Trong giai đoạn 2022-2024, áp lực trả nợ nước ngoài của các nước đang phát triển vượt xa lượng vốn vay mới, tạo mức chênh lệch tới 741 tỷ USD - con số lớn nhất trong vòng nửa thế kỷ. 
Theo Báo cáo Nợ Quốc tế mới nhất của Ngân hàng thế giới (WB), tổng nợ nước ngoài của các quốc gia thu nhập thấp và trung bình đã lên tới mức kỷ lục 8.900 tỷ USD vào năm 2024.
Trong đó, 78 quốc gia thuộc diện vay vốn IDA đang gánh khoản nợ xấp xỉ 1.200 tỷ USD, đi kèm chi phí vay tăng mạnh.
Lãi phải trả đạt đỉnh 24 năm đối với các chủ nợ chính thức và 17 năm đối với khối tư nhân, khiến số tiền lãi các nước này phải chi lên tới 415 tỷ USD chỉ trong năm 2024. Nguồn lực này lẽ ra dành cho y tế, giáo dục và hạ tầng thiết yếu.
Tại nhóm 22 quốc gia mắc nợ nặng nhất, 56% dân số không đủ khả năng chi trả chế độ dinh dưỡng tối thiểu.
Ông Indermit Gill - Chuyên gia Kinh tế trưởng của WB, cảnh báo, các nước đang phát triển chưa thoát khỏi nguy cơ nợ nần. Đây là thời điểm cần củng cố nền tảng tài khóa, tránh quay lại quỹ đạo vay nợ rủi ro.
Năm 2024 ghi nhận 90 tỷ USD nợ nước ngoài được tái cơ cấu, mức cao nhất kể từ năm 2010, góp phần giảm bớt áp lực vỡ nợ ở một số quốc gia. Tuy nhiên, chi phí vay mới trên thị trường trái phiếu lên tới khoảng 10%, cao gấp đôi giai đoạn trước năm 2020.
Trong khi các chủ nợ song phương chính thức thu hẹp giải ngân (thặng dư thu về hơn 8,8 tỷ USD), WB trở thành nguồn cung cấp tài chính ròng lớn nhất cho các quốc gia IDA, với 18,3 tỷ USD tài trợ ròng và 7,5 tỷ USD viện trợ không hoàn lại trong năm 2024.
Nguồn vốn vay chi phí thấp ngày càng hạn chế, buộc nhiều nước đẩy mạnh vay trong nước. Hơn một nửa trong số 86 quốc gia có dữ liệu thống kê ghi nhận nợ Chính phủ trong nước tăng nhanh hơn nợ nước ngoài. Điều này phản ánh sự phát triển của thị trường vốn nội địa, song tiềm ẩn rủi ro “chèn lấn” khu vực tư nhân và gia tăng chi phí tái cấp vốn do kỳ hạn vay ngắn hơn.
Bà Haishan Fu - Giám đốc Nhóm Dữ liệu phát triển của WB nhấn mạnh yêu cầu quản trị nợ bền vững, bảo đảm hệ thống tài chính không bị bóp méo và nguồn lực xã hội tiếp tục được ưu tiên cho con người.
Theo Báo cáo nợ công quốc gia giai đoạn 2020-2024 của Bộ Tài chính, trong năm 2024, tỷ lệ nợ công của Việt Nam ở mức khoảng 34% GDP. Cơ cấu nợ công tiếp tục duy trì ổn định, trong đó nợ Chính phủ chiếm 31,8% GDP, nợ được Chính phủ bảo lãnh ở mức 2,2% GDP và nợ chính quyền địa phương chỉ khoảng 0,6% GDP. Các chỉ tiêu này đều giảm so với năm trước và duy trì trong ngưỡng an toàn theo quy định của Quốc hội.
