấp: Từ “nới cho bay” sang kiểm soát bằng công nghệ. Báo Xây dựng, ngày 30/12/2025. Internet: https://baoxaydung.vn/quan-ly-bay-tam-thap-tu-noi-cho-bay-sang-kiem-soat-bang-cong-nghe-192251230161130714.htm (truy cập: tháng 01/2026).
[13] Nguyễn Thị Hải Hằng. Phát triển kinh tế tầm thấp và UAV không chỉ là xu thế, mà đã trở thành yêu cầu chiến lược của quốc gia. Báo cáo Hội thảo Khoa học Quốc gia về Hàng không và Vũ trụ, Hà Nội, ngày 24/11/2025. Internet: https://vneconomy.vn/phat-trien-kinh-te-tam-thap-va-uav-phai-la-cau-chuyen-cua-quoc-gia.htm (truy cập: tháng 02/2026).
[14] Báo Quân đội Nhân dân. Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội quản lý hoạt động bay có độ cao dưới 200 m, ngày 15/01/2026. Internet: https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/tin-tuc/bo-tu-lenh-thu-do-ha-noi-quan-ly-hoat-dong-bay-co-do-cau-200m-1020877 (truy cập: tháng 02/2026).
[15] Minh Thu. Hà Nội thí điểm hành lang bay dọc sông Hồng để triển khai kinh tế tầm thấp. Tạp chí Hàng không. Internet: https://tapchihangkhong.vn/ha-noi-thi-diem-hanh-lang-bay-doc-song-hong-de-trien-khai-kinh-te-tam-thap-10917.html (truy cập: tháng 02/2026).
[16] Foina, A. G., Krainer, C., & Sengupta, R. An unmanned aerial traffic management solution for cities using an air parcel model. 2015 International Conference on Unmanned Aircraft Systems (ICUAS), pp. 1295-1300, IEEE, 2015.
[17] Jiang, T., Geller, J., Ni, D., & Collura, J. Unmanned aircraft system traffic management: Concept of operation and system architecture. International Journal of Transportation Science and Technology, vol. 5, no. 3, pp. 123-135, 2016.
[18] Pathiyil, L., Low, K., Soon, B. H., & Mao, S. Enabling Safe Operations of Unmanned Aircraft Systems in an Urban Environment: A Preliminary Study. The International Symposium on Enhanced Solutions for Aircraft and Vehicle Surveillance Applications (ESAVS), 2016.
[19] Hayat, S., Yanmaz, E., & Muzaffar, R. Survey on unmanned aerial vehicle networks for civil applications: A communications viewpoint. IEEE Communications Surveys & Tutorials, vol. 18, no. 4, pp. 2624-2661, 2016.
[20] Vattapparamban, E., Güvenç, İ., Yurekli, A. İ., Akkaya, K., & Uluağaç, S. Drones for Smart Cities: Issues in Cybersecurity, Privacy, and Public Safety. 2016 International Wireless Communications and Mobile Computing Conference (IWCMC), pp. 216-221, 2016.
[21] Prevot, T., Rios, J., Kopardekar, P., et al. UAS traffic management (UTM) concept of operations to safely enable low altitude flight operations. 16th AIAA Aviation Technology, Integration, and Operations Conference, Washington, D.C, 2017.
[22] Stöcker, C., Bennett, R., Nex, F., Gerke, M., & Zevenbergen, J. Review of the current state of UAV regulations. Remote Sensing, vol. 9, no. 5, 2017.
[23] Mohamed, N., Al-Jaroodi, J., Jawhar, I., Idries, A., & Mohammed, F. Unmanned aerial vehicles applications in future smart cities. Technological Forecasting and Social Change, 2018.
[24] Zhou, Z., Feng, J., Zhang, C., Chang, Z., Zhang, Y., & Huq, K. M. S. SAGECELL: Software-Defined Space-Air-Ground Integrated Moving Cells. IEEE Communications Magazine, vol. 56, no. 8, pp. 92-99, 2018.
[25] Nguyen Dinh, D., & Rohacs, J. The drone-following models in smart cities. 2018 IEEE 59th International Scientific Conference on Power and Electrical Engineering of Riga Technical University (RTUCON), pp. 1-6, IEEE, 2018.
[26] Nguyen Dinh, D. Developing Models for Managing Drones in the Transportation System in Smart Cities. Electrical, Control and Communication Engineering, vol. 15, no. 2, pp. 71-78, 2019.
[27] Marchese, M., Moheddine, A., & Patrone, F. IoT and UAV Integration in 5G Hybrid Terrestrial-Satellite Networks. Sensors (Basel), vol. 19, no. 17, 2019.
[28] Lin, X. et al. Mobile Network-Connected Drones: Field Trials, Simulations and Design Insights. IEEE Vehicular Technology Magazine, vol. 14, no. 3, pp. 115-125, 2019.
[29] Kishore, S., Rogan, N., Aman Pandey, S., Nagasudhan, N., & Vikram Raj, K. IoT based unmanned aerial vehicle for mobile monitoring and management of municipal solid waste (MSW) landfill sites and air quality index (AQI). International Journal of Scientific and Technology Research, vol. 8, no. 11, pp. 3671-3678, 2019.
[30] Mirzaeinia, A., Bradley, S., & Hassanalian, M. Drone-station matching in smart cities through Hungarian algorithm: power minimization and management. AIAA Propulsion and Energy Forum, 2019.
[31] Bera, B., Chattaraj, D., & Das, A. K. Designing secure blockchain-based access control scheme in IoT-enabled Internet of Drones deployment. Computer Communications, vol. 153, pp. 229-249, 2020.
►Xem bài báo tại đây
