Một số chính sách ưu đãi thuế xăng dầu áp dụng đến hết ngày 30/9/2026. Nếu không được gia hạn, việc áp dụng trở lại các khoản thuế có thể tạo thêm áp lực lên chi phí nhiên liệu, vận chuyển vật liệu và thi công, đòi hỏi nhà thầu rà soát phương án chi phí. 
Chi phí đầu vào đứng trước áp lực mới
Ngày 30/9/2026 là thời điểm kết thúc chính sách ưu đãi thuế đối với một số mặt hàng xăng dầu theo Nghị quyết số 34/2026/NQ-CP của Chính phủ. Nếu không có quyết định gia hạn mới, từ ngày 01/10, một số sắc thuế sẽ được áp dụng trở lại theo quy định hiện hành, tạo thêm yếu tố tác động đến giá nhiên liệu trong nước.
Đây là vấn đề đáng chú ý đối với ngành Xây dựng, bởi xăng dầu vừa là nhiên liệu phục vụ hoạt động vận tải, thi công, vừa là yếu tố đầu vào trong quá trình sản xuất nhiều loại vật liệu xây dựng (VLXD). Khi giá nhiên liệu tăng, chi phí khai thác, chế biến, vận chuyển cát, đá, xi măng, thép và các vật liệu khác cũng có thể chịu tác động.
Theo Nghị quyết số 34/2026/NQ-CP, Chính phủ kéo dài thời hạn áp dụng một số chính sách thuế đối với xăng dầu từ ngày 01/7 đến hết ngày 30/9/2026. Trong đó, thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu được duy trì ở mức 0%; thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu được áp dụng ở mức 0 đồng; đồng thời, xăng dầu thuộc diện không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng (GTGT) nhưng vẫn được khấu trừ thuế đầu vào.
Từ ngày 01/10, nếu không có chính sách thay thế, các ưu đãi tạm thời này sẽ kết thúc. Theo đó, thuế bảo vệ môi trường đối với xăng có thể trở lại mức 2.000 đồng/lít, dầu diesel 1.000 đồng/lít; xăng dầu chuyển sang kê khai, tính thuế GTGT với mức thuế suất thực tế 8%, theo chính sách giảm thuế GTGT hiện hành. Thuế nhập khẩu đối với các mặt hàng liên quan cũng được thực hiện theo biểu thuế hiện hành.
Đáng chú ý, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng không thuộc nhóm chính sách được gia hạn đến hết tháng 9 và đã được thực hiện theo quy định của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 từ ngày 01/7/2026. Vì vậy, việc các ưu đãi thuế hết hạn không đồng nghĩa tất cả các sắc thuế đối với xăng dầu cùng lúc được khôi phục.
Trong khi đó, giá nhiên liệu trong nước đã trải qua nhiều kỳ điều chỉnh tăng trong tháng 9. Tại kỳ điều hành ngày 24/9, giá xăng E5 RON92 được điều chỉnh lên 26.397 đồng/lít, xăng E10 RON95-III lên 27.087 đồng/lít; dầu diesel lên 30.497 đồng/lít. Diễn biến này cho thấy áp lực từ giá nhiên liệu vẫn hiện hữu, dù giá các sản phẩm dầu trên thị trường thế giới có những thời điểm biến động trái chiều.
Việc kết thúc chính sách ưu đãi thuế vì vậy có thể tạo thêm áp lực đối với giá bán lẻ trong nước. Tuy nhiên, mức tác động thực tế còn phụ thuộc vào giá xăng dầu thế giới, tỷ giá, nguồn cung, chi phí kinh doanh và phương án điều hành của cơ quan quản lý. Không thể mặc nhiên coi việc khôi phục các khoản thuế là mức tăng tương ứng của giá bán lẻ.
Với ngành Xây dựng, điều cần quan tâm không chỉ là biến động giá xăng dầu tại từng kỳ điều hành, mà còn là khả năng chi phí nhiên liệu tiếp tục truyền dẫn vào giá thành sản xuất VLXD và chi phí thực hiện các dự án.
Giá nhiên liệu tác động dây chuyền đến thị trường vật liệu
Kể từ đầu năm 2026, biến động giá nhiên liệu đã tác động rất nhiều đến thị trường VLXD, đặc biệt đối với những mặt hàng có chi phí vận chuyển và năng lượng chiếm tỷ trọng lớn.
Theo thông tin Bộ Xây dựng công bố đầu tháng 4/2026, tính đến ngày 31/3, giá xi măng tăng hơn 7%, thép tăng hơn 2%, gạch lát tăng gần 5%; giá cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5 - 23,3% so với tháng trước. Đáng chú ý, giá nhựa đường tăng gần 32%, chủ yếu dưới tác động của biến động giá nhiên liệu.
Những diễn biến này cho thấy mức độ nhạy cảm của thị trường VLXD trước các cú sốc về năng lượng. Đối với các doanh nghiệp sản xuất xi măng, chi phí nhiên liệu phục vụ nung clinker và vận chuyển sản phẩm là những yếu tố quan trọng trong cơ cấu giá thành. Trong khi đó, các doanh nghiệp khai thác cát, đá phải sử dụng nhiên liệu cho máy móc, thiết bị khai thác, nghiền sàng và phương tiện vận chuyển.
Đặc biệt, với các công trình giao thông, chi phí nhiên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của máy móc thi công, vận chuyển đất, đá, cát và các loại vật liệu khác. Khi giá nhiên liệu tăng, nhà thầu có thể phải đối mặt với tình trạng chi phí thực tế vượt dự toán, nhất là đối với những hợp đồng đã ký theo đơn giá cố định.
Bài toán này càng đáng lưu ý khi nhiều dự án hạ tầng giao thông trọng điểm đang được triển khai đồng loạt, đòi hỏi khối lượng lớn VLXD và tiến độ thi công liên tục. Nếu giá nhiên liệu tăng trong khi giá vật liệu chưa kịp điều chỉnh, áp lực tài chính sẽ tập trung nhiều hơn vào các nhà thầu và doanh nghiệp cung ứng.
Thực tế thị trường tháng 7/2026, dù giá nhiên liệu bình quân đã giảm so với tháng 4, giá nhiều loại VLXD vẫn duy trì ở mặt bằng cao. Điều này cho thấy giá nhiên liệu giảm không đồng nghĩa giá vật liệu sẽ giảm ngay, bởi doanh nghiệp còn phải tính toán các chi phí đầu vào khác và thời gian điều chỉnh giá.
Do đó, nếu chính sách ưu đãi thuế xăng dầu kết thúc đúng thời điểm thị trường nhiên liệu còn nhiều biến động, các doanh nghiệp xây dựng cần tính đến khả năng chi phí đầu vào tiếp tục tăng. Đặc biệt, những dự án có thời gian thi công dài, khối lượng vận chuyển lớn và hợp đồng chưa có cơ chế điều chỉnh giá phù hợp sẽ chịu nhiều sức ép hơn.
Cần chủ động phương án kiểm soát chi phí
Trong bối cảnh các chính sách ưu đãi thuế sắp hết hiệu lực, việc điều hành giá xăng dầu và kiểm soát chi phí đầu vào có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của ngành Xây dựng.
Theo thông tin từ Bộ Công Thương, Nghị quyết số 34/2026/NQ-CP đã dự liệu khả năng điều chỉnh thời gian áp dụng chính sách nếu cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định thị trường xăng dầu. Khi đó, Bộ Công Thương có thể đề xuất Bộ Tài chính trình Chính phủ xem xét, quyết định.
Trước đó, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam cũng đã kiến nghị tiếp tục gia hạn các chính sách giảm thuế trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới còn nhiều bất định. Tuy nhiên, việc kéo dài chính sách hỗ trợ cần được xem xét trên cơ sở cân đối giữa mục tiêu ổn định giá cả, hỗ trợ doanh nghiệp và bảo đảm nguồn thu ngân sách.
Đối với ngành Xây dựng, bên cạnh các giải pháp điều hành vĩ mô, việc cập nhật kịp thời giá nhiên liệu, giá VLXD và chỉ số giá xây dựng có vai trò quan trọng trong quản lý chi phí đầu tư. Các địa phương cần bảo đảm thông tin giá vật liệu được công bố sát với diễn biến thị trường, tạo cơ sở để chủ đầu tư và nhà thầu lập, điều chỉnh dự toán phù hợp.
Về phía doanh nghiệp, cần chủ động rà soát cơ cấu chi phí, xây dựng phương án dự phòng trước biến động giá nhiên liệu, đồng thời tăng cường quản lý vận chuyển, sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Với các dự án đang triển khai, chủ đầu tư và nhà thầu cần rà soát điều khoản hợp đồng, xác định rõ phạm vi và điều kiện điều chỉnh giá khi có biến động lớn về chi phí đầu vào.
Trong dài hạn, giảm mức độ phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng cũng là yêu cầu quan trọng đối với ngành VLXD. Việc đổi mới công nghệ, tối ưu hóa quy trình sản xuất và phát triển các nguồn năng lượng thay thế không chỉ giúp doanh nghiệp giảm chi phí mà còn góp phần thực hiện mục tiêu phát triển xanh.
Việc các ưu đãi thuế xăng dầu hết hạn từ ngày 01/10 là một mốc chính sách cần được theo dõi sát. Với ngành Xây dựng, tác động đáng quan tâm không chỉ nằm ở khả năng điều chỉnh giá nhiên liệu trước mắt, mà còn ở nguy cơ chi phí sản xuất và thi công gia tăng trong thời gian tới. Vì vậy, sự phối hợp giữa điều hành chính sách, quản lý giá VLXD và chủ động kiểm soát chi phí của doanh nghiệp sẽ có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì tiến độ các dự án và ổn định thị trường.
