Bộ Xây dựng triển khai Đề án ứng dụng IoT trong giao thông thông minh, hướng tới đồng bộ dữ liệu, tối ưu vận hành cao tốc và đô thị, giảm ùn tắc, nâng cao ATGT và từng bước làm chủ công nghệ số trong hạ tầng giao thông. Hoàn thiện hành lang pháp lý
Bộ Xây dựng vừa ban hành Kế hoạch triển khai Đề án “Ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong lĩnh vực giao thông thông minh”.
Kế hoạch của Bộ Xây dựng nhằm tổ chức triển khai đồng bộ, hiệu quả các nhiệm vụ được giao tại Quyết định số 2692/QĐ-TTg ngày 11/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án “Ứng dụng Internet vạn vật (IoT) trong lĩnh vực giao thông thông minh” (Đề án). Đồng thời cụ thể hóa nội dung công việc, thời hạn và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan trong việc tổ chức thực hiện Đề án.
Việc triển khai kế hoạch phải bám sát quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp và lộ trình thực hiện Đề án; bảo đảm phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Xây dựng. Phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, tổ chức, đơn vị tham gia thực hiện Đề án; bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Xây dựng và các bộ, ngành, địa phương.
Bộ Xây dựng yêu cầu bảo đảm tính khả thi, đồng bộ, tránh chồng chéo với các chương trình, đề án, dự án chuyển đổi số đang triển khai. Đồng thời tuân thủ các quy định của pháp luật về quản lý đầu tư, ngân sách nhà nước, an toàn thông tin, an ninh mạng và các quy định có liên quan.
Mục tiêu chung của kế hoạch là tổ chức triển khai đồng bộ các nhiệm vụ ứng dụng IoT thống nhất, an toàn, hiệu quả phục vụ quản lý, điều hành và khai thác hệ thống giao thông thông minh do Bộ Xây dựng quản lý; chia sẻ dữ liệu với các cơ quan, đơn vị liên quan.
Về mục tiêu cụ thể, trong giai đoạn 2026 - 2028, hoàn thành thể chế, tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia về ứng dụng IoT trong giao thông thông minh. Trong đó, tối thiểu 2 thành phố được lựa chọn để triển khai thí điểm trung tâm điều hành thông minh tích hợp dữ liệu IoT giao thông; 100% các tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông được hoàn thiện hệ thống thu phí điện tử không dừng và 100% dữ liệu thu phí điện tử không dừng được tích hợp vào hệ thống kết nối, chia sẻ dữ liệu giao thông thông minh dùng chung; 90% các văn bản pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về IoT trong giao thông được xây dựng, ban hành hoặc trình ban hành.
Trong giai đoạn 2029 - 2035, mở rộng ứng dụng IoT trong giao thông thông minh. Tối thiểu 5 thành phố và 10 tỉnh triển khai và vận hành Trung tâm điều hành thông minh tích hợp dữ liệu IoT giao thông; 100% dữ liệu IoT giao thông được chuẩn hóa và sẵn sàng kết nối, chia sẻ liên thông giữa Bộ Xây dựng, Bộ Công an và các địa phương; tối thiểu 50% tuyến giao thông chính (cao tốc, vành đai) có ứng dụng lắp đặt hạ tầng cảm biến IoT để phục vụ cho công tác quản lý, giám sát, bảo trì hạ tầng đường bộ.
Xây dựng hạ tầng số và ứng dụng AI
Về nhiệm vụ, giải pháp thực hiện, Bộ Xây dựng yêu cầu các cơ quan, đơn vị liên quan nghiên cứu, đề xuất và hoàn thiện hành lang pháp lý để ứng dụng IoT trong lĩnh vực giao thông thông minh. Trong đó chú trọng hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật
Cùng với đó, Bộ Xây dựng yêu cầu xây dựng hạ tầng IoT trong giao thông thông minh. Trong đó, cần xây dựng nền tảng ứng dụng IoT, hạ tầng cảm biến và thiết bị đầu cuối; nâng cấp hạ tầng viễn thông và kết nối;…
Đặc biệt, Bộ Xây dựng yêu cầu các trung tâm quản lý điều hành giao thông tuyến cao tốc được đầu tư hạ tầng thiết bị IoT và dữ liệu IoT được tích hợp vào hệ thống giao thông thông minh của cao tốc. Dữ liệu được khai thác, xử lý bằng những ứng dụng IoT hiện đại, đồng bộ.
Các dữ liệu IoT được thu thập và xử lý dữ liệu lớn, ứng dụng AI để quản lý và giám sát giao thông đường cao tốc và đô thị, hướng đến xây dựng hệ thống giao thông thông minh (nhờ cảm biến, camera IoT). Trong đó, cần tối ưu hóa lưu lượng và giảm ùn tắc giao thông (điều tiết đèn tín hiệu thông minh; dự đoán ùn tắc); nâng cao ATGT (phát hiện và cảnh báo nguy cơ; giám sát cơ sở hạ tầng; nhận diện hỗ trợ phát hiện vi phạm) và tối ưu hóa vận hành và giảm chi phí (tối ưu lộ trình, quản lý bãi xe thông minh…).
Kế hoạch của Bộ Xây dựng cũng nêu bật yêu cầu xây dựng cơ chế, nâng cấp trung tâm điều hành thông minh các địa phương để tích hợp ứng dụng IoT, kết nối với trung tâm quản lý hệ thống giao thông thông minh. Ứng dụng công nghệ điện toán biên (Edge Computing) để xử lý dữ liệu tại các nút mạng gần hiện trường, giảm tải cho trung tâm dữ liệu, bảo đảm phản hồi nhanh, kịp thời trong điều hành giao thông, cảnh báo sự cố và tối ưu hóa tín hiệu.
Về triển khai ứng dụng IoT trong lĩnh vực giao thông thông minh, kế hoạch của Bộ Xây dựng yêu cầu ứng dụng IoT trong quản lý kết cấu hạ tầng giao thông; ứng dụng IoT trong thu phí, kiểm soát tải trọng và ATGT; ứng dụng IoT trong quản lý vận tải đa phương thức; ứng dụng IoT phục vụ người dân và doanh nghiệp; khuyến khích ứng dụng IoT trong phát triển giao thông xanh, nghiên cứu, thử nghiệm và từng bước triển khai phương tiện tự hành trong phạm vi hạ tầng được kiểm soát; ứng dụng IoT trong quản lý và điều hành giao thông.
Huy động đa dạng nguồn lực
Về huy động nguồn lực, cần ưu tiên xã hội hóa và huy động đa dạng nguồn lực, kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn vốn tư nhân, vốn ODA và hợp tác quốc tế để đầu tư hạ tầng IoT giao thông thông minh; khuyến khích doanh nghiệp công nghệ trong nước tham gia phát triển thiết bị, nền tảng và dịch vụ IoT, từng bước làm chủ công nghệ, giảm phụ thuộc nhập khẩu. Đồng thời có cơ chế ưu đãi, hỗ trợ nghiên cứu - phát triển (R&D) cho các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học trong lĩnh vực công nghệ IoT, AI, dữ liệu lớn và an ninh mạng.
Kế hoạch của Bộ Xây dựng cũng yêu cầu xây dựng bộ khung chỉ số đánh giá định lượng và định tính cho ứng dụng IoT giao thông thông minh (theo 4 nhóm tiêu chí: Kinh tế, xã hội, môi trường, công nghệ), làm căn cứ cho việc đo lường, giám sát, đánh giá hiệu quả triển khai Đề án trong từng giai đoạn.
Theo Bộ Xây dựng, kinh phí thực hiện Đề án từ ngân sách nhà nước, nguồn vốn xã hội hóa (PPP), nguồn viện trợ quốc tế (ODA) và các nguồn kinh phí hợp pháp khác. Bộ Xây dựng cũng khuyến khích nguồn kinh phí huy động từ các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; sử dụng nguồn kinh phí lồng ghép trong các chương trình, đề án liên quan khác đã được phê duyệt và các nguồn hợp pháp khác để thực hiện nhiệm vụ.
Cùng với đó là ưu tiên triển khai các nhiệm vụ của Đề án theo hình thức thuê dịch vụ công nghệ thông tin, hợp tác công - tư, giao nhiệm vụ, hình thức đặt hàng tùy theo từng nhiệm vụ cụ thể. Việc quản lý, sử dụng kinh phí để triển khai Đề án thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công, khoa học công nghệ và các quy định pháp luật khác có liên quan.
Bộ Xây dựng yêu cầu các cơ quan, đơn vị trực thuộc căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, các cơ quan, đơn vị trực thuộc Bộ Xây dựng chủ động triển khai các nhiệm vụ trong Kế hoạch này thuộc lĩnh vực quản lý và phụ lục kèm theo; bảo đảm chất lượng, hiệu quả và đúng tiến độ đề ra.
Các cơ quan, đơn vị cần chủ động rà soát, xây dựng, tham mưu Bộ ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn chuyên môn liên quan đến ứng dụng IoT trong lĩnh vực giao thông thông minh.
“Trong quá trình triển khai thực hiện Kế hoạch, kịp thời rà soát, đánh giá những khó khăn, vướng mắc; đề xuất điều chỉnh, bổ sung các nội dung liên quan đến phạm vi quản lý chuyên ngành, báo cáo Bộ Xây dựng để xem xét, xử lý”, Bộ Xây dựng nêu.
Riêng với Cục Đường bộ Việt Nam, Bộ Xây dựng yêu cầu triển khai các nhiệm vụ, định kỳ hàng năm hoặc đột xuất tổng hợp, đánh giá tình hình, kết quả thực hiện Kế hoạch, đề xuất giải pháp triển khai, báo cáo Bộ Xây dựng. Ngoài ra, Vụ Kế hoạch - Tài chính tổng hợp nhu cầu kinh phí hàng năm và giai đoạn theo quy định, trình cấp có thẩm quyền bố trí kinh phí ngân sách nhà nước để thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp của Đề án theo quy định pháp luật về ngân sách nhà nước, đầu tư công và các quy định pháp luật có liên quan.
