Xây dựng cơ sở để áp dụng định mức năng lượng cho các tòa nhà tại Việt Nam

15:50 03/01/2022
Công tác xây dựng cơ sở để áp dụng định mức năng lượng cho các tòa nhà tại Việt Nam đã và đang được phát triển bởi nhóm chuyên gia của dự án Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các tòa nhà Thương mại và Chung cư cao tầng tại Việt Nam

Công tác xây dựng cơ sở để áp dụng định mức năng lượng cho các tòa nhà tại Việt Nam đã và đang được phát triển bởi nhóm chuyên gia của dự án Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong các tòa nhà Thương mại và Chung cư cao tầng tại Việt Nam (Energy efficiency improvement in Commercial and High-rise residential Buildings in Vietnam - EECB) vào cuối năm 2018 dựa trên quy trình năm bước trong tiêu chuẩn EN 16231:2012: Mục đích và lập kế hoạch; thu thập và xác minh dữ liệu; Phân tích và kết quả; Báo cáo; Giám sát và hành động. (bước thứ năm là tùy chọn theo tiêu chuẩn và không nằm trong phạm vi dự án). Phần này sẽ tóm tắt kết quả của quá trình thiết lập định mức năng lượng cho các tòa nhà tại Việt Nam.

Trên thực tế, dự án đã trải qua hai giai đoạn phát triển:

Giai đoạn 1 (2018 - 2020): Mục tiêu của giai đoạn này là xây dựng phương pháp luận và thu được kết quả Định mức năng lượng Quốc gia năm 2017 và 2018 cho năm loại hình tòa nhà ban đầu (được đề cập ở phần sau của bài viết). Phương pháp luận và kết quả này đã được thảo luận và xin ý kiến rộng rãi các chuyên gia tại các hội thảo chuyên đề do EECB tổ chức.
Giai đoạn 2 (2020 - 2021): Mục tiêu của giai đoạn này là định nghĩa lại tên của các loại hình tòa nhà trong dự án, bổ sung thêm loại hình mới và chỉnh sửa lại phương pháp tính toán Định mức năng lượng Quốc gia dựa trên phân tích kết quả đạt được trong giai đoạn 1 và ý kiến đóng góp của các chuyên gia tham dự hội thảo. Đồng thời, Định mức năng lượng Quốc gia cho năm 2019 cũng được bổ sung và phương pháp định mức năng lượng một tòa nhà bất kỳ thông qua hệ thống Chứng nhận / Dán nhãn Hiệu quả năng lượng (Energy Efficiency Labeling / Certification) cũng đã được xây dựng và hiện tại đang được kiểm nghiệm bằng cách áp dụng thí điểm cho một số tòa nhà trong dự án. Dựa trên kết quả thu được và bài học kinh nghiệm trong công tác thực hiện, kế hoạch thực hiện định mức năng lượng trên quy mô cả nước đã được cập nhật.

Để giúp người đọc nắm bắt dễ dàng diễn biến và kết quả đạt được, bài viết sẽ trình bày kết quả đạt được sau cả hai giai đoạn theo từng bước của tiêu chuẩn.

Bước 1: Xác định mục tiêu & lập kế hoạch

Bước đầu tiên là tiền đề quan trọng quyết định hướng phát ttriển của dự án. Diễn biến và kết quả của bước đầu tiên như sau:

Định nghĩa Mức (Suất) Tiêu thụ năng lượng đặc trưng (SEC), công tác định mức năng lượng (energy benchmarking) và Định mức năng lượng Quốc gia (National Energy Benchmarks):

- SEC là điện năng tiêu thụ của tòa nhà trên một đơn vị diện tích sàn trong một năm (kWh/m2);

- Công tác định mức năng lượng là việc tính toán và so sánh giá trị SEC của một tòa nhà với giá trị SEC tham chiếu thuộc cùng loại hình tòa nhà và cùng vùng khí hậu với tòa nhà đang xét nhằm mục đích đánh giá mức độ tiêu thụ năng lượng của tòa nhà đó. Giá trị SEC tham chiếu có thể được mô phỏng hoặc tính toán từ một tòa nhà điển hình theo tiêu chuẩn, quy chuẩn, hoặc được lấy từ Định mức năng lượng Quốc gia. Trong đó, phương án sử dụng Định mức năng lượng Quốc gia là phổ biến nhất;

- Bằng cách thu thập dữ liệu tòa nhà (tiêu thụ, diện tích và đặc tính hoạt động của tòa nhà) và tính toán, chuẩn hóa và thống kê dữ liệu SEC của các tòa nhà đang vận hành, các giá trị SEC đại diện, gọi là Định mức năng lượng Quốc gia, được xác lập cho mỗi loại hình tòa nhà và vùng miền khí hậu.

 Đưa ra phạm vị dự án:

- Phạm vi dự án bao gồm:

+ Loại hình tòa nhà: (1) Cơ quan Hành chính Nhà nước, (2) Văn phòng Thương mại nhỏ (tổng diện tích sàn dưới 7.500 m2),

(3) Văn phòng Thương mại lớn (tổng diện tích sàn từ 7.500 m2 trở lên), (4) Trung tâm Thương mại, (5) Khách sạn 2&3 sao, và

(6) Khách sạn 4&5 sao.

+ Vùng khí hậu: (1) miền Bắc (Hà Nội), (2) miền Trung (Đà Nẵng) và (3) miền Nam (TP.Hồ Chí Minh).

+ Phạm vi dự án đã được lựa chọn như trên để vừa tối ưu kết quả đạt được của dự án, vừa xét đến ảnh hưởng của khí hậu lên năng lượng tiêu thụ trong tòa nhà, và cũng vừa đảm bảo số lượng mẫu đủ lớn ở mỗi vùng với ngân sách dự án đề ra.

Thiết lập phương pháp tính toán Định mức năng lượng Quốc gia:

- Phương pháp tính toán Định mức năng lượng Quốc gia được phát triển dựa trên hai cơ sở chính, bao gồm thống kê và hồi quy.

- Phương pháp thống kê từ dữ liệu thực tế nhằm đảm bảo

tính thực tiễn của Định mức năng lượng Quốc gia. Còn phương pháp hồi quy để chuẩn hóa dữ liệu và loại bỏ sai khác tạo ra các biến mức độ hoạt động khác nhau trước khi đưa vào xây dựng mô hình phân bố, từ đó thiết lập được Định mức năng lượng Quốc gia mang độ tin cậy cao.

Lập kế hoạch thực hiện định mức năng lượng cho các tòa nhà (kế hoạch cuối cùng dựa trên kết quả của hai giai đoạn phát triển):

- Kế hoạch ngắn hạn (2018 - 2020):

+ Thiết lập phạm vị và phương pháp thu thập dữ liệu tòa nhà và tính toán Định mức năng lượng Quốc gia;

+ Thu thập dữ liệu tòa nhà và xây dựng Định mức năng lượng Quốc gia với số lượng mẫu hạn chế.

- Kế hoạch trung hạn (2021 - 2025):

+ Xây dựng công cụ thu thập dữ liệu hiệu quả để mở rộng số lượng mẫu;

+ Thu thập dữ liệu tòa nhà và cập nhật hằng năm Định mức năng lượng Quốc gia trong phạm vi ban đầu;

+ Thực hiện định mức năng lượng dưới hình thức dán nhãn / chứng nhận hiệu quả năng lượng cho một số tòa nhà đã thu thập dữ liệu;

+ Mở rộng phạm vi (số lượng loại hình tòa nhà và vùng khí hậu) và thiết lập phương pháp tính toán Định mức năng lượng Quốc gia phù hợp;

+ Thu thập dữ liệu tòa nhà và xây dựng Định mức năng lượng Quốc gia trong phạm vi mở rộng với số lượng mẫu hạn chế.

- Kế hoạch dài hạn (từ năm 2025 trở về sau):

+ Đánh giá và cải tiến định kỳ phương pháp tính toán Định mức năng lượng Quốc gia và công cụ thu thập dữ liệu tòa nhà để đảm bảo ngày càng gia tăng độ chính xác và tính đại diện của Định mức năng lượng Quốc gia;

+ Cập nhật hằng năm Định mức năng lượng Quốc gia;

+ Thực hiện định mức năng lượng dưới hình thức xếp hạng hiệu quả năng lượng cho phần lớn các tòa nhà ở Việt Nam.

Bước 2: Thu thập dữ liệu & kiểm chứng

Ở bước bước thứ hai, nội dung khảo sát và phương pháp thu thập dữ liệu đã được nhóm chuyên gia của dự án chuẩn bị dựa trên dữ liệu đầu vào cần để tính toán Định mức năng lượng Quốc gia và đánh giá và dán nhãn (cấp chứng nhận) hiệu quả năng lượng. Nhìn chung, nội dung khảo sát tập trung vào ba nhóm dữ liệu chính có liên quan mật thiết đến năng lượng tiêu thụ của tòa nhà, bao gồm (1) nhóm dữ liệu năng lượng tiêu thụ, (2) nhóm dữ liệu diện tích và sức chứa, và (3) nhóm dữ liệu hoạt động tòa nhà. Ngoài các số liệu cần thu thập, ít nhất hai minh chứng (hình ảnh hoặc tài liệu) từ hai nguồn khác nhau cho mỗi số liệu cần phải được thu thập để đảm bảo tính xác thực của thông tin. Công tác khảo sát và thu thập dữ liệu sẽ được thực hiện bởi các đơn vị khảo sát có năng lực khảo sát năng lượng tòa nhà.

Bước 3: Phân tích dữ liệu & tính toán

Như đã trình bày ở bước đầu tiên, Định mức năng lượng Quốc gia cần được thiết lập dựa trên các dữ liệu thu thập được để làm cơ sở cho công tác định mức năng lượng của các tòa nhà. Thông tin chi tiết về mô hình tính toán và kết quả thiết lập Định mức năng lượng Quốc gia được trình bày trong báo cáo 1 của dự án EECB.

Để đánh giá được mức độ hợp lý của Định mức năng lượng Quốc gia của Việt Nam, chuyên gia dự án đã thực hiện so sánh kết quả Định mức năng lượng Quốc gia của các quốc gia có khí hậu gần giống Việt Nam như Singapore và Ấn Độ, so sánh Định mức năng lượng Quốc gia giữa ba vùng khí hậu và đánh giá mức độ tin cậy dựa trên kích thước mẫu dữ liệu. Kết quả cuối cùng là Định mức Năng lượng Quốc gia hiện tại có mức độ hợp lý và độ tin cậy phù hợp trong giai đoạn này. Ở các giai đoạn phát triển về sau, việc tạo lập một công cụ thu thập dữ liệu hiệu quả là cần thiết để mở rộng kích thước mẫu cũng như số lượng loại hình tòa nhà và vùng khí hậu.

Định mức năng lượng Quốc gia chính là cơ sở để thực hiện định mức năng lượng tòa nhà thông qua công tác dán nhãn / chứng nhận hiệu quả năng lượng. Phương pháp dán nhãn / cấp chứng nhận đã được phát triển bởi chuyên gia của dự án ở thời điểm hiện tại và đang trong giai đoạn kiểm nghiệm.

Bước 4: Báo cáo kết quả

Hiện tại công tác dán nhãn/ cấp chứng nhận hiệu quả năng lượng đang được thí điểm trên một số tòa nhà đã được thu thập dữ liệu. Trong tương lai, các báo cáo kết quả sẽ được chia sẻ với các tòa nhà nhằm mục đích thông báo cấp độ chứng nhận hiện tại, giới thiệu hệ thống Chứng nhận Hiệu quả Năng lượng và các lợi ích / chế tài ở mỗi cấp độ (nếu có) nhằm khuyến khích cải thiện hiệu quả năng lượng.

 

Bình luận