Dù đã hoàn thành 100% GPMB, cơ bản hoàn tất các thủ tục đầu tư và áp dụng nhiều cơ chế đặc thù, tiến độ thi công Dự án Vành đai 3 TP.HCM vẫn thấp hơn kế hoạch, trong khi thời hạn đưa toàn tuyến vào khai thác trong năm 2026 đến gần. Dự án được Chính phủ ban hành Nghị quyết số 105/NQ-CP về triển khai Nghị quyết số 57/2022/QH15 ngày 16/6/2022 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 3 TP.HCM vào ngày 15/8/2022. Đến ngày 18/6/2023, dự án chính thức được khởi công với tổng chiều dài 92 km (bao gồm 15,3 km trùng với đường Mỹ Phước - Tân Vạn đã hình thành). Dự án đi qua các địa phương TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh, với tổng mức đầu tư dự án dự kiến khoảng 75.378 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương.
Là dự án quan trọng quốc gia được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, đường Vành đai 3 TP.HCM được Chính phủ áp dụng nhiều cơ chế đặc thù nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai, từ phân cấp, phân quyền, chỉ định thầu một số gói thầu tư vấn, đến cơ chế đặc biệt về GPMB và khai thác khoáng sản làm VLXD.
Theo báo cáo, những mục tiêu đặt ra ở giai đoạn chuẩn bị đầu tư cơ bản đã hoàn thành. Công tác GPMB đạt 100%; 32/33 gói thầu hoàn thành thiết kế kỹ thuật, dự toán 29/33 gói thầu đã lựa chọn được nhà thầu. Trong bối cảnh, Chính phủ giao UBND TP.HCM, Đồng Nai và Tây Ninh làm cơ quan chủ quản các dự án thành phần, đồng thời giao Bộ Xây dựng theo dõi, đôn đốc, giám sát quá trình triển khai, việc hoàn thành các điều kiện đầu vào tạo nền tảng để dự án bước vào giai đoạn thi công quyết định.
Theo phụ lục báo cáo, đến ngày 20/7/2026, tổng giá trị thực hiện của các gói thầu đạt 19.480 tỷ đồng, tương đương 79% giá trị hợp đồng, trong khi kế hoạch đặt ra là 20.805 tỷ đồng, tương đương 84%. Như vậy, toàn dự án đang thấp hơn kế hoạch khoảng 1.325 tỷ đồng.
Báo cáo đánh giá dự án thành phần 3 (Đồng Nai) và dự án thành phần 7 (tỉnh Tây Ninh - Long An cũ) cơ bản đáp ứng kế hoạch; trong khi dự án thành phần 1 (TP.HCM) và dự án thành phần 5 (Bình Dương cũ) chậm khoảng 6% so với kế hoạch. Đây đều là các đoạn tuyến có quy mô đầu tư lớn, khối lượng xây lắp nhiều và giữ vai trò quyết định đối với khả năng kết nối liên tục toàn tuyến.
Đáng chú ý, theo mục tiêu của Quốc hội, dự án cơ bản hoàn thành trong năm 2025 và đưa vào khai thác trong năm 2026. Tuy nhiên, báo cáo cho biết đến ngày 19/12/2025 mới thông xe kỹ thuật được 26,8 km trên tổng chiều dài 76,3 km, chủ yếu do một số đoạn tuyến chưa thể hoàn thành thảm bê tông nhựa vì điều kiện thời tiết bất lợi trong sáu tháng cuối năm 2025.
Nếu giai đoạn 2023 - 2025, thiếu cát đắp nền là khó khăn lớn nhất thì từ cuối tháng 2/2026 đến nay biến động của thị trường nhiên liệu khiến giá dầu diesel có thời điểm tăng tới 230%. Theo báo cáo, giá nhiên liệu tăng khoảng 100%, kéo chi phí xây dựng công trình giao thông tăng khoảng 15,82%. Điều này làm tăng chi phí khai thác, vận chuyển vật liệu, vận hành thiết bị và nhân công, trong khi đơn giá hợp đồng đã được xác lập từ trước.
Song song với đó, nguồn cung nhựa đường nhập khẩu tăng giá và gián đoạn, khiến nhiều doanh nghiệp sản xuất bê tông nhựa trong khu vực không đáp ứng được nhu cầu thị trường, ảnh hưởng trực tiếp đến các hạng mục hoàn thiện mặt đường - công đoạn quyết định khả năng thông xe.
Các phụ lục về vật liệu cũng cho thấy khối lượng cần huy động trong thời gian còn lại vẫn rất lớn, trong đó còn thiếu khoảng 602 nghìn m³ cát đắp nền, hơn 1,06 triệu m³ đá cấp phối, khoảng 345 nghìn m³ đá phục vụ bê tông nhựa và gần 773 nghìn m³ đất đắp nền.
Như vậy, dự án lại tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức, trong bối cảnh ngày về đích đang đến gần. Yêu cầu cấp thiết hiện nay trên công trường chính là khả năng duy trì nhịp độ thi công, bảo đảm nguồn cung vật liệu và hoàn thành các hạng mục hoàn thiện để mục tiêu thông toàn tuyến Vành đai 3 TP.HCM vào khai thác theo chỉ đạo của Quốc hội và Chính phủ.
