Vai trò của trí tuệ nhân tạo trong phát triển đô thị bền vững

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh thế giới cũng như Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn như: Biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh, áp lực hạ tầng và chuyển đổi số.

Ngành Xây dựng và địa kỹ thuật đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện. Hội thảo tập trung vào các xu hướng có tác động sâu rộng, bao gồm: Trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số trong xây dựng, vật liệu công nghệ và xây dựng bền vững, hạ tầng chống chịu và thích ứng biến đổi khí hậu, năng lượng và môi trường, mô hình hóa và tính toán tiên tiến.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS.KTS Phạm Trọng Thuật - Hiệu trưởng UAH cho biết: “Điểm nhấn năm nay là lần đầu tiên Hội thảo nhấn mạnh vai trò của AI trong lĩnh vực địa kỹ thuật và xây dựng. Ban tổ chức kỳ vọng các nghiên cứu, trao đổi tại Hội thảo sẽ góp phần đưa giải pháp cho những thách thức cấp bách mà các đô thị tại Việt Nam và các quốc gia đang phát triển phải đối mặt.”

CIGOS 2026 có sự tham gia rộng rãi từ cộng đồng quốc tế với hơn 200 nhà khoa học, chuyên gia, kỹ sư và nhà quản lý tham dự. Với hơn 430 được tóm tắt gửi đến từ 45 quốc gia, hơn 220 bài báo khoa học từ hơn 30 quốc gia được tuyển chọn sau quy trình phản biện nghiêm ngặt.

Trong 2 ngày Hội thảo tập trung thảo luận các hệ thống có mối liên hệ chặt chẽ với đời sống đô thị hàng ngày, khả năng chống chịu của đô thị và môi trường. Hội thảo cũng nhấn mạnh đổi mới trong lĩnh vực vật liệu xây dựng bền vững như: xi măng và bê tông phát thải thấp, vật liệu tái chế và vật liệu sinh học, mô hình kinh tế tuần hoàn trong xây dựng, quản lý chất thải xây dựng và tháo dỡ…

Đáng chú ý, 5 bài trình bày chủ đạo từ các diễn giả quốc tế uy tín gồm: KTS Hoàng Thúc Hào - Đại học Xây dựng Hà Nội, Việt Nam; StuartKhan - Đại học Sydney (Úc); Jane Gavan - Đại học Sydney (Úc); Kenichi Soga - Đại học Califonia, Berkeley, Hoa Kỳ; KTS Phạm Phú Cường - UAH, Việt Nam cho thấy bức tranh tổng quan về các vấn đề mà đô thị Việt Nam và thế giới đang đối mặt, đồng thời đưa ra những giải pháp thực tế để cùng hành động vì một đô thị phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số và các công nghệ mới nổi cũng là một chủ đề quan trọng của Hội thảo. Các tham luận tập trung trình bày ứng dụng của trí tuệ nhân tạo, BIM, học máy và hệ thống thông minh trong thiết kế, giám sát và quản lý hạ tầng, không chỉ ở vấn đề hiệu quả công nghệ mà còn đặt ra các câu hỏi về đạo đức, văn hóa và quản trị trong quá trình số hóa - những vấn đề mà SVI đặc biệt quan tâm trong hợp tác nghiên cứu và trao đổi tri thức.

Vượt ra ngoài khía cạnh kỹ thuật, CIGOS 2026 nhấn mạnh yếu tố con người, văn hóa và xã hội trong phát triển. Các phiên về kiến trúc và đô thị đề cập đến bảo tồn di sản, tri thức bản địa, không gian công cộng, nhà ở, thiết kế thân thiện với người cao tuổi và trẻ em, cũng như chất lượng sống và phúc lợi cộng đồng. Những thảo luận này khẳng định phát triển bền vững không chỉ là vấn đề công nghệ hay hạ tầng, mà gắn liền với bản sắc văn hóa và trải nghiệm sống của người dân.

Phần trình bày tham luận của KTS Phạm Phú Cường - Giảng viên UAH cho thấy một cái nhìn sâu sắc về bản sắc kiến trúc của Sài Gòn xưa qua 3 thời kỳ: Một Sài Gòn Phương Đông sông nước và đa dạng về văn hóa. Đây là nơi hội tụ của những người di dân, là chợ và bến, là nơi phố mạnh hơn thành, là nơi người dân dám chấp nhận sự sáng tạo… Điều này thể hiện đậm nét trong kiến trúc, vì thế từ nơi ở đến nơi thờ tự tôn giáo và tín ngưỡng cũng có sự khác biệt. Có thể nhìn thấy kiến trúc chùa cũng giản dị, không có cổng Tam quan như chùa phía Bắc, sân chùa rộng hơn (chùa Giác Lâm), nhà ở như dinh của ông Bá Đa Lộc được xây dựng năm 1780 với mái che rộng và hành lang dài là kiểu kiến trúc truyền thống để chống chọi với khí hậu nắng lắm, mưa nhiều.

 Một Sài Gòn Phương Tây khi người Pháp qua vào năm 1860, kiến trúc đầu tiên của thời kỳ này không phải là thuần túy châu Âu mà do khó khăn về vật liệu và nhân công, kiến trúc xuất hiện đảm bảo tính thực dụng như cảng Nhà Rồng, tòa nhà Hải quan được xem là khách sạn đầu tiên của Sài Gòn thời kỳ này. Sau đó, kiến trúc được lấy cảm hứng từ văn hóa bản địa và các công trình như Nhà hát Thành phố, Bưu điện Thành phố, Tòa án Thành phố, Nhà thờ Đức Bà, bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM… trở thành cụm di sản đặc biệt của Sài Gòn.

Một Sài Gòn hiện đại (từ 1954 - 1975) thừa hưởng hạ tầng của người Pháp và ảnh hưởng bởi đào tạo của Đại học Kiến trúc Sài Gòn (nay là UAH), kiến trúc hiện đại thích ứng với khí hậu nhiệt đới đã cho ra đời nhiều công trình như Dinh Độc Lập, Thư viện Quốc gia, bệnh viện Thống nhất, đại sứ quán Anh, đại sứ quán Mỹ... Kiến trúc thời kỳ này đã mang hồn cốt của dân tộc và kiến trúc hiện đại đã trở thành kiến trúc bản địa của người Sài Gòn.

Sài Gòn đương đại của ngày hôm nay vẫn tiếp tục kiến trúc đó nhưng gương mặt của Thành phố đã chuyển từ “ngang” sang “đứng” với rất nhiều công trình cao tầng, ở đó bản sắc của đô thị Sài Gòn là đô thị vùng sông nước và khí hậu nhiệt đới vẫn được bảo tồn. Tuy nhiên, bảo tồn bền vững phải đảm bảo được 2 yếu tố bản sắc văn hóa phương Đông và môi trường khí hậu nhiệt đới. Trong yêu cầu đó, chỉ ý chí con người không là chưa đủ, sử dụng AI được đặt ra như một yêu cầu không thể thiếu, là công cụ để ứng dụng, thực hiện nhằm đạt đến kết quả cao nhất.

Có thể thấy CIGOS 2026 đóng vai trò là cầu nối giữa tri thức quốc tế và hành động tại địa phương. Hội thảo thúc đẩy đối thoại, hợp tác lâu dài và xây dựng mạng lưới nhằm hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách, nâng cao thực hành chuyên môn và tăng cường năng lực cho phát triển bền vững và thích ứng.

Sau cùng, CIGOS 2026 hướng tới mục tiêu xây dựng những tương lai tốt đẹp hơn - cho đô thị, cho cộng đồng, cho hệ sinh thái. Bằng việc quy tụ các góc nhìn liên ngành và đa dạng, Hội thảo góp phần định hình các hình thức mà kỹ thuật, kiến trúc, quy hoạch và công nghệ có thể cùng nhau giải quyết những thách thức được đặt ra trong thế kỷ 21.