Tu bổ, phục hồi quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo

Nghiên cứu các giá trị di sản văn hóa phi vật thể gắn với quần thể di tích

Theo Quyết định, phạm vi nghiên cứu lập quy hoạch bao gồm các địa bàn: phường An Khê, xã Cửu An, Ya Hội, Kông Bơ La và Kông Chro, tỉnh Gia Lai. 

Quy mô lập quy hoạch có tổng diện tích 66,55 ha; trong đó, diện tích khoanh vùng Khu vực bảo vệ I và II của quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo khoảng 46,55 ha. Đồng thời, bổ sung khoảng 20 ha vào Khu vực bảo vệ II nhằm tạo dư địa không gian phù hợp cho việc phát huy giá trị, tổ chức các hoạt động bảo tồn, trưng bày, khai thác du lịch và phát triển dịch vụ liên quan. 

Đối tượng nghiên cứu lập quy hoạch được xác định toàn diện, gồm các giá trị nổi bật về lịch sử, văn hóa, kiến trúc - nghệ thuật và thẩm mỹ của toàn bộ các điểm di tích thành phần. Quy hoạch cũng xem xét không gian cảnh quan thiên nhiên, yếu tố môi trường sinh thái xung quanh và các khu vực cảnh quan phụ cận có liên quan bao quanh di tích. 

Một điểm nhấn quan trọng là nhiệm vụ lập quy hoạch đưa vào nghiên cứu các giá trị di sản văn hóa phi vật thể gắn với quần thể di tích như lễ hội, văn hóa tín ngưỡng, truyền thuyết dân gian, phong tục tập quán của cộng đồng cư dân địa phương; các công trình văn hóa, tôn giáo, tín ngưỡng và không gian sinh sống của người dân trong vùng di tích. 

Bên cạnh đó, nhiệm vụ lập quy hoạch cũng chú trọng đánh giá công tác quản lý, bảo vệ di tích; thực trạng đầu tư xây dựng và phát huy giá trị di tích; điều kiện tự nhiên, hạ tầng kỹ thuật, kinh tế - xã hội, dân cư, môi trường; thực trạng hoạt động du lịch trong khu vực. Các thể chế, chính sách cũng như các quy hoạch, kế hoạch, dự án liên quan trên địa bàn nghiên cứu cũng là nội dung cần được rà soát nhằm bảo đảm tính đồng bộ. 

Quy hoạch cũng xác định vai trò và mối liên hệ của quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo với các di tích khác trong khu vực và các địa điểm có giá trị đặc sắc trên địa bàn tỉnh, làm nền tảng để phát triển tuyến du lịch liên kết, mở rộng không gian trải nghiệm di sản. 

Xây dựng Tây Sơn Thượng Đạo trở thành trung tâm văn hóa, tín ngưỡng của Gia Lai

Mục tiêu lập quy hoạch nhằm bảo tồn, gìn giữ và phát huy bền vững giá trị của Di tích quốc gia đặc biệt quần thể di tích Tây Sơn Thượng Đạo, di tích duy nhất gắn liền với phong trào nông dân Tây Sơn ở khu vực Tây Nguyên, đồng thời là cầu nối giao lưu quan trọng giữa miền xuôi và miền Thượng trong tiến trình lịch sử. 

Quy hoạch được kỳ vọng tạo cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững; gìn giữ cho các thế hệ mai sau những giá trị nổi bật về văn hóa, lịch sử, cảnh quan tự nhiên; góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống người dân vùng di tích. 

Đặc biệt, việc phát huy và khai thác hiệu quả các giá trị của quần thể di tích hướng tới mục tiêu đưa Tây Sơn Thượng Đạo trở thành một trong những trung tâm văn hóa, tín ngưỡng quan trọng của tỉnh Gia Lai, đồng thời có giá trị tiêu biểu về du lịch văn hóa, địa chất, địa hình và gắn với các di tích khảo cổ học sơ kỳ đá cũ tại An Khê.  

Qua đó, tiếp tục lan tỏa truyền thống đoàn kết dân tộc Kinh - Ba Na, hình thành điểm đến hấp dẫn, tạo nguồn thu cho địa phương và góp phần tạo nguồn lực quay trở lại cho công tác bảo tồn di tích. 

Nhiệm vụ lập quy hoạch tập trung vào việc xác định yêu cầu nghiên cứu, khảo sát và đánh giá hiện trạng di tích. Trong đó, nội dung cốt lõi bao gồm: Đánh giá công tác bảo tồn, xác định các yếu tố gốc; đánh giá vị trí, điều kiện tự nhiên, cảnh quan, hiện trạng hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và môi trường. Đồng thời, làm rõ các đặc trưng và giá trị tiêu biểu của di tích, cũng như mối liên hệ của di tích với hệ thống di sản khác trong khu vực. 

Trên cơ sở đó, quy hoạch sẽ đề xuất định hướng bảo quản, tu bổ, phục hồi, đồng thời định hướng tổ chức không gian kiến trúc, cảnh quan, định hướng xây dựng công trình mới phù hợp; định hướng phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch bền vững; định hướng cải tạo, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật phục vụ bảo tồn và khai thác hiệu quả di sản.