1. Đặt vấn đề
1.1. Giới thiệu
Hiện nay, quá trình đô thị hóa nhanh chóng tại các đô thị ở Việt Nam và trên thế giới đang gây ra nhiều hệ lụy đối với tài nguyên nước ngầm, một nguồn tài nguyên quan trọng phục vụ cho sinh hoạt, sản xuất và cân bằng sinh thái đô thị. Một số vấn đề phát sinh trong đô thị bao gồm: suy giảm nghiêm trọng mực nước ngầm, gia tăng hiện tượng sụt lún đất và sạt lở nền móng, giảm khả năng tiêu thoát nước, và thiếu các giải pháp tái tạo nước ngầm. Trước những vấn đề này, việc nghiên cứu và ứng dụng giải pháp tunnel thấm ngấm, một mô hình công trình ngầm đa chức năng có khả năng thu gom, xử lý và dẫn truyền nước mưa vào tầng chứa nước, được xem là một hướng đi mới đầy tiềm năng trong việc khôi phục và cải thiện mực nước ngầm tại các đô thị. [1]
Trong bối cảnh hiện nay tại các đô thị lớn của Việt Nam như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng..., quá trình bê tông hóa bề mặt đang làm giảm khả năng thấm nước tự nhiên; tình trạng ngập úng cục bộ ngày càng gia tăng; mực nước ngầm suy giảm dẫn đến hiện tượng sụt lún đất; đồng thời, biến đổi khí hậu làm tăng tần suất các đợt mưa cực đoan. Từ thực trạng đó, việc nghiên cứu và ứng dụng các giải pháp hạ tầng mềm, xanh, thông minh và linh hoạt trở nên cấp thiết, nhằm hướng tới phát triển đô thị bền vững trong tương lai. [2]
1.2. Tổng quan
1.2.1. Tổng quan về các công trình nghiên cứu quốc tế
a) Tunnel thấm nước mưa ở các khu đô thị - Đức
Thiết kế và xây dựng: Hệ thống tunnel modular được đặt ngay dưới lòng đường, vỉa hè hoặc bãi đậu xe. Có thể mở rộng dài theo tuyến, định vị linh hoạt. Quy trình vận hành: Nước chảy vào tunnel sau khi lọc sơ qua bề mặt cứng, giữ lại cặn bẩn, sau đó ngấm dần qua đá rỗng và đất nền. Kiểm soát và bảo trì: ít phải vệ sinh thường xuyên, chủ yếu duy trì bộ lọc. Hiệu quả thực tế: hệ thống đã giúp ổn định và cải thiện mực nước ngầm, hỗ trợ cung cấp nước sạch và giảm thiểu ngập lụt.
Hệ thống tunnel thấm nước mưa tại Đức là một phần quan trọng và hiệu quả của giải pháp quản lý nước đô thị hiện đại: vừa chống ngập úng, vừa bổ sung mực nước ngầm, vừa cải thiện chất lượng nước và môi trường. [3]
b) Các giải pháp công trình thấm nước xuống lòng đất trong đô thị tại Hà Lan
Hà Lan là một trong những quốc gia có nhiều kinh nghiệm nhất trong việc quản lý nước và chống ngập lụt, do khoảng 1/3 diện tích lãnh thổ nằm dưới mực nước biển. Các giải pháp của quốc gia này mang tính toàn diện, bao gồm cả các công trình quy mô lớn và các biện pháp quản lý đô thị hiệu quả. Trong các khu vực đô thị, Hà Lan tập trung vào việc quản lý nước mưa ngay tại chỗ và cho phép nước thấm dần vào lòng đất, giảm tải cho hệ thống thoát nước truyền thống. Các giải pháp nổi bậc nhất của Hà Lan: Vườn mưa, vỉa hè và bề mặt thấm nước, hồ điều hòa và kênh thoát nước tự nhiên…
Tại Hà Lan, việc triển khai các giải pháp quản lý nước trong thực tế vẫn đang đối mặt với nhiều hạn chế và thách thức, như: không gian ngầm bị giới hạn, mực nước ngầm cao tiềm ẩn nguy cơ quá tải hệ thống; chất lượng nước mặt ảnh hưởng đến nguy cơ ô nhiễm đất; chi phí đầu tư và bảo trì cao; khó khăn trong việc tích hợp với quy hoạch đô thị cũ.
Việc đánh giá khả năng áp dụng mô hình tunnel thấm nước xuống lòng đất trong đô thị vào Việt Nam là một nghiên cứu có tính thực tiễn cao, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và gia tăng các hiện tượng ngập úng tại các thành phố lớn ở Việt Nam. [4] [5]
1.2.2. Tổng quan các đô thị tại Việt Nam
Thực trạng các vấn đề liên quan đến nước ngầm các đô thị Việt Nam hiện nay gặp phải như TP Hà Nội, tại khu vực nội thành mực nước ngầm đã giảm 5 - 10 m trong 20 năm qua, một số giếng khoan ở quận Cầu Giấy từng có mực nước ở độ sâu 15 - 20 m, nay đã tụt xuống trên 30 m, sụt lún cục bộ xảy ra ở nhiều khu vực do khai thác nước ngầm kết hợp với nền đất yếu.
Đối với TP.HCM theo số liệu của Sở TN&MT TP.HCM (2022), có tới hơn 80% nước sinh hoạt ở các quận ngoại thành đến từ nguồn nước ngầm. Mực nước ngầm giảm trung bình 1 - 1,5 m/năm tại các khu vực đang có hiện tượng sụt lún nền đất từ 0,5 - 1,5 cm/năm ở nhiều nơi và một phần do khai thác nước ngầm quá mức.
Ngoài ra, đối với các tỉnh, thành thuộc ĐBSCL phụ thuộc đến 90% vào nguồn nước ngầm do ô nhiễm nguồn nước mặt và xâm nhập mặn, nhiều khu vực ghi nhận tụt mực nước ngầm từ 10 - 25 m trong 10 năm, sụt lún nền đất diễn ra trên diện rộng có nơi đạt tới 2,5 - 3 cm/năm. [17]
Việt Nam hiện nay đã có một số công trình ngầm như hầm giao thông, đường metro, và tunnel kỹ thuật, nhưng tất cả đều không kết hợp chức năng thấm nước ngầm như giải pháp ở châu Âu hay Mỹ. Các ứng dụng hiện tại tập trung vào đường metro Thủ Thiêm, hệ thống đường hầm Tô Lịch đề xuất, và hạ ngầm hạ tầng kỹ thuật đô thị, nhưng không có chức năng thu lưu và thấm nước mưa xuống đất; [6] [7]
Hiện chưa có giải pháp tunnel chuyên dụng thấm nước ngầm ở đô thị tại Việt Nam. Tuy nhiên, với xu hướng hạ tầng xanh, chống ngập đô thị và phát triển không gian ngầm đa chức năng, mô hình này hoàn toàn có khả năng áp dụng trong tương lai.
2. Phương pháp nghiên cứu
2.1. Đối tượng và vật liệu cần nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu phù hợp để ứng dụng giải pháp tunnel thấm nước xuống lòng đất trong điều kiện đô thị vùng đồng bằng, vùng biển, vùng đồi núi tại Việt Nam.
Các vật liệu cần nghiên cứu khi ứng dụng giải pháp tunnel thấm nước xuống lòng đất trong đô thị tại Việt Nam: Vật liệu kết cấu module tunnel (nhựa tái chế, bê tông rỗng, geopolymer); Vật liệu lọc nước sơ cấp và lớp đệm. [8]
2.2. Cơ sở khoa học và khái niệm về các phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Cơ sở khoa học [18]
- Cơ sở thủy học và địa chất thủy văn: Đề cập đến các lĩnh vực khoa học kỹ thuật về nguyên lý tái nạp tầng chứa nước, mô hình cân bằng thủy văn đô thị, đặc tính địa chất - thủy văn;
- Cơ sở về kỹ thuật công trình xây dựng và về công nghệ tái nạp nước ngầm: các cơ sở để thiết kế tunnel, các công nghệ xử lý trước khi thấm như về kỹ thuật lọc sinh học, hệ thống lọc tầng, bể lắng;
- Cơ sở về mô hình hóa và giám sát thông minh: cụ thể về mô hình số mô phỏng quá trình nạp lại nước ngầm như phần mềm SWMM, MODFLOW, MIKE SHE, HEC-HMS… Hệ thống quan trắc mực nước ngầm;
- Cơ sở đô thị học và nguyên lý về hạ tầng xanh: hướng đến các cơ sở đô thị thấm (tích hợp công nghệ thấm nước qua đường hầm, bể ngầm và vật liệu thấm) kết hợp hạ tầng xanh;
- Cơ sở về chính sách và quản lý nguồn nước đô thị từ các khung chính sách và khuyến nghị từ tổ chức quốc tế như: World Bank, UNESCO-IHP… tại Việt Nam trên cơ sở quy hoạch Tài nguyên nước Quốc gia.
2.2.2. Phương pháp về khảo sát và thu thập dữ liệu
Áp dụng các phương pháp bao gồm các nội dung như: Hiện trạng đô thị cần nghiên cứu áp dụng, địa chất thủy văn khu vực đô thị, đo lượng mưa và dòng chảy trong phạm vi đô thị nghiên cứu, dữ liệu liên quan đến hạ tầng ngầm. Phương pháp hướng đến việc xác định các khu vực có tiềm năng thu nhận nước mưa, đánh giá hiện trạng hệ thống thoát nước và nguồn nước ngầm, phân tích đặc điểm địa chất, thủy văn, và thổ nhưỡng để thiết kế tunnel thấm, ước tính khả năng phục hồi mực nước ngầm nhờ ứng dụng công nghệ tunnel thấm nước. [15]
2.2.3. Phương pháp về nghiên cứu tài liệu
Thu thập, phân tích các tài liệu khoa học, báo cáo kỹ thuật, quy chuẩn, tiêu chuẩn trong và ngoài nước liên quan đến: Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại tunnel thấm ngấm; Hiện trạng khai thác, suy giảm và ô nhiễm mực nước ngầm tại đô thị; các công nghệ bổ cập nước ngầm đang được áp dụng trên thế giới. [9]
2.2.4. Phương pháp về dự báo
Áp dụng các phương pháp bao gồm các nội dung như: Phân tích đa yếu tố đô thị cần nghiên cứu áp dụng, mô hình hóa thủy văn địa chất khu vực đô thị nghiên cứu, phân tích chuỗi thời gian, sử dụng ảnh vệ tinh, hệ thống chỉ số nguy cơ. Phương pháp hướng đến việc xác định các vùng đô thị đang hoặc có nguy cơ bị suy giảm nghiêm trọng mực nước ngầm, phân vùng ưu tiên cho việc triển khai các công nghệ tăng cường thấm nước mưa xuống lòng đất, hướng tới xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quy hoạch hạ tầng nước ngầm thông minh. [16]
2.2.5. Phương pháp về mô phỏng
Xây dựng mô hình mô phỏng dòng thấm và sự di chuyển của nước từ tunnel vào tầng chứa nước ngầm bằng phần mềm (ví dụ: MODFLOW, HYDRUS...). Tính toán khả năng thấm ngấm, hiệu suất bổ cập nước ngầm và khả năng giảm dòng chảy bề mặt. Cấu trúc mô hình như sau:
- Không gian mô hình phân tầng theo chiều sâu:
+ Lớp 1: đất bề mặt (mềm, chưa bão hòa)
+ Lớp 2: lớp chứa tunnel thấm nước
+ Lớp 3: tầng chứa nước ngầm chính
Phần mềm MODFLOW hoàn toàn phù hợp để mô phỏng dòng thấm từ tunnel xuống tầng chứa nước ngầm. Mô hình này giúp: Tối ưu thiết kế hệ thống thấm; Dự báo ảnh hưởng thủy văn vùng lân cận; Xác định khả năng phục hồi tầng chứa nước; Kiểm soát nguy cơ ô nhiễm và quá tải bão hòa đất. [10] [11]
2.2.6. Phương pháp về phân tích và thiết kế kỹ thuật
- Đề xuất thiết kế tunnel thấm ngấm phù hợp với đặc điểm đô thị: vật liệu (vật liệu thấm lọc, cốt liệu nhẹ, vải địa kỹ thuật...), kích thước, độ sâu chôn lấp và khả năng tích trữ nước. Phân tích phương án tích hợp với hệ thống hạ tầng hiện hữu như vỉa hè, công viên, bãi xe ngầm... Nguyên tắc cơ bản trong phương pháp phân tích: [12]
+ Tăng cường khả năng thấm: Mục tiêu chính là khuyến khích nước mưa thấm trở lại lòng đất thay vì chảy tràn trên bề mặt hoặc đổ trực tiếp vào hệ thống thoát nước truyền thống;
+ Giảm tải cho hệ thống cống thoát nước hiện hữu: Giúp giảm nguy cơ ngập lụt cục bộ và quá tải hệ thống xử lý nước thải;
+ Bổ sung nước ngầm: Góp phần duy trì mực nước ngầm, chống sụt lún đất và bảo vệ nguồn nước sạch;
+ Cải thiện chất lượng nước: Quá trình thấm qua đất tự nhiên giúp lọc bỏ một số chất ô nhiễm trong nước mưa;
+ Tạo cảnh quan và giá trị sinh thái: Nhiều giải pháp còn tích hợp yếu tố cảnh quan xanh, mang lại lợi ích về môi trường và thẩm mỹ.
- Giải pháp đề xuất điển hình các lớp thiết kế kỹ thuật giải pháp tập trung vào việc tạo ra một kết cấu đa lớp dưới đáy tunnel:
+ Lớp lọc và phân phối nước
+ Lớp chứa và thấm nước
+ Lớp bảo vệ và ổn định;
- Cấu tạo điển hình:

2.3. Kinh nghiệm thực tế trên thế giới
- Các quốc gia dẫn đầu về giải pháp này gồm: Đức, Singapore, Nhật Bản, Mỹ, Trung Quốc, Đan Mạch:
Bảng 1. Thống kê các kết quả nghiên cứu đã thực hiện trên thế giới

2.4. Đề xuất quy trình thực hiện giải pháp tại đô thị Việt Nam [13]
2.4.1. Nghiên cứu và đánh giá nội dung chính hiện trạng đô thị được lựa chọn
- Lượng mưa trung bình và tần suất mưa lớn;
- Đặc điểm địa chất, thủy văn và khả năng thấm nước của lớp đất nền;
- Hiện trạng thoát nước đô thị và điểm thường xuyên ngập úng;
- Mức độ khai thác và suy giảm tầng nước ngầm;
- Vị trí phù hợp để đặt tunnel (khu đô thị, công viên, khu vực thấp trũng…).
2.4.2. Giải pháp thiết kế hệ thống tunnel thấm nước
- Đường hầm hoặc ống ngầm có cấu tạo từ vật liệu thấm nước hoặc được thiết kế để nước mưa có thể ngấm qua (như bê tông rỗng, gạch thấm nước, cấu kiện đục lỗ…);
- Các giếng thu nước và lớp lọc để ngăn rác, cặn bẩn;
- Hệ thống cảm biến đo lưu lượng, độ thấm, mực nước ngầm;
- Có thể kết hợp với hệ thống bẫy dầu/mỡ hoặc xử lý sơ bộ nước mưa.
2.4.3. Thử nghiệm mô hình & đánh giá tác động môi trường
- Đo hiệu quả thấm nước, tốc độ bổ cập mạch ngầm;
- Mô phỏng qua phần mềm (SWMM, MIKE URBAN, InfoWorks) để đánh giá khả năng ứng phó mưa lớn;
- Đánh giá tác động môi trường và xã hội: ảnh hưởng đến nước ngầm, sụt lún, ô nhiễm…
2.4.4. Triển khai giải pháp tổ chức xây dựng
- Thi công đào hầm ngầm theo kỹ thuật khoan kích hoặc hở;
- Lắp đặt các ống/hầm và lớp vật liệu thấm;
- Kết nối với hệ thống thoát nước mặt và giếng thu nước;
- Cải tạo cảnh quan bề mặt (công viên, đường phố) để giữ mỹ quan đô thị.
2.4.5. Quản lý vận hành & giám sát thông minh
- Gắn cảm biến đo lưu lượng, mực nước, chất lượng nước;
- Tích hợp hệ thống SCADA hoặc IoT để giám sát từ xa;
- Lập kế hoạch bảo trì định kỳ: hút bùn, làm sạch lớp lọc, kiểm tra kết cấu.
2.4.6. Đánh giá tính khả thi áp dụng quy trình
Việt Nam có địa hình và điều kiện địa chất - thủy văn rất đa dạng, nên tính khả thi thực hiện được quy trình này cần đánh giá theo vùng:
- Đô thị đồng bằng tính chất về địa hình thấp, bằng phẳng, cao độ thấp hơn mực nước biển như TP.HCM trung bình từ 1.5 - 2m. Về địa chất lớp bề mặt thường là sét pha bùn, sét dẻo cứng, lớp cát mịn xen kẽ ở tầng sâu từ 10 - 30 m. Về thủy văn có tầng chứa nước chính ở độ sâu 10 - 50 m, bị khai thác nhiều → dễ bị sụt lún và xâm nhập mặn.
Do vậy, tunnel thấm có thể áp dụng nếu thiết kế hệ thống lọc và dẫn nước đến tầng thấm tốt (ví dụ tầng cát dưới lớp sét); tuy nhiên, cần xử lý lớp sét chắn bề mặt và chống lún/sụt cho hầm ngầm. Cần kiểm tra kỹ nguy cơ ô nhiễm tầng chứa nước; mực nước ngầm thấp nên cần thiết kế để tăng thời gian lưu nước và điều tiết dòng thấm.
- Đô thị trung du và miền núi: Về địa hình đồi dốc, độ cao lớn, nước mưa thoát nhanh; địa chất chủ yếu là đá bazan, đá mẹ phong hóa, cát kết; về thủy văn có tầng thấm tự nhiên tốt nhờ nứt nẻ của đá và độ dốc lớn. Do vậy, sẽ phù hợp để xây dựng tunnel thấm cắt ngang các lớp đất đá có khả năng dẫn nước, khả năng bổ cập tầng nước ngầm tốt, ít bị ô nhiễm nhưng cần chống sạt lở, ổn định mái hầm trong mùa mưa;
- Đô thị ven biển: Về địa hình bán bằng phẳng, đồi thấp xen kẽ cát ven biển về địa chất lớp cát, cát pha sét, gần tầng chứa nước ngầm ven biển; về thủy văn tầng chứa nước ngầm thường bị xâm nhập mặn nếu khai thác quá mức.
Do vậy, cần thận trọng, vì tunnel thấm nếu không kiểm soát chất lượng nước mưa sẽ gây xâm nhập mặn sâu hơn; có thể triển khai ở khu vực cát kết, cách xa mép biển, dùng để tạo đệm thủy lực, đẩy lùi mặn; cần hệ thống tiền xử lý, lọc nước trước khi cho thấm.
2.5. Công cụ thiết bị đề xuất thực hiện giải pháp [14].
2.5.1. Khảo sát, đánh giá địa chất thủy văn
- Thiết bị khảo sát địa chất:
+ Máy khoan khảo sát;
+ Thiết bị xuyên tiêu chuẩn (SPT);
+ Thiết bị CPT xác định khả năng thấm và sức kháng đất;
+ Máy đo độ rỗng và độ ẩm đất;
- Thiết bị đánh giá mực nước ngầm và khả năng thấm nước:
+ Thiết bị đo mực nước ngầm;
+ Thiết bị đo tốc độ thấm nước;
+ Radar xuyên đất (GPR):để khảo sát vị trí tiện ích ngầm và kết cấu đất.
2.5.2. Phần mềm thiết kế và mô phỏng
- AutoCAD Civil 3D: thiết kế mặt cắt tunnel và hệ thống ống ngầm;
- SWMM (Storm Water Management Model - USEPA): mô phỏng dòng chảy nước mưa và thấm;
- InfoWorks ICM/MIKE URBAN: mô hình thủy lực - thủy văn cho hệ thống đô thị;
- Bentley OpenFlows/StormCAD: mô hình hóa và phân tích hệ thống thoát nước và thấm nước.

2.5.3. Thi công và lắp đặt
- Máy móc thi công hầm và giếng thấm:
+ Máy khoan hầm TBM;
+ Máy khoan định hướng ngang;
+ Thiết bị lắp đặt ống dẫn và cấu kiện tiền chế thấm nước;
- Vật liệu và cấu kiện dùng trong tunnel thấm nước:
+ Hộp rỗng ngầm;
+ Ống dẫn đục lỗ;
+ Vật liệu lọc và bảo vệ: cát lọc, đá cuội, vải địa kỹ thuật không dệt;
+ Bê tông thấm;
2.5.4. Giám sát và vận hành hệ thống
- Thiết bị đo đạc và giám sát thông minh:
+ Cảm biến lưu lượng (flow meter) trong tunnel;
+ Cảm biến độ ẩm và độ bão hòa đất xung quanh tunnel;
+ Cảm biến đo mực nước trong giếng hoặc hầm thấm;
+ Thiết bị đo chất lượng nước (pH, độ đục, COD, TSS).
- Hệ thống điều khiển và giám sát từ xa (IoT + SCADA):
+ Hệ thống thu thập dữ liệu từ cảm biến (Data Logger);
+ Thiết bị truyền dữ liệu không dây (LoRa, NB-IoT);
+ Hệ thống hiển thị dữ liệu thời gian thực (Dashboard quản lý);
+ Phần mềm cảnh báo sớm sự cố (ví dụ: quá tải nước, nghẹt rác).
2.5.5. Bảo trì và vệ sinh định kỳ
- Xe hút bùn - hút nước;
- Máy phun rửa đường ống;
- Robot kiểm tra đường ống ngầm;
- Bộ dụng cụ lấy mẫu đất và nước để kiểm tra định kỳ.
3. Ứng dụng kết quả nghiên cứu tại một số đô thị ở Việt Nam
3.1. Kết quả nghiên cứu đạt được và bàn luận ứng dụng cho các đô thị tại Việt Nam
Kết quả nghiên cứu mang lại:
- Giảm ngập đô thị;
- Bổ cập nước ngầm;
- Lọc sơ bộ nước mưa;
- Tạo cân bằng thủy văn đô thị.
Bảng 2. Ứng dụng các vùng đô thị tại Việt Nam

Bảng 3. Kết quả nghiên cứu thông số đề xuất điển hình cho 1 modun

3.2. Các vấn đề cần bàn luận
- Hiện tại ở Việt Nam chưa có hệ thống tunnel thấm nước đô thị quy mô lớn như các thành phố tiên tiến (Tokyo G Cans, Singapore ABC Waters...) mà mới chỉ có dạng pilot hầm/bể ngầm nhỏ lẻ kết hợp lưu trữ hoặc điều tiết nước mưa;
- Các mô hình như Managed Aquifer Recharge (MAR) đang được nghiên cứu và mô phỏng hiệu quả qua phần mềm thủy văn, nhưng cần thực nghiệm thực địa để đánh giá tác động thực tế;
- Thiếu dữ liệu đo đạc hiện trạng: mực nước ngầm, tốc độ thấm, và địa chất đô thị cần được khảo sát chi tiết trước khi thiết kế tunnel;
- Tại Việt Nam, giải pháp tunnel thấm nước xuống lòng đất đang trong giai đoạn sơ khai, chủ yếu là hầm điều tiết dung tích nhỏ, với tiềm năng lớn nhưng chưa có kết quả đo lường hiệu suất rõ ràng. Để nâng cấp bước tiến này, cần: Xây dựng tiêu chuẩn thiết kế, quy trình kiểm tra, và chính sách khuyến khích. Kết hợp công nghệ IoT, giám sát, mô phỏng thủy văn và tương tác cộng đồng.
4. Kết luận
Tunnel thấm nước là một thành phần thiết yếu trong giải pháp quản lý nước mưa hiện đại. Các nước phát triển và đang phát triển đã chứng minh hiệu quả rõ rệt trong việc chống ngập, bổ cập nước ngầm và nâng cao khả năng thích ứng đô thị. Việt Nam hoàn toàn có thể áp dụng mô hình này nếu thực hiện từng bước, phù hợp với điều kiện địa chất - khí hậu và quy hoạch đô thị, sau đây là các nội dung đề xuất trong nghiên cứu tiếp theo, cụ thể:
Bảng 4. Các đề xuất nghiên cứu có thể thực hiện tiếp theo

*Tiêu đề do Tòa soạn đặt - Mời xem file PDF tại đây
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]. Nghị quyết 06-NQ/TW ngày 24/01/2022 về Quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2023, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Chính trị.
[2]. TS.KTS Nguyễn Vinh Quang” Hạ tầng xanh đô thị Nền tảng để phát triển đô thị bền vững ở Việt Nam” Tạp chí Kiến trúc số 7/ 2024.
[3]. Truy cập wedsite:https://neuelandschaft.de/artikel/unterirdische-versickerung-von-regenwasser-8713?utm_source=chatgpt.com.
[4]. A.S. Beenen, F.C. Boogaard. “Lessons from ten years storm water infiltration in the Dutch Delta” Novatech 2007.
[5]. Rijkswaterstaat Ministry of Infrastructure and Water Management “Water management in the Netherlands”; April 2019.
[6]. Công ty Cổ phần Tập đoàn Môi trường Nhật - Việt JVE (JVE Group)” hệ thống hầm ngầm chống ngập kết hợp cao tốc ngầm sông Tô Lịch”; truy cập: https://laodongvaphapluat.laodongthudo.vn/can-canh-mo-phong-duong-ham-chong-ngap-ket-hop-cao-toc-ngam-doc-song-to-lich-774.html.
[7]. Quyết định số 3783/QĐ-UBND ngày 26/8/2010 của UBND TP.HCM về thành lập Trung tâm quản lý đường hầm Thủ Thiêm vượt sông Sài Gòn.
[8]. Lê Văn Lộc , Nguyễn Huy Cường, Huỳnh Phú Hảo, Trần Văn Mom, Trương Văn An, Trần Văn Bình, Cao Hồng Hải, Trần Lý Trường Giang, Hồ Văn Pha, Tăng Phước Lộc, Lê Ngọc Đĩnh, Hồ Trung Tính ”Nghiên cứu chế tạo bê tông rỗng”; Tạp chí Vật liệu và Xây dựng T. 14 S. 04 (2024).
[9]. Đàm Ngọc Linh, Bùi Khánh Linh, Phí Thị Thu Thảo, Ngô Nhật Linh, Nguyễn Hữu Đức, Nguyễn Thị Thương, Lại Thị Hương Ly “Phương pháp nghiên cứu tài liệu”. Truy cập: https://www.scribd.com/presentation/.
[10]. Mary P.Anderson, William W.Woessner, Randall J.Hunt “Applied groundwater modeling Simulation of flow and advective transport”, Elsevier- 2015.
[11]. Jacob Zaidel, Bradley Markham, David Bleiker “Simulating Seepage into Mine Shafts and Tunnels with MODFLOW”, Ground WATER- 2010.
[12]. Davide Sartirana, Chiara Zanotti, Marco Rotiroti, Mattia De Amicis, Mariachiara Caschetto, Agnese Redaelli, Letizia Fumagalli and Tullia Bonomi “Quantifying Groundwater Infiltrations into Subway Lines and Underground Car Parks Using MODFLOW-USG”; WATER-2022; truy cập: https://www.mdpi.com/journal/water.
[13]. Lifei Zheng, Xingwei Lian, Dan Huang, Xiaoqing Li, Jinzhou Zou “Research on Seepage of Jointed Rock Mass of Tunnel and Limited Discharge of Grouting”; WATER-2022; truy cập: https://www.mdpi.com/journal/water.
[14]. Ougan group “Engineering monitoring IoT solution”; truy cập: www.geositter.com .
[15]. National Research Council of the National Academies (Committee on Reducing Stormwater Discharge Contributions to Water Pollution) “Urban Stormwater Management in the United States”; National Academies Press, Washington, DC, năm 2009.
[16]. World Bank “Deep Wells and Prudence: Towards Pragmatic Action for Addressing Groundwater Overexploitation in India”; World Bank, năm 2010.
[17]. Bộ Tài nguyên và Môi trường “Báo cáo Môi trường Quốc gia - Chuyên đề Tài nguyên nước ngầm; năm 2021.
[18]. UNESCO-IHP “Urban Groundwater Use and Management in Asia”; UNESCO-IHP năm 2018.

Bài báo nghiên cứu và đề xuất giải pháp ứng dụng tunnel thấm ngấm là một dạng công trình ngầm có khả năng thu gom, thấm lọc và bổ sung nước mưa vào tầng chứa nước ngầm, nhằm cải thiện mực nước ngầm tại các đô thị. 



