Sáng nay (19/12), Ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) tổ chức Lễ khởi công Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt đô thị số 5 (Văn Cao - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc) - công trình hạ tầng giao thông quan trọng, mang ý nghĩa chiến lược trong việc hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị, góp phần giảm áp lực giao thông và mở rộng không gian phát triển về phía Tây Thủ đô. Lễ khởi công được tổ chức theo hình thức kết nối trực tuyến đa điểm cầu với điểm cầu trung tâm tại Depot Sơn Đồng, đồng thời liên thông tới hai điểm cầu phụ đặt tại ga S01 - Quần Ngựa và ga S17 - Đồng Bãi.
Sự kiện diễn ra trong không khí cả nước đồng loạt khánh thành, thông xe kỹ thuật và khởi công 233 công trình, dự án trọng điểm, với 79 điểm cầu truyền hình trực tiếp và trực tuyến, qua đó thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của các cấp, các ngành trong việc đẩy mạnh đầu tư phát triển hạ tầng, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội.
Dự án Tuyến đường sắt đô thị số 5 được triển khai theo hai dự án thành phần, gồm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, thu hồi đất, di chuyển hạ tầng kỹ thuật và san nền khu Depot Sơn Đồng; cùng với đó là dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt đô thị Văn Cao - Ngọc Khánh - Láng - Hòa Lạc, nhằm bảo đảm tính chủ động, đồng bộ và hiệu quả trong quá trình tổ chức thực hiện.
Theo thiết kế, Tuyến số 5 có tổng chiều dài khoảng 39,58 km, được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi, khổ 1.435 mm, điện khí hóa hiện đại. Toàn tuyến bố trí 20 nhà ga, gồm 6 ga ngầm, 13 ga mặt đất và 1 ga trên cao, trong đó có 8 ga trung chuyển, cùng hai khu Depot tại Sơn Đồng - Dương Hòa và Hòa Lạc.
Tuyến đường sắt đô thị số 5 bắt đầu từ khu vực giao cắt giữa đường Văn Cao và Hoàng Hoa Thám, đi ngầm qua các trục Văn Cao - Liễu Giai - Nguyễn Chí Thanh - Trần Duy Hưng, sau đó chuyển sang chạy trên mặt đất dọc dải phân cách Đại lộ Thăng Long và cao tốc Hòa Lạc - Hòa Bình, kết thúc tại ga S20 thuộc khu vực Hòa Lạc - Yên Xuân, đồng thời dự trù khả năng kéo dài tuyến trong tương lai nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển liên vùng.
Tuyến đi qua nhiều khu vực đô thị quan trọng, từ các quận trung tâm như Tây Hồ, Ba Đình, Đống Đa, Cầu Giấy đến các khu vực phát triển mới phía Tây như Nam Từ Liêm, Hoài Đức, Quốc Oai và Hòa Lạc. Các đoàn tàu 6 toa loại B được thiết kế với tốc độ tối đa 120 km/h, sử dụng công nghệ tín hiệu điều khiển tàu dựa trên thông tin CBTC, vận hành tự động hoàn toàn (GoA4), điện áp kéo DC 1.500V, bảo đảm an toàn, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường.
Năng lực vận chuyển của tuyến được dự báo tăng dần theo các giai đoạn, đạt khoảng 19.892 hành khách/giờ/hướng trong giai đoạn đầu đến năm 2033; khoảng 28.456 hành khách/giờ/hướng vào năm 2040 và khoảng 38.286 hành khách/giờ/hướng vào giai đoạn dài hạn đến năm 2055.
Khi hoàn thành, Tuyến số 5 sẽ kết nối, trung chuyển hiệu quả với nhiều tuyến đường sắt đô thị khác, tạo mạng lưới giao thông công cộng khối lượng lớn, giúp người dân di chuyển thuận tiện từ khu vực ngoại ô vào trung tâm thành phố, góp phần giảm ùn tắc và cải thiện chất lượng đô thị.
Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 72.300 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách kết hợp với nguồn vốn huy động của tổng thầu EPC. Gói thầu EPC do liên danh các doanh nghiệp trong và ngoài nước thực hiện, trong đó Công ty TNHH Tập đoàn Xây dựng Thái Bình Dương giữ vai trò đứng đầu. Đáng chú ý, dự án đặc biệt nhấn mạnh các cam kết về chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực, qua đó từng bước giúp Việt Nam làm chủ công tác quản lý, vận hành và bảo trì hệ thống đường sắt đô thị.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Đặng Việt Trung - Phó Trưởng ban Quản lý Đường sắt đô thị Hà Nội (MRB) khẳng định quyết tâm tổ chức triển khai dự án bảo đảm an toàn, chất lượng, tiến độ, đồng thời tuân thủ nghiêm các yêu cầu về bảo vệ môi trường và ổn định đời sống dân sinh. Theo kế hoạch, dự án cơ bản hoàn thành xây dựng và lắp đặt thiết bị vào năm 2029, đưa Tuyến đường sắt đô thị số 5 vào vận hành, khai thác từ năm 2030.
Việc khởi công Tuyến đường sắt đô thị số 5 diễn ra trong bối cảnh các nghị quyết, kết luận của Bộ Chính trị đã xác định rõ mục tiêu đến năm 2035 cơ bản hoàn thành mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội. Cùng với các cơ chế, chính sách mới của Quốc hội, dự án được kỳ vọng tạo ra bước chuyển quan trọng trong phát triển giao thông công cộng hiện đại, mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối khu vực trung tâm với phía Tây Thủ đô, qua đó góp phần xây dựng Hà Nội trở thành đô thị văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.
Vai trò và ý nghĩa chiến lược
Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 05/5/2022 và Kết luận số 49-KL/TW ngày 28/02/2023 của Bộ Chính trị đã xác định mục tiêu đến năm 2035 cơ bản hoàn thành mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM, nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải công cộng, giảm ùn tắc, giảm ô nhiễm và phát triển đô thị bền vững.
Quá trình chuẩn bị và triển khai dự án được thực hiện liên tục, kế thừa và điều chỉnh phù hợp với từng giai đoạn chính sách. Việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 188/2025/QH15 đã tạo ra hành lang pháp lý mới, tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục, giúp TP Hà Nội chủ động, quyết liệt hơn trong phát triển hệ thống đường sắt đô thị - lĩnh vực then chốt của giao thông công cộng hiện đại.
Không chỉ là một công trình hạ tầng giao thông, Tuyến đường sắt đô thị số 5 còn là trục kết nối của không gian phát triển, tri thức và đổi mới sáng tạo, mở ra hướng đi mới cho khu vực phía Tây Thủ đô.
