Có 2 vấn đề lớn khiến nhiều người dân lo lắng khi triển khai giao thông xanh ở nội đô Hà Nội (và có lẽ cũng là nỗi lo lắng của nhiều khu đông dân cư khác trên cả nước), một là phụ tải điện tăng đột biến khi phải sạc điện cho hàng trăm ngàn phương tiện cùng một thời điểm, hai là hệ thống trạm sạc điện trên một địa bàn đông dân, chật hẹp, "quý đất hơn vàng" kia sẽ được giải quyết như thế nào? 
Theo lộ trình Thủ tướng Chính phủ yêu cầu, từ tháng 7/2026, xe máy chạy xăng sẽ không được phép lưu thông trong vành đai 1 Hà Nội, bao gồm phần lớn diện tích 4 quận cũ vùng lõi Thủ đô là Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa, Hai Bà Trưng. Xa hơn nữa, từ ngày 01/01/2028, ngoài cấm xe gắn máy chạy xăng dầu, ôtô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch cũng bị hạn chế trong khu vực vành đai 1 và vành đai 2; đến năm 2030 áp dụng với toàn bộ phương tiện cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong phạm vi vành đai 3…
Có 2 vấn đề lớn khiến nhiều người dân lo lắng nhất, một là phụ tải điện tăng đột biến khi phải sạc điện cho hàng trăm ngàn phương tiện cùng một thời điểm, hai là hệ thống trạm sạc điện trên một địa bàn đông dân, chật hẹp, "quý đất hơn vàng" kia sẽ như thế nào?
Tuy nhiên, các nhà hoạch định chiến lược giao thông xanh không những ở Việt Nam mà trên thế giới đã và đang thực hiện những giải pháp có hiệu quả đáng khích lệ, trong đó có Trạm đổi pin cho xe điện.
Khai thác thảm họa “đường cong con vịt”
Hẳn nhiều người đã biết một thảm họa hy hữu về phụ tải tiêu thụ điện năng xảy ra hồi tháng 4/2025 trên diện rộng khiến hệ thống tàu điện ngầm của thủ đô Tây Ban Nha và của Bồ Đào Nha, các sân bay quốc tế Barajas của Madrid và Humberto Delgado của Lisbon đã phải dừng hoạt động đột ngột trong 13 giờ.
Khi phân tích nguyên nhân, các chuyên gia thấy có một trùng hợp khá đặc biệt, tại thời điểm đó, tất cả các nhà máy điện hạt nhân và nhà máy khí chu trình kết hợp của Tây Ban Nha đều ngừng hoạt động, trong khi các nguồn năng lượng tái tạo vẫn có thể cung cấp điện…
Điểm trùng hợp đặc biệt ấy là một đầu mối quan trọng để tìm ra nguyên nhân của sự cố hy hữu này. Các chuyên gia đặt câu hỏi, phải chăng có thể do mất cân bằng đột ngột phụ tải, hoặc sự cố dao động tần số lớn của lưới điện kéo dài thành một quá trình, tác động hệ thống bảo vệ tự động gây ra sự cố rã lưới trong tình trạng độ linh hoạt của hệ thống chưa thực sự đáp ứng kiểu phản ứng nhanh? Thời điểm ngắt mạch chính là lúc điện mặt trời phát cao, sau đó đột ngột sụt giảm rất nhanh - một trong những nguyên nhân mất ổn định hệ thống, khi các nguồn điện nền không kịp phản ứng.
Sự thất thường, thiếu ổn định của điện mặt trời hoàn toàn có thể gây thảm họa tương tự cho hệ thống điện của bất cứ quốc gia mất cảnh giác nào đã được các chuyên gia đặt tên là hiệu ứng “đường cong con vịt”, bởi lẽ khi vẽ đồ thị cho một ngày tiêu biểu (tiêu thụ điện thấp), hình dáng đồ thị cho thấy phụ tải còn lại rất thấp vào giữa trưa, sau đó là tăng nhanh vào buổi tối (khi mất nguồn phát từ điện mặt trời). Đồ thị trông giống như đường cong của lưng một con vịt.
Thế nhưng thảm họa “đường cong con vịt” hoàn toàn vô hại đối với hệ thống pin lưu trữ điện và thậm chí còn mang lại lợi ích không nhỏ. Bởi lẽ, điện là một loại hàng hóa rất đặc biệt, khi sản xuất ra, tung lên lưới rồi, nếu không có người dùng sẽ như ném tiền qua cửa sổ. Nhưng nếu được lưu trữ trong pin sạc thì lại khác... Vì vậy, có thể nhận xét, pin lưu trữ điện chính là khắc tinh của sự thất thường, thiếu ổn định của điện mặt trời.
Pin lưu trữ sẽ được sạc khi điện mặt trời thừa công suất và được sử dụng vào nhiều mục tiêu khác nhau trong cuộc sống, trong đó có các phương tiện giao thông xanh.
Cuộc đua sản xuất pin lưu trữ điện
Nhìn thấy xu thế tất yếu của thị trường giao thông xanh tại Việt Nam, nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đã không ngại đổ tiền của vào lĩnh vực sản xuất pin lưu trữ điện.
Mới đây nhất, tháng 7/2025, một công ty con của Tập đoàn Hòa Phát là Công ty CP Cơ khí xây dựng thương mại Đại Dũng đã đại diện cho liên danh các nhà đầu tư có văn bản gửi UBND TP.HCM đề xuất đầu tư nhà máy sản xuất pin lưu trữ điện tại Khu công nghệ cao thành phố. Địa điểm được đề xuất đầu tư là Khu công nghệ cao TP.HCM với nhu cầu sử dụng đất khoảng 12 - 15 ha dùng để xây dựng nhà máy, khu văn phòng, nhà kho và trung tâm nghiên cứu. Tổng vốn đầu tư dự án khoảng 850 triệu USD, thời gian triển khai dự kiến bắt đầu từ năm 2026 và hoàn thành vào năm 2028.
Đối tác quốc tế liên danh là Công ty TNHH Cục công trình số 8 xây dựng Trung Quốc (CCEED) hợp tác với Công ty Smart Tech Group Vietnam (STG VN), trực thuộc Smart Tech Group Inc tại Hoa Kỳ.
Liên danh đề xuất đầu tư dự án nhà máy sản xuất pin lưu trữ điện phục vụ cho công nghiệp và khu vực dân dụng với công suất thiết kế dự kiến 5 GWh giai đoạn 1 và có thể nâng công suất trong các giai đoạn tiếp theo. Ngoài ra, nhà máy còn cung cấp, chuyển giao các giải pháp phần mềm công nghiệp, nghiên cứu phát triển pin, robot, kỹ thuật tàu điện đô thị...
Nhìn xa trông rộng hơn, ngay từ tháng 12/2021, Tập đoàn Vingroup đã khởi công giai đoạn 1 của Nhà máy sản xuất pin VinES tại Khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh) có diện tích 8 ha và vốn đầu tư 3.784 tỷ đồng. Nhà máy cung cấp pin Lithium cho ôtô điện và bus điện của VinFast, hiện đã đi vào hoạt động ổn định.
Tháng 11/2022, VinES hợp tác với Công ty Gotion, Inc. triển khai Dự án Nhà máy sản xuất cell pin LFP tại lô CN4-5 Khu kinh tế Vũng Áng. Dự án có vốn đầu tư gần 6.329 tỷ đồng, trên diện tích 14 ha, với công suất thiết kế 5 GWh/năm, tương đương khoảng 30 triệu cell pin/năm, trở thành nhà máy sản xuất pin LFP đầu tiên tại Việt Nam…
Ngoài ra, tham gia cuộc đua sản xuất pin lưu trữ điện ở Việt Nam còn có nhiều gương mặt khác, như Nhà máy sản xuất và lắp ráp pin Lithium-ion LiFePO4 thuộc Công ty CP Công nghệ Pin Xing Heng được đặt tại Sóc Sơn, Hà Nội; Nhà máy Exquisite Power Việt Nam thuộc Tập đoàn Highpower Technology tại Hải Phòng; Công ty Pin Fuji Việt Nam; Tập đoàn Hóa chất Đức Giang; Ắc quy Tia Sáng…
Với nguồn cung pin sạc dự kiến hùng hậu như vậy, cuộc cách mạng giao thông xanh của Việt Nam hy vọng sẽ có những bước đột phá mới.
Đâu đâu cũng có trạm đổi pin…
Hiện nay, cả nước đang có khoảng 17 nghìn cây xăng được phân bố đồng đều theo các khu vực dân cư. Nhiều người không khỏi lo lắng khi có pin rồi, liệu các trạm đổi pin có thuận lợi hơn?
Thật may mắn, trạm đổi pin là một dịch vụ đơn giản hơn rất nhiều so với các cây xăng dầu. Diện tích chiếm đất nhỏ gọn, thời gian đổi pin thực hiện nhanh, quản lý tự động... khiến cho bất cứ hộ dân nào có điều kiện đều có thể hợp tác với nhà sản xuất để cung ứng dịch vụ này.
Chẳng thế mà theo lịch trình được định sẵn, tháng 10/2025 tới, VinFast ra mắt xe máy điện phiên bản đổi pin và bắt đầu triển khai một chương trình hành động chưa từng có, đó là mở 1 nghìn trạm đổi pin đầu tiên từ tháng 10/2025, mở rộng lên 50 nghìn trạm trong năm 2025, tiến tới mục tiêu là 150 nghìn trạm trên toàn quốc.
Việc quy hoạch mạng lưới đổi pin này so với hệ thống khoảng 17 nghìn cây xăng, dầu hiện nay trên toàn quốc quả là một con số đầy ấn tượng.
Theo thông báo, mỗi viên pin có dung lượng 1,5kWh, cho khả năng di chuyển 85 km (điều kiện gần như lý tưởng) sau mỗi lần sạc đầy. Mức phí thuê 200 nghìn đ/tháng cho mỗi viên và có thể sạc tại nhà. Khi đổi pin tại trạm, người dùng cần trả phí 9 nghìn đ/pin (đã sạc điện). Cộng các chi phí lại thì việc sử dụng xe điện sẽ ngang hoặc rẻ hơn so với xe xăng, đặc biệt với những người có nhu cầu di chuyển nhiều.
Một đối thủ nặng ký là TMT Motors - nhà phân phối xe Wuling, một thương hiệu xe của Trung Quốc, độc quyền sản xuất, lắp ráp và phân phối các dòng ôtô điện Wuling tại Việt Nam. Cuối tháng 7/2025, doanh nghiệp này cho biết sẽ mở bán 5 mẫu xe máy điện vào quý IV tới, đồng thời xây dựng hệ thống trạm sạc và đổi pin công cộng.
Theo thông tin từ báo Dân trí, Hãng xe điện sớm triển khai mô hình trạm đổi pin tự động tại Việt Nam là Selex Motor. So với các thương hiệu xe máy điện trên thị trường, Selex là một cái tên không quá nổi bật, do ít sản phẩm và hãng này chủ yếu tập trung vào nhóm khách hàng là tài xế chở khách hay chở hàng. Từ tháng 4/2023, Selex Motor đã triển khai các trạm đổi pin và đến nay có khoảng 90 trạm, nhưng chỉ lắp đặt tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng…
Trở lại 2 vấn đề lớn đã và đang khiến nhiều người dân lo lắng nhất khi triển khai giao thông xanh ở nội đô Hà Nội (và có lẽ cũng là nỗi lo lắng của nhiều khu đông dân cư khác trên cả nước), một là phụ tải điện tăng đột biến khi phải sạc điện cho hàng triệu phương tiện cùng một thời điểm, hai là hệ thống trạm sạc điện trên một địa bàn đông dân, chật hẹp, "quý đất hơn vàng" kia sẽ được giải quyết như thế nào?
Câu trả lời duy nhất khả thi hiện nay là triển khai rộng rãi trạm đổi pin. Đồng thời ghi nhận và dành nhiều hy vọng cho chương trình hành động "vô tiền khoáng hậu" 150 nghìn trạm đổi pin trên toàn quốc của VinFast trong tương lai.
