Ngày 26/11 tại TP.HCM, Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) tổ chức Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự thảo Nghị định Quản lý cấp, thoát nước nhằm đánh giá tình trạng cấp, thoát nước trên cả nước, khó khăn trong cách thức thực hiện nhằm đưa ra các giải pháp trong cơ chế chính sách, giải quyết các tồn tại, vướng mắc. 
Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Tạ Quang Vinh - Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết: Hội thảo nhằm đánh giá thực trạng quản lý cấp, thoát nước trên cả nước; các khó khăn thách thức trong tổ chức thực hiện; từ đó đưa ra các yêu cầu liên quan đến giải pháp về cơ chế chính sách, về quản lý, phát triển cấp, thoát nước nhằm đảm bảo cấp nước an toàn, bền vững; khắc phục và giải quyết các tồn tại vướng mắc trong công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực cấp, thoát nước; đáp ứng nhu cầu trong thực tế tại các địa phương, phát triển lĩnh vực cấp thoát nước trong bối cảnh mới, đặc biệt là việc đáp ứng, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Từ đó lấy ý kiến cho Dự thảo Nghị định Quản lý cấp, thoát nước để sửa đổi, thay thế Nghị định số 117/2007/NĐ-CP và Nghị định số 80/2014/NĐ-CP.
Mục tiêu xây dựng Dự thảo Nghị định Quản lý cấp, thoát nước nhằm 3 mục tiêu chính bao gồm: Thay thế Nghị định số 117/2007/NĐ-CP và các nghị định sửa đổi, bổ sung (được hợp nhất tại VBHN số 12/VBHN-BXD về cấp nước sạch); Nghị định số 80/2014/NĐ-CP (được hợp nhất tại VBHN số 02/VBHN-BXD về thoát nước và xử lý nước thải). Tạo lập một khung pháp lý thống nhất cho toàn ngành nước và bảo đảm tương thích và nội luật hóa các quy định mới của hệ thống pháp luật có liên quan như: Dự thảo Luật Cấp, thoát nước; Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (2024); Luật Tài nguyên nước (2023); Luật Bảo vệ môi trường (2020); Luật Giá (sửa đổi); Luật Đầu tư công, PPP, Đấu thầu; Chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu, ngập úng đô thị, chuyển đổi số.
Trong thời gian vừa qua, lĩnh vực cấp, thoát nước của Việt Nam đã đạt được những kết quả nhất định, cụ thể: Về cấp nước, tỷ lệ người dân đô thị được cung cấp nước sạch qua hệ thống cấp nước tập trung đạt 94,7%. Tỷ lệ thất thoát, thất thu nước sạch đạt 15,6%. Tổng số công trình cấp nước khu vực đô thị có khoảng 1000 công trình.
Về thoát nước và xử lý nước thải, tỷ lệ nước thải sinh hoạt được thu gom về nhà máy, xử lý đạt tiêu chuẩn xả thải ra môi trường hiện nay đạt 18% so với tổng lượng nước thải phát thải. Tính đến tháng 6/2025, trên toàn quốc có 83 nhà máy xử lý nước thải đô thị đang vận hành ở hơn 50 đô thị, với tổng công suất thiết kế là 2,064 triệu m3/ngày, công suất thực tế khoảng 1,1 triệu m3/ngày. Mật độ bao phủ của mạng lưới đường ống thoát nước đối với khu vực đô thị khá cao, đạt khoảng 90%; đối với khu vực ngoài đô thị đạt khoảng 50 - 60%.
Tuy nhiên, lĩnh vực này còn một số đòi hỏi như: Tiếp tục nâng cao tỷ lệ người dân được cung cấp nước sạch, giảm tỷ lệ thất thoát, thất thu nước sạch, bảo đảm cấp nước an toàn, đặc biệt tại khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo…, còn nhiều nhà máy xử lý nước thải tại các đô thị đang hoạt động chưa hết công suất thiết kế, tỷ lệ đấu nối của hộ thoát nước vào hệ thống thoát nước tập trung chưa cao. Bên cạnh đó, tốc độ đô thị hoá ngày càng cao, biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan, tình hình ngập úng, ngập lụt nặng nề liên tục xảy ra trên phạm vi nhiều tỉnh, thành phố gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống của người dân.
Tham luận tại Hội thảo, đại diện Sở Xây dựng TP.HCM nêu và kiến nghị một số vấn đề như: Chưa có hướng dẫn cụ thể trong việc xây dựng phương án giá nên khó tính đúng, tính đủ. Trên địa bàn còn có các đơn vị tư nhân thực hiện cấp nước nên khó khăn trong công tác bàn giao các hạ tầng cấp nước (tài sản công) sau khi thực hiện đầu tư xây dựng hạ tầng. Do việc bán tài sản theo hình thức đấu giá chỉ có một đơn vị đang thực hiện cấp nước có thể mua. Rất nhiều các khu đô thị sau khi chủ đầu tư bán hết sản phẩm sẽ không vận hành các trạm xử lý nước thải phi tập trung.
Ý kiến của Sở Xây dựng TP.HCM cũng là vấn đề mà sở Xây dựng Khánh Hòa và các công ty cấp nước như Tổng Công ty Cấp nước Sài Gòn TNHH MTV, CTCP Cấp thoát nước Cần Thơ, CTCP Cấp thoát nước Bà Rịa - Vũng Tàu kiến nghị.
Phó chủ tịch Hội Cấp thoát nước Việt Nam Trần Anh Tuấn đề xuất: “Một trong những nội dung quan trọng của ngành nước (cấp nước, thoát nước - chống ngập úng, thu gom và xử lý nước thải) cần được quy định cụ thể, thực tế đang bất cập là quy hoạch cấp nước; quy hoạch thoát nước mặt (có liên quan quy hoạch cao độ nền và quy hoạch thủy lợi tiêu thoát nước); quy hoạch thu gom và xử lý nước thải rất cần được bổ sung vào Nghị định - là cơ sở triển khai thực hiện. Vì vậy Nghị định nên có chương riêng: quy định nội dung đối với từng cấp quy hoạch (quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn) nên đề xuất khuyến khích lập quy hoạch cho đô thị loại III trở lên.
Một số vấn đề tại Nghị định được đề cập đến như: Tại sao nước thải không ai đầu tư? Tần suất mưa hiện nay lên đến 300 mm nhưng trước đây trong các chỉ số để lập quy hoạch hệ thống thoát nước là140mm. Điều này đặt ra vấn đề là phải “chống ngập từ tư duy”. Lập quy hoạch thoát nước theo lưu vực nên khu vực Bình Dương (cũ), Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) cần phải tính toán lại để tương thích với toàn TP.HCM sau khi sáp nhập. Nước là công trình theo tuyến nhưng mở rộng địa giới hành chính đô thị và nông thôn không còn ranh giới, vậy sẽ quản lý thế nào khi trước đây cấp nước đô thị thuộc Bộ Xây dựng, cấp nước nông thôn thuộc Bộ NN&PTNT.
Tổng hợp các ý kiến tại Hội thảo cho thấy các vấn đề nổi cộm như: Thiếu quy hoạch chuyên ngành cấp nước, thoát nước quy mô vùng liên tỉnh, cấp tỉnh đặc biệt khi thực hiện sáp nhập; thiếu cơ chế chính sách cho hoạt động cấp nước, thoát nước vùng liên tỉnh, ứng phó biến đổi khí hậu xâm nhập mặn, ngập lụt, cạn kiệt nguồn nước. Chất lượng quy hoạch cấp, thoát nước chưa đầy đủ, chỉ mang tính định hướng, không đủ các nội dung làm cơ sở cho việc lập, triển khai các dự án đầu tư. Quy hoạch và quản lý cao độ nền và thoát nước chưa được trú trọng trong quy hoạch cũng như thực tế quản lý đô thị đảm bảo đô thị thích ứng biến đổi khí hậu. Hoạt động đầu tư phát triển cấp, thoát nước chưa đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường, đặc biệt là vùng sâu, vùng xa, biên giới hải đảo thiếu cơ chế thu hút đầu tư từ các thành phần kinh tế.
Phát biểu tổng kết Hội thảo, ông Tạ Quang Vinh nhấn mạnh: “Vấn đề khó khăn, bất cập khi các đơn vị, doanh nghiệp, cá nhân nêu ra cần có đề xuất cụ thể khó khăn đó phải được giải quyết như thế nào. Ban tổ chức ghi nhận, tổng hợp và sẽ họp bàn cách giải quyết trên cơ sở quy định của pháp luật để tháo gỡ ở mức cao nhất, hiệu quả nhất”.
