Sở Xây dựng TP.HCM cho biết, quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng đô thị trên địa bàn hiện tồn tại nhiều điểm chưa thống nhất, gây khó khăn trong công tác quản lý quy hoạch. Mới đây, Sở Xây dựng TP.HCM đã có văn bản gửi Sở Tài chính về việc rà soát, xử lý khó khăn, vướng mắc do mâu thuẫn giữa các loại quy hoạch.
Sở Xây dựng Thành phố cho biết, quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch xây dựng đô thị tại TP.HCM hiện tồn tại nhiều điểm chưa thống nhất, gây khó khăn trong công tác quản lý quy hoạch.
Cụ thể, hai loại quy hoạch này khác nhau về thời kỳ và đơn vị lập quy hoạch. Quy hoạch sử dụng đất lập cho giai đoạn 10 năm (kế hoạch 5 năm), theo ranh giới hành chính; trong khi quy hoạch xây dựng đô thị có tầm nhìn dài hạn 20 năm, ngắn hạn 5-10 năm và phạm vi không hoàn toàn theo đơn vị hành chính.
Bên cạnh đó là sự không đồng bộ giữa quy hoạch kinh tế - xã hội và quy hoạch đô thị. Trước khi có Luật Quy hoạch 2017, TP.HCM có quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội riêng và quy hoạch chung xây dựng đô thị.
Hiện nay hai quy hoạch này vẫn chưa đồng bộ, “vênh nhau” về mục tiêu và đặc biệt là khung thời gian nghiên cứu, dẫn đến giai đoạn 2030-2040, quy hoạch đô thị thiếu cơ sở về chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Việc thiếu sự thống nhất này khiến các định hướng phát triển của TP không ăn khớp giữa các quy hoạch, gây lãng phí nguồn lực và khó khăn cho quản lý.
Đáng lưu ý, quy hoạch vùng TP.HCM (vùng kinh tế trọng điểm phía Nam) phê duyệt năm 2018 cũng có nội dung định hướng chưa được tích hợp hiệu quả vào các quy hoạch TP.HCM.
Một vấn đề khác là chồng chéo giữa quy hoạch chuyên ngành và quy hoạch đô thị. Bên cạnh các quy hoạch tổng thể, TP.HCM còn chịu sự chi phối của nhiều quy hoạch ngành và kỹ thuật (giao thông, hạ tầng, du lịch...). Việc tích hợp các quy hoạch này theo Luật Quy hoạch còn chồng chéo hoặc mâu thuẫn với quy hoạch đô thị chung.
Ngoài ra, hiện chưa có quy định rõ ràng để đánh giá sự phù hợp của dự án với quy hoạch, đặc biệt ở bước chấp thuận chủ trương đầu tư, điều này dẫn đến việc lúng túng và làm chậm quá trình phê duyệt dự án do phải rà soát qua nhiều quy hoạch chồng chéo.
Đặc biệt là khó khăn khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp tất yếu dẫn đến địa phương sẽ có hàng loạt khó khăn vướng mắc về công tác quy hoạch.
Để tháo gỡ các vướng mắc và bảo đảm việc quản lý quy hoạch tại TP.HCM đúng pháp luật hiện hành, Sở Xây dựng đề xuất cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp.
Trước tiên là rà soát, điều chỉnh đồng bộ các quy hoạch liên quan. Đồ án điều chỉnh Quy hoạch chung TP đến năm 2040, tầm nhìn 2060 đã được Thủ tướng phê duyệt, Sở Xây dựng sẽ tham mưu UBND TP điều chỉnh tất cả các đồ án quy hoạch phân khu, quy hoạch ngành quan trọng đối chiếu với quy hoạch chung đô thị và quy hoạch vùng hiện có.
“Những điểm mâu thuẫn (về chỉ tiêu đất đai, không gian phát triển, mạng lưới hạ tầng...) phải được thống kê và đề xuất phương án điều chỉnh”, Sở Xây dựng nêu rõ.
Đồng thời cần hoàn thiện khung pháp lý về quy hoạch đô thị, đất đai; ban hành hướng dẫn cụ thể về tiêu chí “phù hợp quy hoạch"; tích hợp hệ thống dữ liệu và tăng cường công khai thông tin quy hoạch; xác định cơ chế đặc thù cho TP.HCM trong công tác quy hoạch; nâng cao năng lực quản lý quy hoạch và phối hợp liên ngành; bố trí nguồn lực thực hiện quy hoạch…
Theo Nghị quyết số 60 của Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII, Trung ương thống nhất chủ trương sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh cả nước còn 34 đơn vị, gồm 28 tỉnh và 6 thành phố trực thuộc Trung ương. Trong đó, hợp nhất tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu, tỉnh Bình Dương và TP.HCM; lấy tên là TP.HCM, trung tâm chính trị - hành chính đặt tại TPHCM.
Mới đây, ngày 17/6, tại Hội thảo khoa học “Tầm nhìn quy hoạch và các động lực phát triển kinh tế của TP.HCM mới” do Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM phối hợp Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH) tổ chức, các chuyên gia cho rằng, việc tái cấu trúc đơn vị hành chính cấp tỉnh đang mở ra một cơ hội lịch sử để kiến tạo một “TP.HCM mới”, với diện mạo không gian và địa giới mới.
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, “chúng ta cần một chiến lược quy hoạch bài bản, dài hạn”, GS. TS Sử Đình Thành - Giám đốc Đại học Kinh tế TP.HCM nhấn mạnh.
Cụ thể hơn, TS Lê Quốc Hùng - Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Đô thị và Nông thôn Quốc gia (Bộ Xây dựng) cho rằng, TP.HCM mới cần những động lực tăng trưởng mang tính đột phá, trong đó nổi bật là phát triển cụm ngành điện gió, xây dựng hệ sinh thái logistics hiện đại và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Các động lực này phải được hỗ trợ đồng bộ từ hạ tầng vật lý đến hạ tầng số, tạo nền tảng cho tăng trưởng xanh và kinh tế số.
Ở một góc nhìn khác, GS.TS Nguyễn Trọng Hoài - Tổng biên tập Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh châu Á nhận định, để TP.HCM mới phát triển bền vững và giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế, việc tháo gỡ điểm nghẽn trong chuỗi cung ứng là yêu cầu cấp thiết. Thành phố cần đầu tư mạnh mẽ vào hệ thống cảng cạn (ICD), phát triển logistics số và xây dựng mạng lưới cảng biển kết nối đa phương thức từ nội đô đến các vùng kinh tế trọng điểm.
Việc mở rộng ra biển, đặc biệt là khai thác tiềm năng khu vực Cái Mép - Thị Vải, sẽ tạo điều kiện để Thành phố trở thành trung tâm logistics biển, trung tâm năng lượng, cảng công nghiệp và điểm đến du lịch đường sông quan trọng.
Ngoài ra, TP. Hồ Chí Minh cần hướng đến xây dựng khu Trung tâm thương mại tài chính (CBD) gắn với mô hình Trung tâm Tài chính quốc tế (IFC), học hỏi kinh nghiệm từ các đô thị toàn cầu như Tokyo, Singapore và Kuala Lumpur.
“Điều này đòi hỏi sự phát triển đồng bộ của hệ sinh thái dịch vụ, hạ tầng giao thông, nhà ở và chất lượng sống để hình thành một trung tâm tài chính hiện đại, có khả năng cạnh tranh trong khu vực và quốc tế”, GS.TS Nguyễn Trọng Hoài nhấn mạnh.
