Đất bãi bồi ven sông, ven biển là nguồn tài nguyên đặc thù, vừa mang lại tiềm năng phát triển kinh tế, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro do biến động tự nhiên. Việc tinh gọn mô hình chính quyền địa phương còn 2 cấp (tỉnh - xã) đã trao cho chính quyền cấp xã vai trò “tuyến đầu” trong quản lý, khai thác và bảo vệ loại đất này. 
Bãi bồi ven sông, ven biển hình thành từ quá trình bồi tụ phù sa, mở ra quỹ đất mới cho sản xuất, phát triển du lịch sinh thái, nuôi trồng thủy sản. Song song, đây cũng là khu vực thường xuyên bị sạt lở, xói mòn, biến động nhanh, đe dọa đời sống người dân và công trình hạ tầng ven bờ.
Chính vì tính chất đặc biệt này, quản lý đất bãi bồi luôn được coi là một trong những nhiệm vụ trọng yếu, gắn liền với an toàn dân sinh và phát triển bền vững.
Tại khoản q mục 1, điều 14, Nghị định 151/2025/NĐ-CP quy định trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc quản lý đất bãi bồi ven sông, ven biển thuộc địa bàn; điều tra, khảo sát, theo dõi, đánh giá quỹ đất bãi bồi ven sông, ven biển thường xuyên được bồi tụ hoặc thường bị sạt lở để có kế hoạch khai thác, sử dụng quy định tại điểm a khoản 2 và khoản 4 Điều 191 Luật Đất đai.
Tra cứu Điều 191. Đất bãi bồi ven sông, ven biển:
2. Việc quản lý, sử dụng đất bãi bồi ven sông, ven biển thực hiện theo quy định sau đây:
a) Đất bãi bồi ven sông, ven biển thuộc địa bàn quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thành phố thuộc thành phố trực thuộc trung ương nào thì do UBND cấp huyện đó quản lý;
b) Đất bãi bồi ven sông, ven biển được Nhà nước giao, cho thuê đối với tổ chức kinh tế, cá nhân, người gốc Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
3. Nhà nước có trách nhiệm lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để đưa đất bãi bồi ven sông, ven biển vào sử dụng.
4. UBND cấp huyện có trách nhiệm điều tra, khảo sát, theo dõi, đánh giá quỹ đất bãi bồi ven sông, ven biển thường xuyên được bồi tụ hoặc thường bị sạt lở để có kế hoạch khai thác, sử dụng. Cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, quyết định giao đất, cho thuê đất bãi bồi ven sông, ven biển thường xuyên được bồi tụ hoặc thường bị sạt lở cho người có nhu cầu.
5. Việc sử dụng đất bãi bồi ven sông, ven biển dựa trên nguyên tắc bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học, bảo vệ môi trường, phòng, chống sạt, lở lòng, bờ, bãi sông và phòng chống thiên tai.
Như vậy trước đây, theo Luật Đất đai, trách nhiệm quản lý đất bãi bồi ven sông, ven biển thuộc về UBND cấp huyện thì nay, khi bộ máy chính quyền rút gọn còn 2 cấp, UBND cấp xã được trao trách nhiệm: Điều tra, khảo sát, theo dõi, đánh giá tình hình bồi tụ, sạt lở đất bãi bồi trên địa bàn; Lập danh mục quỹ đất bãi bồi, báo cáo lên cấp tỉnh; Đề xuất phương án khai thác, sử dụng hợp lý, phù hợp với quy hoạch; Giám sát, xử lý các hành vi lấn chiếm, sử dụng sai mục đích; Phối hợp với các sở, ngành trong xây dựng kè chống sạt lở, trồng rừng ngập mặn, phát triển du lịch sinh thái.
So với trước, quy trình quản lý đã rút ngắn một cấp trung gian, giúp địa phương xử lý nhanh hơn các tình huống khẩn cấp như sạt lở hay lấn chiếm đất.
Trong bối cảnh mới, chính quyền xã trở thành “tai mắt” tại chỗ, nắm sát biến động thực địa. Việc quản lý trực tiếp giúp xã:
- Chủ động giám sát: kịp thời phát hiện, báo cáo và xử lý vi phạm, hạn chế tình trạng đất bãi bồi bị chiếm dụng trái phép.
- Bám sát thực tế: cập nhật thường xuyên biến động về diện tích, ranh giới, tình trạng sử dụng để có kế hoạch sử dụng đất phù hợp.
- Huy động cộng đồng: tuyên truyền, vận động người dân tham gia bảo vệ bờ sông, bờ biển; gắn khai thác đất bãi bồi với sinh kế bền vững.
- Làm cầu nối: phối hợp chặt chẽ với cấp tỉnh và các sở ngành trong triển khai dự án hạ tầng phòng chống sạt lở, trồng rừng phòng hộ, phát triển du lịch ven biển.
Dù được trao thẩm quyền, nhiều xã hiện nay vẫn gặp khó khăn về nguồn lực và nhân sự. Công tác điều tra, đo đạc, đánh giá đất bãi bồi đòi hỏi kiến thức chuyên môn, trong khi cán bộ địa chính xã thường kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực. Để xã thực sự phát huy vai trò mới, cần tăng cường nguồn lực, đào tạo cán bộ và cơ chế phối hợp đồng bộ với cấp tỉnh. Chỉ khi đó, quỹ đất đặc thù này mới được quản lý hiệu quả, vừa phục vụ phát triển kinh tế vừa bảo đảm an toàn bền vững cho cộng đồng.
