Xây dựng danh mục ưu tiên đầu tư các cảng thủy nội địa, bến cảng biển

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính ký Công điện số 113/CĐ-TTg ngày 19/7/2025 về thực hiện các giải pháp phát triển hiệu quả vận tải đường thủy thúc đẩy phát triển logistics trong lĩnh vực vận tải.

Công điện nêu rõ, Việt Nam sở hữu mạng lưới sông ngòi chằng chịt với tổng chiều dài khoảng 42.000 km, có khả năng khai thác vận tải, cùng hơn 3.260 km bờ biển và nhiều cửa sông, vịnh tự nhiên thuận lợi.

Thời gian qua, vận tải thủy đã dần khẳng định vai trò quan trọng trong hệ thống giao thông quốc gia, với tỷ trọng vận tải hàng hóa bằng đường thủy nội địa và ven biển có xu hướng tăng, đóng góp tích cực vào chuỗi cung ứng.

Tuy nhiên, do sự thiếu quan tâm đầu tư, các chính sách chưa tương xứng đã dẫn đến nhiều bất cập: kết cấu hạ tầng vận tải thủy còn hạn chế, năng lực đội tàu yếu, công tác quản lý phương tiện chưa hiệu quả, chất lượng nguồn nhân lực và kết nối liên phương thức còn nhiều vướng mắc.

Để khắc phục những tồn tại nêu trên, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương tập trung ưu tiên đầu tư, cải tạo nâng cấp luồng tuyến chính, các cảng, bến thủy nội địa và cảng biển trọng điểm, đặc biệt tại các vùng kinh tế động lực như Bắc Bộ, Đông Nam Bộ và ĐBSCL.

Cụ thể, Bộ Xây dựng được giao nhiệm vụ chủ trì rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật ngành hàng hải, đường thủy, tập trung vào chính sách khuyến khích xã hội hóa đầu tư hạ tầng, phương tiện vận tải thủy.

Đồng thời rà soát, cập nhật quy hoạch kết cấu hạ tầng đường thủy nội địa, quy hoạch cảng biển để đảm bảo tính liên thông, đồng bộ với các phương thức vận tải khác, hoàn thành trong tháng 9/2025.

Đặc biệt, Bộ Xây dựng sẽ phối hợp với các địa phương xây dựng danh mục ưu tiên đầu tư các cảng thủy nội địa, bến cảng biển trên các tuyến sông lớn như sông Hồng, sông Cầu, sông Đuống, sông Sài Gòn, sông Tiền, sông Hậu, Cái Mép - Thị Vải và vùng ven biển để kêu gọi đầu tư xã hội hóa hoặc ưu tiên vốn đầu tư công.

Cùng với đó, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực đăng kiểm, cấp phép, quản lý phương tiện và vận tải thủy, thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ.

Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì cân đối, bố trí nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 cho các dự án trọng điểm phát triển hạ tầng đường thủy, hàng hải.

Đồng thời, nghiên cứu cơ chế chính sách thu hút đầu tư tư nhân vào phát triển kết cấu hạ tầng đường thủy, cảng, bến thủy nội địa và cảng biển; đề xuất các chính sách ưu đãi thuế, phí cho doanh nghiệp vận tải thủy và cơ chế hỗ trợ vốn vay, tín dụng ưu đãi cho đóng mới, cải hoán phương tiện vận tải thủy.

Bên cạnh đó, Tổng công ty Hàng hải Việt Nam và Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn (Bộ Quốc phòng) được giao nghiên cứu đầu tư một số cảng thủy nội địa và bến cảng biển trọng điểm.

Bộ NN&MT được giao rà soát, đơn giản hóa thủ tục giao đất, cho thuê đất, giao khu vực biển để phát triển hạ tầng cảng, bến, cũng như rà soát cắt giảm thủ tục, rút ngắn thời gian đánh giá tác động môi trường đối với các dự án nạo vét luồng. Các vướng mắc về pháp luật đê điều cũng được Thủ tướng yêu cầu rà soát để tạo thuận lợi tối đa cho các dự án đầu tư cảng thủy nội địa, bến cảng biển khu vực ngoài đê.

Thủ tướng yêu cầu Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố rà soát, cập nhật quy hoạch sử dụng đất và bố trí quỹ đất phục vụ xây dựng cảng thủy nội địa, bến cảng biển; tích hợp quy hoạch trung tâm logistics, kho bãi, trung tâm phân phối hàng hóa gắn với vận tải thủy nội địa, hoàn thành trong tháng 9/2025.

Bộ Công an chỉ đạo Công an các địa phương phối hợp đảm bảo an ninh, trật tự và hỗ trợ địa phương triển khai các tuyến đường thủy. Bộ Công Thương được giao xây dựng chính sách khuyến khích các doanh nghiệp xuất nhập khẩu sử dụng dịch vụ vận tải thủy nhằm giảm chi phí và tăng hiệu quả chuỗi cung ứng.