Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh, phải coi HTX là “đối tác kinh doanh bình đẳng” trong hệ sinh thái kinh tế thị trường hiện đại… tại Diễn đàn Kinh tế hợp tác, hợp tác xã năm 2025. 
Cả nước có hơn 35.000 hợp tác xã
Chiều 28/11, trong bài phát biểu kết luận Diễn đàn Kinh tế hợp tác, hợp tác xã (HTX) năm 2025, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng cho biết, trong những năm qua, hệ thống thể chế thúc đẩy kinh tế tập thể, HTX đã có bước hoàn thiện quan trọng, tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho việc đổi mới mô hình hoạt động và tăng cường liên kết kinh tế.
Việc Quốc hội ban hành Luật Hợp tác xã số 17/2023/QH15 với nhiều quy định mới về minh bạch quản trị, mở rộng quyền tự chủ, tăng tính gắn kết giữa HTX với doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế khác được xem là nền tảng cốt lõi để nâng cao vai trò của HTX trong chuỗi giá trị. Chính phủ cũng triển khai chính sách tín dụng ưu tiên, hỗ trợ đổi mới công nghệ, thúc đẩy HTX sản xuất xanh, sạch và nông nghiệp công nghệ cao, qua đó hình thành mô hình HTX hiện đại phù hợp với yêu cầu thị trường.
Nhờ đẩy mạnh hoàn thiện thể chế và chính sách hỗ trợ, khu vực HTX tăng trưởng cả về quy mô và chất lượng. Tính đến năm 2025, cả nước có hơn 35.000 HTX với trên 5,9 triệu thành viên; trong đó khoảng 4.700 HTX đã tham gia liên kết chuỗi giá trị và hơn 2.600 HTX ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất - chế biến. Việc gia tăng số lượng HTX có năng lực cạnh tranh thể hiện sự chuyển dịch rõ nét từ mô hình sản xuất nhỏ lẻ sang hợp tác, liên kết, thích ứng tốt hơn với tiêu chuẩn thị trường hiện đại và yêu cầu phát triển bền vững.
Song song với phát triển nội lực, hoạt động liên kết HTX - doanh nghiệp tiếp tục mở rộng mạnh mẽ, trở thành một trong những điểm sáng của kinh tế tập thể. Đến nay, gần 3.000 dự án liên kết đã được phê duyệt, triển khai ở nhiều ngành, lĩnh vực với tổng nguồn lực xã hội huy động trên 15,2 nghìn tỷ đồng. Trong đó, NSNN chỉ chiếm 20,9%, đóng vai trò “vốn mồi” để kích hoạt các nguồn vốn xã hội, còn lại là vốn đối ứng từ doanh nghiệp, HTX và người dân. Cách làm này giúp giảm gánh nặng NSNN, đồng thời nâng cao hiệu quả đầu tư, mở rộng thị trường ổn định, bền vững cho nhiều sản phẩm chủ lực quốc gia, đặc biệt trong lĩnh vực nông nghiệp.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng cũng cho biết, mặc dù đạt được nhiều kết quả nổi bật, mô hình liên kết HTX - doanh nghiệp vẫn còn bộc lộ những hạn chế cần được khắc phục đồng bộ. Năng lực quản trị của phần lớn HTX còn yếu, thiếu đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp, am hiểu vận hành chuỗi giá trị; khả năng tiếp cận vốn tín dụng ưu đãi còn gặp nhiều rào cản.
Ngoài ra, chính sách tại một số địa phương chưa theo kịp quá trình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; công tác truyền thông, hướng dẫn triển khai chính sách liên kết chưa sâu rộng, dẫn tới hiệu quả liên kết chưa ổn định và tính lan tỏa còn hạn chế.
Trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập sâu rộng, khu vực HTX đứng trước yêu cầu phát triển mới. HTX phải được nhìn nhận và đối xử như một đối tác kinh doanh bình đẳng trong hệ sinh thái kinh tế quốc gia, tham gia cạnh tranh và chia sẻ lợi ích sòng phẳng với doanh nghiệp và các thành phần kinh tế khác.
Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng khẳng định, chỉ khi HTX trở thành cấu phần hữu cơ của thị trường, có vai trò nền móng trong tổ chức sản xuất, bảo đảm sinh kế cho người dân và đóng góp vào tăng trưởng xanh - bền vững, mục tiêu phát triển kinh tế tập thể theo tinh thần đổi mới mới có thể đạt được thực chất và lâu dài.
Liên kết HTX - doanh nghiệp là giải pháp chiến lược
Theo Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, trên cơ sở phân tích kết quả và những hạn chế hiện hữu, Chính phủ xác định liên kết giữa HTX và doanh nghiệp là một trong những giải pháp chiến lược nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng phát triển của kinh tế tập thể. Mối liên kết này không chỉ tạo động lực gia tăng năng suất, mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn góp phần “lấp đầy khoảng trống” mà khu vực tư nhân hoặc Nhà nước đơn lẻ chưa thể giải quyết, đặc biệt trong tổ chức sản xuất nông nghiệp, cung ứng dịch vụ thiết yếu tại khu vực nông thôn và miền núi.
Với phương châm “Nhà nước kiến tạo - Doanh nghiệp tiên phong - HTX nền móng - Nông dân chủ thể - Nhà khoa học và Tổ chức tín dụng đồng hành”, liên kết HTX - doanh nghiệp được xem là trụ cột quan trọng thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế số và kinh tế tuần hoàn trong thời kỳ mới.
Để hiện thực hóa định hướng này, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đã giao rõ trách nhiệm cho từng cơ quan chức năng trong việc rà soát, hoàn thiện cơ chế chính sách. Trong đó, Bộ Tài chính được yêu cầu chủ trì sửa đổi, bổ sung các quy định không còn phù hợp với thực tiễn nhằm thúc đẩy phát triển mạnh mẽ khu vực kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân. Một trong những trọng tâm là khẩn trương hoàn thiện Nghị định thay thế Nghị định số 57/2018/NĐ-CP về khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, trình Chính phủ trong tháng 12/2025.
Đồng thời, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi từ Quỹ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, ưu tiên doanh nghiệp tham gia cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị; và trình các chương trình, đề án phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2026-2030. Việc duy trì Diễn đàn Kinh tế hợp tác, HTX như một kênh đối thoại chính sách thường xuyên cũng được coi là nhiệm vụ quan trọng để bảo đảm chính sách đi vào cuộc sống.
Cùng với đó, Bộ NN&MT được giao nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị định số 98/2018/NĐ-CP về chính sách phát triển liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp nhằm tạo cơ sở pháp lý thuận lợi hơn cho HTX tiếp cận và tham gia sâu vào chuỗi giá trị. Việc xây dựng Chương trình tổng thể đào tạo “nông dân số”, “nông dân chuyên nghiệp” và đội ngũ quản trị HTX hiện đại được xem là giải pháp then chốt nhằm nâng cao năng lực nội sinh của HTX, hướng tới mô hình quản trị minh bạch, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thị trường và tiêu chuẩn hội nhập quốc tế.
Song song, Ngân hàng Nhà nước được yêu cầu nghiên cứu cơ chế tín dụng phù hợp để doanh nghiệp, HTX chủ trì các dự án liên kết chuỗi có thể tiếp cận nguồn vốn đa dạng hơn như tín dụng thương mại, tín dụng xanh và các gói hỗ trợ khác gắn với mục tiêu chuyển đổi xanh.
Liên minh HTX Việt Nam đóng vai trò cầu nối trong tổng hợp kiến nghị, hỗ trợ triển khai chính sách và tăng cường khả năng tiếp cận nguồn lực của các HTX.
Bên cạnh đó, VCCI và Hiệp hội DNNVV được đề nghị phát huy vai trò kết nối doanh nghiệp tham gia xây dựng chuỗi giá trị bền vững, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong mô hình liên kết.
Cuối cùng, công tác tổ chức thực hiện ở địa phương được xác định là yếu tố quyết định thành công của chính sách.
Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng yêu cầu các tỉnh, thành phố chủ động ban hành cơ chế hỗ trợ phát triển liên kết HTX - doanh nghiệp theo phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian và rõ kết quả. Việc gắn trách nhiệm cụ thể với người đứng đầu, tăng cường giám sát, đánh giá hiệu quả sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực và bảo đảm tính thực thi cao hơn của chính sách tại cơ sở.
